Suriye’de Beşar Esad yönetimi döneminde işlendiği belirtilen suçlara ilişkin yürütülen yargılamada tarihi bir karar çıktı. Şam’daki mahkeme, devrik Suriye lideri Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad ve kuzeni Atef Necib hakkında idam cezası verdi.
Suriye’nin resmî haber ajansı SANA, mahkemenin Beşar Esad’ı insanlığa karşı suçlardan mahkûm ederek idam cezasına çarptırdığını duyurdu. AP ise aynı davada Beşar Esad’ın yanı sıra kardeşi Mahir Esad ve kuzeni Atef Necib’e de insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları kapsamında idam cezası verildiğini bildirdi.
Beşar Esad ve kardeşi Mahir Esad’ın Suriye dışında bulunmaları nedeniyle karar gıyaben verildi. Beşar Esad, muhalif güçlerin Aralık 2024’te Şam’ın kontrolünü ele geçirerek yönetimini devirmesinin ardından Rusya’ya gitmişti.
Dava 2011’deki Dera olaylarına uzanıyor
Kararın verildiği dava, Suriye’de 2011’de başlayan protestoların ilk merkezi olan Dera’daki olaylar ve Esad yönetiminin protestoculara yönelik müdahaleleriyle bağlantılı suçlamaları kapsıyor. Davanın önceki duruşmalarında savcılık; Beşar Esad, Mahir Esad, Atef Necib ve diğer sanıkların öldürme, işkence, keyfî gözaltı ve kamu kaynaklarının kötüye kullanılması suçlarından mahkûm edilmesini talep etmişti.
Davacı taraf ise sanıklara sistematik işkence, özgürlükten yoksun bırakma, birden fazla kişinin kasten öldürülmesi, 15 yaşından küçük çocukların öldürülmesi, işkence sonucu ölüm ve öldürmeye teşvik dahil suçlamalar yöneltmiş; eylemlerin insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları kapsamında değerlendirilmesini istemişti.
Davada adı geçen Atef Necib, 2011’de Dera’da Siyasi Güvenlik Şubesi Başkanı olarak görev yapıyordu. Dera’da hükümet karşıtı sloganlar yazan çocukların gözaltına alınarak işkence gördüğü olaylar ve ardından göstericilere yönelik sert müdahale, ülke çapına yayılan ayaklanmanın başlangıcındaki temel gelişmeler arasında yer aldı. Necib, Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Ocak 2025’te Suriye güvenlik güçlerince Lazkiye’de yakalanmıştı.
Atef Necib mahkemede hazır bulundu
Beşar ve Mahir Esad’ın aksine tutuklu bulunan Atef Necib, karar duruşmasına getirildi. AP’nin aktardığına göre Necib, yoğun güvenlik önlemleri altında mahkeme salonundaki sanık bölümünde kararın açıklanmasını dinledi.
Necib hakkındaki dava 26 Nisan’da Şam Adalet Sarayı’ndaki Dördüncü Ceza Mahkemesi’nde başlamıştı. SANA’nın 4 Ağustos’taki duruşmaya ilişkin haberinde mahkemenin dosyayı karar için incelemeye aldığı ve hükmün 11 Ağustos’ta açıklanacağı bildirilmişti. Aynı dosyada Beşar Esad ve Mahir Esad da firari sanıklar arasında yer alıyordu.
Suriye’de 2011’de başlayan çatışmalar yaklaşık 14 yıl sürdü ve yüz binlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin ülke içinde veya dışında yerinden edilmesine yol açtı. Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından yeni yönetim, eski hükümet dönemindeki ihlallerle suçlanan üst düzey siyasi, askerî ve güvenlik yetkililerine yönelik yargı süreçlerini başlattı.
