Türkiye'nin dış ticaretinde temmuzda birim değerler yükselirken miktar endeksleri geriledi. İthalat birim değerindeki artışın ihracattaki yükselişi geçmesiyle dış ticaret haddi geçen yılın aynı ayına göre 4 puan düşerek 91,3'e indi.
Dış ticaret haddi temmuzda 91,3'e geriledi
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Temmuz 2026 dönemine ilişkin Dış Ticaret Endeksleri verilerine göre ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,2 arttı. İthalat birim değer endeksindeki yıllık artış ise yüzde 12,8 oldu.
Miktar endekslerinde ise ters yönlü bir tablo ortaya çıktı. İhracat miktar endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,9, ithalat miktar endeksi yüzde 6,9 azaldı. Böylece temmuzda dış ticaretin birim değer tarafında yükseliş, miktar tarafında ise gerileme görüldü.
İthalat birim değerindeki artış ihracatı geçti
İhracat birim değer endeksi Temmuz 2025'te 125,7 seviyesindeyken Temmuz 2026'da 136'ya yükseldi. İthalat birim değer endeksi ise aynı dönemde 132'den 148,9'a çıktı. İthalattaki yüzde 12,8'lik artış, ihracattaki yüzde 8,2'lik yükselişin 4,6 puan üzerinde gerçekleşti.
Birim değer endeksi, dış ticarete konu olan malların birim değerlerindeki değişimi gösteriyor. Miktar endeksi ise fiyat değişimlerinden arındırılarak ihracat ve ithalat miktarındaki hareketin izlenmesini sağlıyor.
Dış ticaret haddi bir yılda 4 puan düştü
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranlanmasıyla hesaplanan dış ticaret haddi temmuzda 91,3 oldu. Gösterge geçen yılın aynı ayında 95,3 seviyesindeydi. Böylece dış ticaret haddinde bir yıllık dönemde 4 puanlık düşüş yaşandı.
Dış ticaret haddinin 100'ün altında kalması, ithalat birim değerlerinin ihracat birim değerlerine göre daha yüksek bir seviyede bulunduğunu gösteriyor. Temmuzda ithalat birim değerindeki artışın ihracattaki artışı geçmesi de göstergenin yıllık bazda gerilemesinde etkili oldu.
Yakıt ihracatında miktar yüzde 30,2 azaldı
Ürün gruplarında en dikkat çekici değişimlerden biri yakıtlarda görüldü. Yakıt ihracatında birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39,4 artarken miktar endeksi yüzde 30,2 düştü. Böylece bu grupta birim değer yükselirken ihraç edilen miktarda sert gerileme yaşandı.
Ham maddelerde ise hem birim değer hem miktar arttı. İhracat birim değer endeksi yüzde 10, miktar endeksi yüzde 6,4 yükseldi. Gıda, içecek ve tütün grubunda birim değer yüzde 6,5, miktar yüzde 2,9 artarken gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayisinde birim değer yüzde 6,1 yükseldi, miktar yüzde 4,2 geriledi.
İthalatta miktar azalırken birim değer yükseldi
İthalatta da genel tabloda birim değer artışı ve miktar düşüşü birlikte görüldü. Yakıt ithalatında birim değer endeksi yıllık yüzde 23,7 artarken miktar endeksi yüzde 8,6 azaldı. Gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayisinde birim değer yüzde 9,1 yükseldi, miktar yüzde 7,7 geriledi.
Ham maddelerde ise iki gösterge de yukarı yönlü hareket etti. Birim değer endeksi yüzde 11,6, miktar endeksi yüzde 11,3 arttı. Gıda, içecek ve tütün grubunda ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Birim değer yüzde 3,3 azalırken ithalat miktarı yüzde 24,4 yükseldi.
İhracat miktarı hazirana göre yüzde 2,7 arttı
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler aylık karşılaştırmada farklı bir görünüm ortaya koydu. İhracat miktar endeksi hazirandaki 139,6 seviyesinden temmuzda yüzde 2,7 artarak 143,3'e yükseldi.
İthalat miktar endeksi ise aynı dönemde yüzde 8,7 düştü. Haziranda 125,7 olan endeks temmuzda 114,7'ye geriledi. Böylece ihracat miktarı yıllık bazda yüzde 4,9 azalmasına rağmen bir önceki aya göre düzeltilmiş verilerle yüzde 2,7 arttı.
İthalatta ise hem yıllık hem aylık karşılaştırmada düşüş yaşandı. İthalat miktar endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,9 azalırken hazirana göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış düşüş yüzde 8,7 oldu.
Geçen yılki eğilim tersine döndü
Geçen yılın temmuz verilerinde ihracat ve ithalat miktar endekslerinde artış görülürken bu yıl miktarlar geriledi. Aynı zamanda birim değerlerdeki artış hızlandı. Temmuz 2026'da ihracat miktarı yüzde 4,9, ithalat miktarı yüzde 6,9 düşerken ihracat birim değeri yüzde 8,2, ithalat birim değeri yüzde 12,8 yükseldi.
Bu tablo özellikle dış ticaret haddine yansıdı. İthalat birim değerlerindeki daha hızlı artış nedeniyle dış ticaret haddi geçen yılın aynı ayındaki 95,3 seviyesinden 91,3'e geriledi. Buna karşılık aylık düzeltilmiş veriler ihracat miktarında hazirana göre toparlanmaya işaret etti.
