Türkiye'de diyabet vakalarındaki artış dikkat çekerken hastalığından habersiz yaşayan kişilerin sayısı da endişe yaratıyor. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, yetişkinlerde diyabet görülme oranının yükseldiğini belirterek her üç diyabetli yetişkinden birinin hastalığının farkında olmadığını açıkladı. Diyabetin yalnızca kan şekeriyle ilgili bir rahatsızlık olmadığını vurgulayan Gökalp, hastalığın kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerinde de ciddi etkiler oluşturabileceğini söyledi.
DİYABETTE DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ
Türkiye'de önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelen diyabetin görülme sıklığı yıllar içerisinde belirgin şekilde yükseldi. Yaklaşık 15 yıl önce yetişkin nüfusta yüzde 14 seviyelerinde ölçülen hastalık oranının günümüzde yüzde 20'ye yaklaştığı belirtiliyor.
Diyabetin, pankreasın yeterli miktarda insülin üretememesi veya vücudun üretilen insülini gerektiği gibi kullanamaması sonucunda ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Deniz Gökalp, Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını ifade etti.
Dünya genelinde de tablonun benzer olduğunu aktaran Gökalp, yaklaşık 600 milyon yetişkinin bu hastalıkla mücadele ettiğini belirtti. Diyabetin neden olduğu sağlık kayıplarına dikkat çeken uzman, hastalığın küresel ölçekte önemli bir ölüm nedeni olduğunu vurguladı.
FAZLA KİLO VE HAREKETSİZLİĞE DİKKAT
Diyabetin ortaya çıkışında farklı mekanizmaların rol oynadığını belirten Gökalp, hastalığın Tip 1 ve Tip 2 olmak üzere farklı türlerinin bulunduğunu anlattı.
Tip 1 diyabetin, bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten beta hücrelerine zarar vermesiyle geliştiğini ifade eden Gökalp, Tip 2 diyabetin ise insülin direnci veya pankreasın insülin salgılama işlevindeki bozukluklarla ortaya çıkabildiğini kaydetti.
Özellikle Tip 2 diyabet açısından fazla kilo ve obezitenin önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirten Gökalp; karın bölgesinde yağlanma, hareketsiz yaşam, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenmenin de hastalığa yakalanma ihtimalini artırabileceğine işaret etti.
HER HASTAYA AYNI TEDAVİ UYGULANMIYOR
Diyabet tedavisinde son yıllarda kişiye özel yaklaşımların önem kazandığını belirten Prof. Dr. Gökalp, hastaların yalnızca kan şekeri değerlerine bakılarak değerlendirilmediğini söyledi.
Tedavi planı oluşturulurken kişinin kalp ve damar sağlığının, kilo durumunun, böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının da dikkate alındığını aktaran Gökalp, yeni nesil ilaç gruplarının tedavi sürecinde önemli seçenekler sunduğunu ifade etti.
Böbreklerden glukoz atılımını artıran SGLT2 inhibitörleri ile iştah üzerinde etkili olan GLP-1 analoglarının uygun hastalarda kullanılabildiğini belirten Gökalp, bu ilaçların kilo kontrolünün yanı sıra kalp ve damar sağlığı açısından da faydalar sağlayabildiğini dile getirdi.
YAPAY PANKREAS NASIL ÇALIŞIYOR?
Özellikle Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan yapay pankreas sistemleri, teknolojinin sağlık alanındaki önemli gelişmeleri arasında yer alıyor.
Halk arasında bu isimle bilinen sistemin gerçek bir organ olmadığını belirten Gökalp, teknolojinin pankreasın insülin salgılama görevini taklit edecek şekilde tasarlandığını anlattı.
İnsülin pompası, glukoz ölçüm sensörü ve gerekli insülin miktarını hesaplayan bir yazılımdan meydana gelen sistem, kandaki glukoz seviyesini takip ederek ihtiyaç duyulan insülinin uygulanmasına yardımcı oluyor.
PARMAK DELMEDEN ŞEKER TAKİBİ
Diyabet hastalarının günlük yaşamını kolaylaştıran teknolojilerden biri de sürekli glukoz izleme sistemleri oldu. Geleneksel olarak parmak ucundan kan alınarak gerçekleştirilen ölçümlerin yanında, artık cilt altına yerleştirilen küçük sensörlerle de glukoz seviyeleri takip edilebiliyor.
Genellikle kola takılan sensörler, glukoz değerlerini belirli aralıklarla ölçerek kaydediyor. Hastalar da elde edilen verileri cep telefonları üzerinden görüntüleyebiliyor.
Ancak bu sistemlerin her durumda parmak ucundan ölçüm ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmadığını belirten Gökalp, diyabet takibinde kullanılacak yöntemin hastalığın türüne, kişinin yaşına ve bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
