Avrupa Birliği (AB), 1968 yılında kurulan Gümrük Birliği'nin işleyişini yeniden yapılandıracak reformu hayata geçiriyor. Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinin 16 Eylül'de kabul ettiği yeni Birlik Gümrük Kanunu, 19 Eylül'de AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2026/2108 sayılı düzenlemeyle üye ülkelerin ulusal gümrük sistemlerinin ortak bir dijital altyapıda buluşturulması, sınır kontrollerinin koordinasyonunun güçlendirilmesi ve uluslararası ticarette artan işlem hacminin daha etkin yönetilmesi hedefleniyor.
Reform kapsamında merkezi bir AB Gümrük İdaresi ile üye ülkelerin ortak kullanacağı Gümrük Veri Merkezi oluşturulacak. Yeni sistem, yaklaşık 60 yıllık Gümrük Birliği tarihinin en kapsamlı reformu olarak nitelendiriliyor.
AB Gümrük İdaresi Fransa'da kurulacak
Yeni düzenlemeyle oluşturulacak Avrupa Birliği Gümrük İdaresinin (EUCA) merkezi, Fransa'nın Lille kentinde bulunacak.
Kurum, 27 üye ülkenin gümrük idareleri arasındaki bilgi paylaşımını ve ortak operasyonları koordine edecek. AB genelinde risk analizlerinin yürütülmesi, öncelikli kontrol alanlarının belirlenmesi ve gümrük usulsüzlükleriyle mücadele de kurumun görevleri arasında yer alacak.
Ulusal gümrük idareleri faaliyetlerini sürdürürken yeni kurum, özellikle sınır ötesi ticarette ortak risk yönetimi ve denetimlerin koordinasyonundan sorumlu olacak.
AB Gümrük İdaresinin 2027 yılında faaliyetlerine başlaması planlanıyor.
İthalat ve ihracat işlemleri tek platformda toplanacak
Reformun temel unsurlarından biri de AB Gümrük Veri Merkezinin (EU Customs Data Hub) kurulması olacak.
Yeni sistemle şirketler, ithalat ve ihracat işlemlerine ilişkin bilgilerini farklı ülkelerin gümrük sistemlerine ayrı ayrı bildirmek yerine ortak bir dijital platform üzerinden iletebilecek.
Platform sayesinde üye ülkelerin gümrük idareleri, mal hareketleri ve tedarik zincirlerine ilişkin güncel verilere ortak erişim sağlayabilecek. Böylece riskli sevkiyatların daha erken belirlenmesi, kontrollerin koordineli yürütülmesi ve işletmelerin idari yükünün azaltılması amaçlanıyor.
Avrupa Komisyonu, ortak dijital altyapının üye ülkelerin mevcut bilgi teknolojileri sistemlerinin yerini aşamalı olarak almasıyla yıllık 2 milyar avronun üzerinde işletme maliyeti tasarrufu sağlanabileceğini öngörüyor.
Yeni sistem ne zaman uygulanacak?
Yeni Birlik Gümrük Kanunu yürürlüğe girmiş olsa da reformun bütün hükümleri aynı tarihte uygulanmayacak.
Düzenlemenin büyük bölümü 21 Eylül 2027'den itibaren uygulanacak. Ortak dijital platformun kullanımı ise belirlenen takvim doğrultusunda aşamalı olarak zorunlu hale getirilecek.
Buna göre e-ticaret işletmelerinin AB Gümrük Veri Merkezini kullanması 1 Temmuz 2028'de zorunlu olacak. Diğer işletmeler 1 Mart 2031'den itibaren platformu gönüllü olarak kullanabilecek.
Ortak sistemin 1 Mart 2034'ten itibaren bütün ithalat ve ihracat işlemleri için zorunlu hale gelmesi öngörülüyor.
Reformla birlikte AB dışından yapılan internet alışverişlerinde çevrim içi satış platformları ve satıcıların gümrük işlemleri ile vergi ödemelerine ilişkin sorumlulukları da artırılacak.
