Türkiye’nin sera gazı emisyonu 2024 yılında yeniden tarihi zirveye çıktı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 27 Mart’ta yayımladığı “Sera Gazı Emisyon İstatistikleri, 1990-2024” bültenine göre toplam emisyon, bir önceki yıla kıyasla yüzde 5,3 artarak 584,5 milyon ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Kişi başına düşen emisyon da 2023’teki 6,5 tondan 2024’te 6,8 tona yükseldi.
Açıklanan verilerde en büyük pay yine enerji sektörüne ait oldu. Toplam emisyonların yüzde 71,8’i enerji kaynaklı hesaplanırken, enerji sektörü emisyonları bir yılda yüzde 5,6 artarak 419,9 milyon ton karbondioksit eşdeğerine çıktı. Enerjiyi yüzde 12,9 pay ve 75,7 milyon tonla endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı, yüzde 12,6 pay ve 73,5 milyon tonla tarım, yüzde 2,6 pay ve 15,4 milyon tonla atık sektörü izledi.
Enerji sektörü artışın merkezinde
TÜİK verileri, emisyon yükünün ana gövdesinin enerji üretimi ve tüketiminden gelmeye devam ettiğini ortaya koydu. Anadolu Ajansı’nın aktardığı bültende, 2024 yılı toplam karbondioksit emisyonlarının büyük bölümünün enerji kaynaklı olduğu, bunun da önemli kısmının çevrim ve enerji alt kategorisinden geldiği belirtildi. Bu tablo, Türkiye’de emisyon artışının sanayi ve tarımda da devam ettiğini, ancak asıl baskının enerji başlığında yoğunlaştığını gösteriyor.
Bu görünüm, son dönemde enerji alanındaki uluslararası değerlendirmelerle de örtüşüyor. Reuters’ta şubat ayında yayımlanan analizde, Türkiye’nin 2024’te fosil yakıtla elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonlarda Almanya’yı geride bırakarak Avrupa’nın en yüksek kirletici gücü haline geldiği, bunun temel nedenlerinden birinin kömür kullanımındaki artış olduğu belirtildi. Aynı analizde, kömürün 2024’te Türkiye elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 35’ini karşıladığı ve ülkede kömürden elektrik üretiminin art arda üçüncü yıl yükseldiği vurgulandı. Bu nedenle 2024 sera gazı bilançosu, yalnızca yıllık bir artış değil, enerji politikasındaki fosil yakıt ağırlığının iklim verilerine yansıması olarak da okunuyor.
Kişi başı emisyon da yükseldi
Verilerde dikkat çeken bir başka başlık da kişi başı emisyonlardaki yükseliş oldu. TÜİK’e göre kişi başına düşen toplam sera gazı emisyonu 1990’da 4,2 ton seviyesindeyken 2024’te 6,8 tona çıktı. Bu artış, toplam emisyonlardaki yükselişin sadece ekonomik büyüklükle değil, hane, ulaşım, üretim ve enerji tüketim kalıplarıyla da ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye, uluslararası iklim hedefleri ve enerji dönüşümü tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde bu verilerle yeni bir eşikten geçmiş oldu. Resmi istatistikler, emisyon artışının halen frenlenemediğini ve özellikle enerji sektörünün toplam yük içindeki belirleyici rolünü koruduğunu gösteriyor. Bu nedenle açıklanan son tablo, yalnızca bir istatistik bülteni değil; enerji, sanayi ve iklim politikalarının önümüzdeki dönemde daha sert biçimde tartışılacağının da işareti niteliğinde.
