Uganda'nın geleneksel krallıklarından Tooro'da Kral Oyo Nyimba'nın ölümünün ardından taht kavgası çıktı. Kraliyet klanının oluşturduğu komite, televizyon haber sunucusu Prens Edward Rukidi Kijanangoma'yı yeni hükümdar seçti. Kral Oyo'nun annesi ve kız kardeşi ise kararı reddetti. Aile, Oyo'nun bugüne kadar kamuoyundan gizlenen bir oğlu olduğunu ve vasiyetinde tahtı ona bıraktığını açıkladı.
Uganda'da taht kavgası: Kralın gizli oğlu ortaya çıktı
Uganda'nın batısındaki Tooro Krallığı, Kral Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV'ün ölümünün ardından büyük bir taht kavgasına sahne oluyor. Kral Oyo'nun yerine geçecek ismi belirlemek için oluşturulan komite, kraliyet ailesinden Prens Edward Rukidi Kijanangoma'yı yeni hükümdar seçti.
Kijanangoma sıradan bir kraliyet mensubu değil. Uganda'nın devlet televizyonu UBC'de haber sunucusu ve editör olarak çalışıyor.
Ancak yeni kralın açıklanmasından yalnızca birkaç saat sonra Oyo'nun ailesi karara karşı çıktı. Kralın kız kardeşi Prenses Ruth Komuntale, ağabeyinin vasiyet bıraktığını ve bu vasiyette bugüne kadar kamuoyunun bilmediği oğlunu tahtın varisi olarak gösterdiğini açıkladı.
Kral Oyo'nun gizli oğlu kim?
Taht kavgasının merkezinde kimliği henüz açıklanmayan bir çocuk bulunuyor. Kral Oyo evli değildi ve hayattayken kamuoyunun bildiği bir çocuğu yoktu.
Ancak ölümünün ardından Tooro Krallığı Başbakanı Calvin Armstrong Rwomiire, kralın arkasında bir erkek çocuk bıraktığını duyurdu. Çocuğun kimliği, yaşı ve annesinin kim olduğu açıklanmadı.
Oyo'nun kız kardeşi Prenses Ruth Komuntale ise ağabeyinin vasiyetini gerekçe göstererek bu çocuğun tahtın gerçek varisi olduğunu savunuyor. Komuntale'ye göre Oyo, kendi oğlunun tahta çıkamaması ihtimaline karşı vasiyetinde başka isimlere de yer verdi.
Kralın vasiyetinde ne yazıyor?
Kraliyet ailesinin açıkladığı vasiyet, taht kavgasını daha da büyüttü. Ailenin paylaştığı bölüme göre Kral Oyo, öldüğü sırada yasal olarak öz oğlu olarak tanınan bir erkek çocuğu hayattaysa onun Tooro tahtına geçmesini istedi. Oyo'nun annesi Kraliçe Anne Best Kemigisa da kızının yanında yer aldı.
Kemigisa, vasiyet kendilerine okunmuş olmasına rağmen bir grup klan üyesinin yeni kral seçmesine tepki gösterdi. Kraliçe Anne, oğlunun isteğinin dikkate alınmasını ve taht konusunda cenaze tamamlanmadan acele edilmemesini istedi.
Televizyon sunucusu yeni kral seçildi
Taht için oluşturulan 21 kişilik komite ise farklı bir karar verdi. Komite, Kral Oyo'nun kuzeni Prens Edward Rukidi Kijanangoma'yı yeni hükümdar olarak belirledi.
Kijanangoma, Prens Christopher Paul Kijanangoma'nın oğlu ve eski Tooro Kralı George David Rukidi III'ün torunu. Aynı zamanda Uganda devlet televizyonu UBC'de haber sunuculuğu ve editörlük yapıyor.
Komite, adayların farklı kriterlere göre değerlendirildiğini ve uzun süren görüşmelerin ardından Kijanangoma üzerinde karar kılındığını açıkladı. Kararın 19 komite üyesi tarafından imzalandığı bildirildi.
Gizli oğul neden doğrudan kral olamıyor?
Kral Oyo'nun ailesi vasiyeti öne çıkarırken kraliyet klanının bazı üyeleri Tooro geleneklerini gerekçe gösteriyor. Tooro'da taht İngiliz Kraliyet Ailesi'ndeki gibi babadan en büyük çocuğa otomatik olarak geçmiyor.
