Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Bahçeşehir Üniversitesinin Beşiktaş’taki Güney Kampüsü’nde düzenlenen “Kurumlarda Yapay Zeka: Güvenlik, Etik, Entegrasyon ve Ekonomik Değer” sempozyumunda Türkiye’nin 2030 yapay zeka hedeflerini açıkladı. Kacır, 81 ilde kurulacak Yapay Zeka Okuryazarlığı Atölyeleriyle iki yılda 5 milyon vatandaşa ulaşılacağını, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirileceğini söyledi.
Sempozyuma Kacır’ın yanı sıra Bahçeşehir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Esra Hatipoğlu, dekanlar, iş dünyası temsilcileri, öğrenciler ve davetliler katıldı. Programda yapay zekanın kurumlara sunduğu fırsatlar ile güvenlik, etik, entegrasyon, ekonomik değer, iş süreçlerine güvenli ve kontrollü entegrasyon, veri güvenliği, kişisel verilerin ve ticari sırların korunması ve kurumsal dönüşüm konuları ele alındı.
Yapay zeka için insan odaklı yaklaşımı vurguladı
Kacır, yapay zekanın insani değerlerin önüne geçmemesi gerektiğini belirterek yaygın kullanılan modellerin tek tipleştirici doğasının farklı toplumların hafızasını, değerlerini, dil zenginliğini ve hayat tecrübesini göz ardı eden bir dijital geleceğe yol açabileceğini söyledi.
Gazze’de yapay zekanın saldırı hedeflerinin belirlenmesinde kullanılmasına değinen Kacır, “Hiçbir algoritma, insanın ahlaki ve hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıramaz. Hiçbir teknolojik üstünlük, sivillerin yaşam hakkının yok sayılmasının utancını örtemez. İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen, mahremiyeti korumayan bir zeminde geliştirilen teknoloji; insanlığın hayrına netice üretemez. Teknolojiyi insanlık için adalet ve merhamet ilkeleriyle şekillendirmek, medeniyet anlayışımızın bize yüklediği bir sorumluluktur” dedi.
Yapay zeka altyapısı için yürütülen çalışmaları anlattı
Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla yapay zekayı vatandaşlar ve insanlık için bir refah aracına dönüştürme iradesine ve birikimine sahip olduklarını söyleyen Kacır, bu birikimin temellerinin son 23 yılda oluşturulan araştırma, yenilik ve üretim ekosistemiyle atıldığını belirtti.
TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ile akademideki yetkinliğin sanayinin ihtiyaçlarıyla buluşturulduğunu ifade eden Kacır, TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrılarıyla yerli teknolojilerin ürün, hizmet ve ekonomik değere dönüşmesinin amaçlandığını kaydetti. Rekabet Öncesi İş Birliği Programı’nın Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Çağrısı ile sektörlerin ihtiyaçlarına yönelik projelerin hızlandırıldığını söyledi.
Kacır, KOBİ’ler için KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı’nın uygulamaya alındığını; TEKNOFEST, Milli Teknoloji Uzmanlık Programları, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Sektör Kampüste programları, 42 Okulları ile Yapay Zeka ve Teknoloji Akademisi üzerinden gençlerin yeni yetkinliklerle buluşturulduğunu aktardı.
Yüksek başarımlı hesaplama kümesi ARF’ın araştırmacı ve girişimlerin kullanımına sunulduğunu belirten Kacır, yapay zeka girişimlerinin EuroHPC süper bilgisayarlarından ücretsiz yararlanmasının ve dünyanın en güçlü 20 süper bilgisayarı arasında yer alan MareNostrum 5’in işlem kapasitesine erişmesinin sağlandığını söyledi. HIT-30 Programı ile zeka ve veri merkezi yatırımlarının hızlandırıldığını da ifade etti.
