Türkiye ile ABD arasında yeni nesil nükleer enerji teknolojilerine yönelik iş birliğinde yeni bir adım atıldı. Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA), küçük modüler reaktörler (SMR) ve dördüncü nesil nükleer reaktörlerin Türkiye'de kullanımına ilişkin teknik ve ekonomik değerlendirmelerin yapılmasını öngören hibe anlaşmasını imzaladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu dolayısıyla bulunduğu New York'taki Türkevi'nde gerçekleştirilen törene Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da katıldı. Anlaşmaya TÜNAŞ Genel Müdürü Dr. Necati Yamaç ile USTDA Direktör Yardımcısı Thomas R. Hardy imza attı.
ABD'li şirketlerin reaktör tasarımları incelenecek
Anlaşma kapsamında dört ABD'li şirketin küçük modüler reaktör tasarımları ile ABD'li şirketlere ait beş farklı dördüncü nesil reaktör tasarımı Türkiye'nin enerji ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilecek.
Çalışmalarda reaktörlerin teknik özellikleri, yatırım ve işletme maliyetleri, lisanslama süreçleri, tedarik zinciri ve finansman modelleri ele alınacak. Ayrıca tasarım güvenliği, acil durum hazırlıkları, uygun saha seçimi ve Türkiye'deki yasal düzenlemeler de incelemeye dahil edilecek.
Yaklaşık 2 milyon dolar bütçeli çalışmanın finansmanı USTDA tarafından karşılanacak. En az bir yıl sürmesi öngörülen incelemelerin ardından Türkiye'de uygulanabilecek nükleer teknolojilere ilişkin kapsamlı teknik raporlar hazırlanacak.
Nükleer yatırımlar için yol haritası hazırlanacak
USTDA'nın anlaşmaya ilişkin açıklamasında, çalışmanın yalnızca reaktör tasarımlarının incelenmesiyle sınırlı kalmayacağı belirtildi. Türkiye'de küçük modüler reaktörlerin kullanımına yönelik düzenleyici, kurumsal ve finansal altyapının oluşturulması için öneriler de geliştirilecek.
Hazırlanacak raporların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Nükleer Düzenleme Kurumunun gelecekteki düzenleme ve yatırım kararlarına katkı sağlaması hedefleniyor.
USTDA ayrıca Türk nükleer enerji yetkililerinden oluşacak bir heyetin 2027 yılında ABD'ye gerçekleştireceği teknik ziyaret için finansman sağlanmasını onayladı. Ziyarette ABD'nin reaktör tasarımı, üretimi, işletimi ve nükleer düzenleme alanlarındaki uygulamaları incelenecek.
Bayraktar: Enerji sepetimizi çeşitlendirmekte kararlıyız
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın Türkiye'nin yeni nesil nükleer teknolojileri değerlendirmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Bayraktar, 2053 net sıfır emisyon ve enerjide tam bağımsızlık hedefleri doğrultusunda enerji kaynaklarını çeşitlendirmeyi sürdüreceklerini ifade ederek, büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra Türkiye'nin ihtiyaçlarına uygun alternatifleri de değerlendirdiklerini kaydetti.
Yeni anlaşma, 25 Eylül 2025'te Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'daki görüşmesi sırasında iki ülke arasında imzalanan Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın ardından geldi. Söz konusu mutabakat, Türkiye ile ABD'li şirketler arasında nükleer enerji alanında geliştirilebilecek ortak projeler için iş birliği çerçevesi oluşturmuştu.
