Diyabet, Türkiye'de geniş bir yetişkin nüfusunu etkileyen ve kontrol altına alınmadığında önemli sağlık sorunlarına neden olabilen hastalıklar arasında yer alıyor. Özellikle Tip 2 diyabetin başlangıç aşamasında belirgin şikâyetlere yol açmadan ilerleyebilmesi, hastalığın geç fark edilmesine neden olabiliyor. Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Afruz Babayeva, Türkiye'de yaklaşık 9,6 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığına dikkat çekerek herhangi bir rahatsızlık hissetmeyen kişilerin de sağlık kontrollerini düzenli yaptırması gerektiğini belirtti.
DÜNYADA DİYABETLİ SAYISI ARTIYOR
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı Diyabet Atlası'nda yer alan veriler, hastalığın küresel ölçekte ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Raporda, 20-79 yaş aralığındaki yaklaşık 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı belirtiliyor. Dünya genelinde her 9 yetişkinden birinin bu hastalıktan etkilendiği ifade edilirken, mevcut yükselişin sürmesi halinde 2050 yılında diyabetli yetişkin sayısının 853 milyona çıkabileceği öngörülüyor.
TİP 2 DİYABET YILLARCA GİZLİ KALABİLİYOR
Diyabetin erken dönemde fark edilmesini zorlaştıran en önemli etkenlerden biri, hastalığın her zaman belirgin şikayetlerle ortaya çıkmaması. Özellikle tip 2 diyabetin uzun yıllar boyunca sessiz ilerleyebildiğini belirten Dr. Afruz Babayeva, belirtilerin bulunmamasının hastalığın olmadığı anlamına gelmediğini ifade ediyor.
Dünya genelinde diyabet tanısı bulunan yetişkinlerin yaklaşık yüzde 43'ünün hastalığından haberdar olmadığını aktaran Babayeva, bu oranın yaklaşık 252 milyon kişiye karşılık geldiğini belirtiyor.
Sık sık idrara çıkma, normalden fazla susama, sürekli yorgunluk, nedeni açıklanamayan kilo kaybı ve bulanık görme diyabetin dikkat edilmesi gereken belirtileri arasında bulunuyor. Ancak bu şikayetleri yaşamayan kişilerde de kan şekeri yüksekliği görülebiliyor. Bu nedenle özellikle risk grubundaki bireylerin şikayet oluşmasını beklemeden tarama yaptırması gerekiyor.
DİYABET KALP VE BÖBREKLERİ DE ETKİLİYOR
Diyabetin kontrol altına alınmaması halinde vücudun farklı organlarında ciddi sağlık problemleri gelişebiliyor. Hastalığın yalnızca kan şekeri seviyesini ilgilendiren bir durum olmadığını belirten Dr. Babayeva, özellikle kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor.
Diyabet, kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliğinin önemli nedenleri arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra kalp krizi, felç, görme kaybı ve sinir hasarı gibi ciddi komplikasyonların ortaya çıkma riskini artırabiliyor.
Bazı kişilerde hastalık teşhis edildiğinde organ hasarına ilişkin sorunların da gelişmiş olabildiğini belirten Babayeva, erken tanının önemini vurguluyor. Risk taşıyan kişilerin herhangi bir sağlık şikayeti yaşamadan düzenli aralıklarla kontrollerini yaptırması gerektiğini ifade ediyor.
BU KİŞİLER DAHA FAZLA RİSK ALTINDA
Diyabet gelişmeden önce alınabilecek önlemlerin bulunduğunu belirten uzmanlar, prediyabet dönemine dikkat çekiyor. Kan şekeri değerlerinin normal sınırların üzerine çıkmasına rağmen henüz diyabet tanısı konulacak seviyeye ulaşmaması, prediyabet olarak tanımlanıyor.
Bu dönemde yapılacak yaşam tarzı değişiklikleri, tip 2 diyabetin ortaya çıkmasını önlemeye veya geciktirmeye yardımcı olabiliyor.
Dr. Afruz Babayeva'ya göre özellikle ailesinde diyabet bulunan, fazla kilolu veya obez olan, tansiyon ya da kolesterol problemi yaşayan kişilerin daha dikkatli olması gerekiyor. Daha önce gebelik diyabeti geçiren kadınların da düzenli kan şekeri kontrollerini yaptırması önem taşıyor.
DİYABET TEDAVİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR
Diyabet tedavisinde son yıllarda önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirten Dr. Babayeva, hastalara uygulanan tedavi yöntemlerinin kişisel sağlık durumlarına göre şekillendirildiğini aktarıyor.
Günümüzde tedavi planı hazırlanırken yalnızca kan şekeri değerleri değil, kişinin kilosu, kalp ve böbrek sağlığı ile birlikte görülen diğer hastalıklar da değerlendiriliyor. Yeni nesil bazı ilaçların uygun hastalarda kan şekeri kontrolünün yanı sıra kalp ve böbrek sağlığına yönelik olumlu etkiler sağlayabildiği belirtiliyor.
Bu nedenle her diyabet hastası için aynı tedavi yönteminin uygulanamayacağını ifade eden Babayeva, ilaç seçiminin ve tedavi sürecinin bireysel ihtiyaçlara göre belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.
RUTİN KONTROLLERİ İHMAL ETMEYİN
Diyabetle yaşayan kişilerin kendilerini iyi hissetmelerinin sağlık kontrollerini ertelemek için yeterli bir neden olmadığını belirten Dr. Babayeva, düzenli takip sürecinin önemine işaret ediyor.
Kan şekeri ölçümlerinin yanı sıra göz sağlığının, böbrek fonksiyonlarının, tansiyonun ve kolesterol seviyelerinin de belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerekiyor. Çünkü diyabete bağlı bazı komplikasyonlar başlangıç aşamasında herhangi bir belirti göstermeden ilerleyebiliyor.
Uzmanlara göre düzenli sağlık kontrolleri, olası sorunların erken fark edilmesine ve gerekli tedbirlerin zamanında alınmasına yardımcı oluyor.