Yeni hükümdar, kraliyet hanedanı Babiito'nun üyeleri arasından geleneklere göre belirleniyor. Klan temsilcilerine göre bir kralın oğlunun gelecekte hükümdar olarak değerlendirilebilmesi için önce kraliyet büyüklerine resmen tanıtılması gerekiyor.
Kral Oyo'nun oğlunun ise daha önce kraliyet klanına bu şekilde tanıtılmadığı belirtiliyor. Çocuğun kimliğinin açıklanmaması da tartışmayı büyütüyor.
Kraliyet ailesine yakın gazeteci Andrew Mwenda, ailenin çocuğun fotoğrafını göstermediğini ve annesinin ailesi hakkında da bilgi vermediğini söyledi. Bu nedenle tartışma artık yalnızca “Kral Oyo'nun bir oğlu var mı?” sorusuyla sınırlı değil. Oğlunun varlığı kabul edilse bile Tooro geleneklerine göre taht hakkına sahip olup olmadığı da tartışılıyor.
Taht için futbolcu da gündeme geldi
Tooro tahtı için değerlendirilen isimlerden biri de İngiltere'de futbol oynayan Prens George Desmond Kamurasi oldu. Kamurasi, Londra merkezli amatör futbol kulübü South East Dons'un kalecisi ve kaptanı olarak görev yapıyor. Veraset komitesinin açıklamasına göre Kamurasi'ye de taht teklif edildi.
Ancak İngiltere'de yaşayan futbolcu, diğer sorumluluklarını gerekçe göstererek teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine komite Edward Rukidi Kijanangoma üzerinde karar kıldı.
Kraliyet ailesi ev hapsinde mi?
Taht kavgasına bir de saraydaki askerler eklendi. Kral Oyo'nun annesi Best Kemigisa, kraliyet muhafızlarının kendilerine haber verilmeden saraydan uzaklaştırıldığını ve yerlerine askerlerin konuşlandırıldığını söyledi. Kemigisa, ailesinin saraydan özgürce çıkamadığını ve istedikleri kişileri kabul edemediklerini öne sürdü.
Kraliçe Anne yaşananları “ev hapsi” olarak nitelendirdi. Uganda ordusuna ve Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni'ye seslenen Kemigisa, oğlunun cenazesini huzur içinde kaldırabilmeleri için aile üzerindeki baskının kaldırılmasını istedi.
Kral Oyo kimdir?
Kral Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, dünya çapında henüz çocukken tahta çıkmasıyla tanındı. Babası Kral Patrick Olimi Kaboyo'nun ölümünün ardından 1995 yılında henüz 3 yaşındayken Tooro tahtına çıktı.
Oyo'nun taç giyme törenindeki görüntüleri yıllarca dünya basınında yer aldı. Küçük kralın tahtında otururken oyuncakla oynadığı görüntüler özellikle hafızalarda kaldı. Guinness Dünya Rekorları tarafından dünyanın en genç hükümdarı olarak kayıtlara geçen Oyo, Tooro Krallığı'nı yaklaşık 31 yıl yönetti.
Birleşmiş Milletler bünyesinde HIV ve AIDS ile mücadele çalışmalarına destek veren Oyo, uluslararası alanda da tanınan bir isim haline geldi. Kral Oyo, ABD'de kanser tedavisi görürken 34 yaşında hayatını kaybetti.
Uganda'da hala krallar mı var?
Uganda bir cumhuriyet ve ülkedeki geleneksel kralların siyasi yönetim yetkisi bulunmuyor. Ancak Tooro dahil olmak üzere bazı eski krallıklar kültürel kurum olarak varlıklarını sürdürüyor.
Uganda'daki geleneksel krallıklar 1967 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Milton Obote tarafından kaldırıldı. Krallıkların yeniden faaliyet göstermesine 1993 yılında Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni döneminde izin verildi.
Tooro da Uganda hükümeti tarafından tanınan geleneksel krallıklardan biri. Krallar hükümeti yönetmiyor ve siyasi partilerde görev alamıyor. Buna rağmen özellikle kendi bölgelerinde güçlü kültürel ve toplumsal etkiye sahipler.
