Bir önceki yazımda TÜBİTAK'ın, özellikle yapılan araştırmalara sağladığı maddi destekleri ve çeşitli diğer faaliyetlerini anlatan yazımın devamı olarak; yine bu yazımda da gençleri bilime yönlendiren çalışmaları, yapay zekâ çalışmalarını, yarışmaları ve çeşitli alanlarda yürütülen projelerden bahsetmeye çalışacağım. Aslında son bir yılda yani, 2025 yılında yapılan çalışmalar dahi o kadar çok ki, belki çoğumuz gündelik hayatın koşturmacasında fark edemiyoruz. Ama bugün kullandığımız birçok teknolojinin arkasında, yapılan bilimsel çalışmaların temelinde bu kurumun sağladığı destekler yer alıyor.
Bilim İnsanı Destekleme Programı (DİBEP) tarafından geçtiğimiz yıl başvuru sayısının, rekor seviyeye ulaştığı belirtilmiştir. 2024 yılına oranla yüzde 50 artış yaşanmıştır. Araştırma Projeleri Destekleme Programı’na başvurularda 52.655 proje başvurusu yapılmıştır. Bunlardan 19.043 projeye destek verilmiş. Genel olarak TÜBİTAK Ortaokul, Lise ve Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’na 39.328 proje ile toplamda 64.193 öğrenci katılmıştır. 2025 yılı boyunca toplamda, Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı tarafından 81.700 bilim insanı ve araştırmacıya 4,3 milyar TL destek sağlanmıştır. Daha fazla rakamlara boğulmadan diğer desteklerin başlıklarından da bahsedecek olursam; Yurt Dışı Doktora Sırası ve Sonrası Araştırma Burs Programları, 261 Uluslararası Lider ve Genç Araştırmacı Projeleri, 2204-C Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Araştırma Projeleri Yarışması, Uluslararası ve Bölgesel Bilim Olimpiyatları Yarışmaları gibi alanlarda binlerce öğrenci desteklenmektedir.
2025 yılında TÜBİTAK, kendi çıkardığı dergi ve yayınlarda da en çok okunanlar arasındadır. Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk, Meraklı Minik dergileriyle 5,2 milyon okuyucuya ulaşmıştır. Ayrıca elektronik arşivinin ücretsiz olmasıyla da popüler bilim dergileri, 12 milyon indirilme sayısına ulaşmıştır. Bunların yanında TBMM’deki Meclis Kütüphanesi’nde ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında, TÜBİTAK Popüler Bilim Yayınları köşesi oluşturulmuş, Konya Organize Sanayi Bölgesi ile yapılan iş birliği ile de Konya’daki 1620 okula Popüler Bilim Kitaplığı kurulması için satış ve abonelik çalışmaları tamamlanmıştır. Yine Gençlik ve Spor Bakanlığı ile yapılan iş birliğiyle Türkiye’nin 81 ilindeki Gençlik Merkezleri ve Genç Ofislerinde Popüler Bilim Kitaplıkları kurulmuştur.
Geçtiğimiz yıl yapılan bir başka çalışma da Bilim Çizgi Dizi, Video ve Kitaplaştırma Çalışmalarıdır. Bu çalışmalarda Aziz Sancar, Marie Curie, İbn-i Sina, Nikola Tesla ve Harizmi’nin yaşamları ve başarı öyküleri çizgi seri formatında hazırlanarak, kitap olarak yayımlanmış ve yine ilham verici bu kişilerin hayatları kitaplaştırılmaya başlanmıştır.
TÜBİTAK'ın kendi internet sayfasında yer alan açıklamada şu programlardan ve devamında şu sayısal verilerden bahsedilmektedir. "TÜBİTAK Bilim Kampları ile Gençlik ve Spor Bakanlığı iş birliği ile gençlerimizi temel bilimlerle buluşturmaya devam ediyoruz. Gençlerimize bilimi sevdirmek ve bilim farkındalığını artırmak amacıyla 2025 yılında 7 bölgede 18 TÜBİTAK Bilim Kampı düzenledik. 2025 yılında; toplumun tüm kesimlerinde bilim ve teknoloji farkındalığı oluşturmak ve bilim iletişimine katkı sunmak amacıyla hayata geçirdiğimiz 4004, 4005, 4007, 4008 kodlu destek programları kapsamında 325 proje desteklenerek 1.3 milyon kişiye ulaşıldı. TÜBİTAK Bilim Fuarları kapsamında 3.612 okulda yaklaşık 150 bin öğrencinin projesi sergilenerek 2,5 milyon ziyaretçi ağırlandı. Trabzon, Kayseri, Gaziantep, Konya Bilim Festivalleri başta olmak üzere 75 bilim festivalinde son 1 yılda yaklaşık 2.528.000 kişiyi ağırladık." Devamında yapılan bilgilendirmeye göre " 2025 yılında, Akıllı Laboratuvarlar Resim Yarışması Ödül Töreni, Türkiye Bilim ve Teknoloji Merkezleri Zirvesi, TEKNOFEST İstanbul, TEKNOFEST KKTC, Uluslararası MEB Robot Yarışması, Gökyüzü Gözlem Etkinliği ile “Ufkun Ötesinde” Belgesel Gala Gösterimi ve Sergisi olmak üzere 7 büyük etkinliğe imza attık. 2025 yılında gerçekleştirdiğimi 18 etkinlikte toplam kişi 2.696.814 kişiye ulaştık. Bu kapsamda; Uluslararası MEB Robot Yarışması’nda 10.472 başvuru arasından 48 takıma 1 milyon 125 bin 500 TL, TEKNOFEST bünyesinde düzenlenen 18 yarışmada ise takımlara 15 milyon 210 bin 150 TL ödül ile 29 milyon 9 bin 723 TL maddi/malzeme desteği sağlandı."
Bu yazımın sonuna gelirken bir konunun özellikle dikkatimi çektiğini söyleyebilirim. Özellikle gençlere verilen burslar ve düzenlenen yarışmalar, bilimi sadece kitaplarda kalan bir konu olmaktan çıkartmıştır ve yaşayan bir alan haline getirmiştir denilebilir. Hatta Anadolu’nun herhangi bir şehrinde okuyan bir öğrenci bile, yaptığı bir projeyle kendini gösterebilme imkânı bulmuştur. Bir sonraki yazımda bu yapılan ve sonuçlanan projelere devam etmek üzere iyi günler.
