Özellikle sonbahar ve kış aylarında görülme sıklığı artan zatürre, bazı kişilerde ciddi sağlık sorunlarına ve hayati tehlikeye neden olabiliyor. Her yaş grubunda ortaya çıkabilen hastalık, özellikle ileri yaştakiler ve kronik rahatsızlığı bulunan kişiler için daha büyük risk oluşturuyor. Uzmanlar, uzun süre geçmeyen öksürük, ateş ve nefes darlığı gibi şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Dünya Zatürre Günü kapsamında değerlendirmelerde bulunan bir göğüs hastalıkları uzmanı, zatürrenin yalnızca basit bir akciğer enfeksiyonu olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekti. Tıptaki gelişmelere, antibiyotiklere ve aşı uygulamalarına rağmen hastalığın dünya genelinde önemli bir ölüm nedeni olmayı sürdürdüğünü belirtti.
ZATÜRREDE ÖLÜM RİSKİNE DİKKAT
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişi alt solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle hayatını kaybetti. Bu tablo, zatürre ve benzeri solunum yolu enfeksiyonlarının oluşturduğu sağlık yükünü ortaya koyuyor.
Hastalık her yaşta görülebilse de bazı gruplarda daha ağır sonuçlara yol açabiliyor. Özellikle 65 yaş üzerindeki kişiler, küçük çocuklar, kalp ve akciğer hastaları, diyabet ve böbrek yetmezliği bulunanlar ile bağışıklık sistemi zayıf kişiler risk grubunda yer alıyor.
AĞIR HASTALARDA RİSK YÜKSELİYOR
Zatürrenin seyrine göre ölüm riskinin önemli ölçüde değişebildiği belirtiliyor. Evde tedavi edilebilen hafif vakalarda bu oran yüzde 1'in altında kalırken hastaneye yatırılması gereken kişilerde yüzde 5-15 seviyesine çıkabiliyor. Yoğun bakım ihtiyacı bulunan ağır hastalarda ise ölüm riski yüzde 20-50'ye ulaşabiliyor.
Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin belirtileri dikkate alması ve sağlık kontrollerini geciktirmemesi önem taşıyor.
ATEŞ OLMADAN DA ORTAYA ÇIKABİLİYOR
Zatürrede en sık karşılaşılan belirtiler arasında ateş, titreme, öksürük, balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik bulunuyor. Ancak hastalığın her kişide aynı belirtilerle ortaya çıkmadığına dikkat çekiliyor.
Özellikle ileri yaştaki kişilerde ateş veya balgam görülmeden de zatürre gelişebiliyor. Bu yaş grubunda iştahsızlık, belirgin halsizlik, bilinç bulanıklığı ve genel sağlık durumunda bozulma gibi belirtiler ön plana çıkabiliyor.
Bu nedenle yalnızca ateşin bulunup bulunmadığına bakılarak hastalığın değerlendirilmesinin doğru olmadığı ifade ediliyor.
KIŞ AYLARINDA RİSK ARTIYOR
Zatürre yılın her döneminde görülebilse de sonbahar ve kış aylarında daha sık ortaya çıkıyor. Soğuk havalarda insanların kapalı ve kalabalık alanlarda daha fazla vakit geçirmesi, solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını kolaylaştırıyor.
Özellikle grip ve RSV gibi virüslerin yaygınlaşması hastalık riskini artırıyor. Viral enfeksiyonlar doğrudan zatürreye neden olabildiği gibi sonrasında bakteriyel zatürre gelişmesine de zemin hazırlayabiliyor.
ERKEN TANI TEDAVİDE ÖNEMLİ
Zatürre tanısında hastanın şikâyetleri, doktor muayenesi ve gerekli görülen durumlarda akciğer grafisinden yararlanılıyor. Uygulanacak tedavi ise enfeksiyona neden olan mikroorganizmaya ve hastalığın şiddetine göre belirleniyor.
Bakteriyel kaynaklı zatürrelerde antibiyotik tedavisi uygulanırken virüslerin neden olduğu enfeksiyonlarda antibiyotikler doğrudan etkili olmuyor. Hastalığın hafif seyrettiği kişiler evde tedavi edilebilirken daha ağır vakalarda hastanede takip gerekebiliyor.
AŞILAR KORUNMADA ÖNEMLİ ROL OYNUYOR
Zatürreye karşı alınabilecek önlemlerin başında aşılama geliyor. Pnömokok ve grip aşılarının, uygun kişilere uygulandığında bazı zatürre türlerinin ve ağır enfeksiyonların önlenmesine katkı sağladığı belirtiliyor.
Bunun yanı sıra sigaradan uzak durulması, el hijyenine dikkat edilmesi ve kronik hastalıkların kontrol altında tutulması da korunma açısından önem taşıyor.
BU BELİRTİLER VARSA BEKLEMEYİN
Uzmanlar, özellikle nefes almakta belirgin güçlük çekilmesi, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı ve şiddetli göğüs ağrısı gibi durumlarda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerektiğini vurguluyor.
Uzun süre devam eden öksürük, ateş ve özellikle nefes darlığının basit bir soğuk algınlığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiliyor.
