Türkiye’nin aktif fay hatları üzerindeki coğrafi konumu, sarsıntı hazırlıklarını her an güncel ve hayati tutmayı zorunlu kılıyor. MTA tarafından titizlikle güncellenen Türkiye Diri Fay Haritası ile AFAD’ın koordinat bazlı veri altyapısı, ülkenin farklı hatlarında meydana gelebilecek olası büyük depremlere karşı alınması gereken tedbirleri bir kez daha kamuoyunun odak noktası haline getirdi.
Son yapılan saha ve analiz çalışmalarında, ülke genelinde toplam 700 aktif fay veya fay segmenti haritalandırıldı. Geçmişte yıkıcı sarsıntılara yol açmış hatların yanı sıra yeniden değerlendirilen ve yeni tespit edilen segmentler de bilimsel veriler arasındaki yerini aldı.

5 ŞEHİR EN RİSKLİ SEÇİLDİ
MTA ve AFAD verileri ışığında, Marmara, Ege ve Doğu Anadolu hatları üzerinde deprem tehlikesiyle ön plana çıkan 5 kritik şehir şu şekilde değerlendiriliyor:
İstanbul: Marmara Denizi içerisinden geçen Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ), megakent için en temel deprem kaynağını oluşturuyor. Kentteki yüksek nüfus yoğunluğu, yapı stoğunun yaş profili ve stratejik altyapı tesisleri, olası bir sarsıntının etki boyutunu artırabilecek temel parametreler arasında gösteriliyor.
Kocaeli: 17 Ağustos 1999 felaketinin merkez üslerine yakınlığıyla bilinen kent, Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerindeki konumunu koruyor. Sanayi havzasının kalbinde yer alması, kentsel ve endüstriyel hazırlıkların önemini iki katına çıkarıyor.
Sakarya: Aktif kırık hatlarının yanı sıra kentin zemin yapısı da kritik bir faktör olarak öne çıkıyor. Özellikle alüvyal zeminlerde görülebilecek zemin büyütmesi ve sıvılaşma riskleri, binaların deprem anındaki dayanımını doğrudan etkiliyor.
İzmir: Ege Graben Sistemi ve çevresindeki aktif fay ağları nedeniyle yüksek tehlike sınıfında yer alıyor. 30 Ekim 2020 Ege Denizi depreminde yaşanan kayıplar, bölgedeki yapı güvenliği ile zemin uyumunun hayati önemini bir kez daha kanıtlamıştı.
Erzincan: Tarihsel süreçte 1939 büyük felaketi başta olmak üzere çok sayıda yıkıcı depreme ev sahipliği yapan kent, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun en hareketli segmentlerinden birinin üzerinde bulunuyor.

ANKARA LİSTEDE YER ALIYOR MU?
Vatandaşların en çok merak ettiği sorulardan biri de başkentin durumu oldu. Açıklanan ve öne çıkarılan yüksek tehlikeli ilk 5 şehir arasında Ankara yer almadı.
Başkent, çevresindeki ana fay hatlarına (Kuzey Anadolu Fay Zonu gibi) komşu olsa da kent merkezinin doğrudan üzerinde bulunduğu fay yoğunluğu Marmara veya Ege hatlarındaki kadar yüksek bir ivme değerine sahip değildir. Ancak uzmanlar, komşu illerdeki olası büyük sarsıntıların Ankara'da da hissedilebileceğine dikkat çekiyor.
DEPREM TEHLİKESİ İLE DEPREM RİSKİ ARASINDAKİ FARK
AFAD’ın yürürlükteki Türkiye Deprem Tehlike Haritası, eski dönemde kullanılan "1. derece, 2. derece deprem bölgesi" mantığını tamamen ortadan kaldırdı. Yeni sistemde yerini koordinat bazlı en yüksek yer ivmesi (PGA) değerlerine bıraktı.
Bu noktada AFAD yetkilileri kritik bir kavramsal ayrıma vurgu yapıyor:
Deprem Tehlikesi: Bir bölgede belirli bir zaman diliminde meydana gelebilecek sarsıntının doğal, jeolojik potansiyelidir.
Deprem Riski: O tehlikenin canlı nüfusuna, bina stoğuna, altyapıya ve ekonomiye verebileceği muhtemel hasar ve kayıp oranını ifade eder.
Bir bölgenin fay hattına yakın olması tehlikeyi gösterirken; binaların kalitesizliği ve nüfusun yoğunluğu riski tırmandıran temel etmendir.