Türkiye’nin 2030 yapay zeka hedeflerini sıraladı
Kacır, kamu, özel sektör, akademi ve toplumun farklı kesimlerinin görüşleri dikkate alınarak hazırlanan 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” olmak üzere dört temel eksen üzerine kurulduğunu açıkladı. Plan kapsamında yapay zeka ekosistemini güçlendirmeye yönelik 16 eylem ve 2030 hedeflerinin belirlendiğini söyledi.
Kacır, “81 şehrimizde kuracağımız Yapay Zeka Okuryazarlığı Atölyeleriyle iki yılda 5 milyon vatandaşımıza ulaşacağız. 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştireceğiz” dedi.
Sağlıktan tarıma, eğitimden elektronik ticarete kadar farklı alanlarda en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi’nde erişime açılacağını belirten Kacır, böylece araştırmacılar, girişimciler ve şirketlerin yenilikçi çözümler geliştirmesine imkân sağlanacağını kaydetti.
Yapay zeka yatırımlarında 10 milyar dolarlık hedef
Kacır, enerji verimliliği ve uluslararası standartlar gözetilerek veri merkezlerinin toplam kurulu gücünün 2030 yılına kadar en az 1 gigavata ulaştırılmasının hedeflendiğini açıkladı. Veri merkezi, bulut bilişim ve yapay zeka altyapılarında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık kaynağın harekete geçirilmesinin planlandığını söyledi.
Toplumun hafızasını, değer dünyasını ve Türkçenin zenginliğini yansıtan BİLGE dil modelinin araştırmacılar ve girişimcilerle buluşturulacağını belirten Kacır, Türkçe yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesi ve farklı sektörlerde yaygınlaştırılmasının amaçlandığını ifade etti.
Kacır ayrıca yapay zeka kuponlarıyla KOBİ’lerin ihtiyaç duyduğu teknolojilere erişiminin kolaylaştırılacağını; sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda yenilikçi fikirlerin sahada test edilmiş ürünlere dönüşmesinin destekleneceğini söyledi. Öncelikli sektörlerde kurulacak düzenleyici deney alanlarının da girişimcilerin çözümlerini güvenli ve öngörülebilir şartlarda test etmesine imkân sağlayacağını belirtti.
Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak
Yapay zeka uygulamalarında güvenin temel unsur olduğunu söyleyen Kacır, sağlık, eğitim ve istihdam gibi alanlarda sistemlerin muhtemel etkilerinin kullanıma sunulmadan önce değerlendirilmesinin esas alınacağını açıkladı. İnsan denetimi ve teknik güvenlik testlerinin de süreçlerin ayrılmaz parçası haline getirileceğini belirtti.
Kacır, “Oluşturacağımız Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu; mahremiyetin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocuklarımızın güvenliği başta olmak üzere, geliştiricilerimize ve kurumlarımıza rehberlik edecek” dedi. Ortak ilkelerin uygulamaya yönelik rehberlerle somutlaştırılacağını ifade eden Kacır, hakların korunduğu, sorumlulukların açıkça tanımlandığı ve yeniliğin önünün açıldığı dijital geleceğin oluşturulmasında hukukçuların katkısının önemli olduğunu söyledi.
Yapay zekanın kurumsal dönüşümdeki rolü ele alındı
Bahçeşehir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Esra Hatipoğlu ise yapay zekayı yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değil, kurumların karar alma biçimini, üretme kapasitesini ve geleceğe hazırlanma anlayışını yeniden düşünmesini gerektiren stratejik bir dönüşüm alanı olarak gördüklerini söyledi.
Hatipoğlu, sempozyumun temel konusunun yapay zekanın kurumlarda yer alıp almayacağından ziyade, teknolojinin insanı merkeze alan, güveni koruyan ve gerçek değer üreten bir anlayışla nasıl yönetileceği olduğunu belirtti. Gün boyunca düzenlenecek dört panelde yapay zekanın iç süreçlere entegrasyonu, güvenlik kullanımı, veri ve hukuki sorumluluk ile ekonomik değer boyutlarının ele alınacağını kaydetti.
