Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta, platformlarının çocukları ve gençleri bağımlı hale getirecek özelliklerle tasarlandığı ve güvenlik riskleri konusunda kamuoyunun yanıltıldığı iddialarıyla ABD'de açılan davaların büyük bölümünü sonuçlandırmak üzere eyaletlerle kapsamlı bir uzlaşmaya vardı.
Reuters'ın aktardığına göre Meta'nın önümüzdeki 10 yılda yapacağı toplam ödeme, farklı anlaşmalar birlikte değerlendirildiğinde 18 milyar dolara kadar çıkabilecek. Uzlaşmayla birlikte şirket, 18 yaşından küçük kullanıcıların Facebook ve Instagram kullanımını sınırlandıran yeni önlemleri de hayata geçirecek.
Davalar, Meta'nın Instagram ve Facebook'ta çocukların platformlarda daha uzun süre kalmasını sağlayan özellikler kullandığı, gençleri ruh sağlığı açısından ciddi risklere maruz bıraktığı ve ürünlerinin güvenliği konusunda kamuoyunu yanılttığı iddialarına dayanıyordu. Meta ise hakkındaki suçlamaları kabul etmedi ve uzlaşmaya varmasının herhangi bir hukuka aykırılığı kabul ettiği anlamına gelmediğini bildirdi.
Ana uzlaşmaya 47 eyalet katıldı
Reuters'a göre ana anlaşma, 47 ABD eyaleti ile Washington D.C., Porto Riko, Amerikan Samoası ve Kuzey Mariana Adaları'nı kapsıyor. Bu bölümde Meta'nın yapacağı ödemelerin azami tutarı yaklaşık 16,7 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Bazı eyalet başsavcılıkları ise ödeme ve koşullu bölümleri farklı biçimde hesaplayarak çok eyaletli uzlaşmanın azami değerini 17,1 milyar dolar olarak açıkladı.
Teksas ise Meta ile ayrı bir anlaşmaya vardı. Teksas Başsavcılığı, şirketin eyalete 1 milyar doların üzerinde ödeme yapacağını açıkladı. Para, gençlere yönelik ruh sağlığı hizmetleri, kriz destek programları, dijital okuryazarlık çalışmaları ve okul programları gibi alanlarda kullanılabilecek.
Meta kendi açıklamasında anlaşmaların toplam mali boyutunu yaklaşık 18 milyar dolar olarak ifade etti. Şirket, bunun yaklaşık 12,7 milyar dolarlık bölümünün 10 yıl içinde ödeneceğini, yaklaşık 5,3 milyar dolarlık kalan kısmın ise belirli koşulların yerine gelmesine bağlı olduğunu bildirdi.
Gençlere günlük iki saat sınırı
Uzlaşmanın en önemli bölümlerinden biri Facebook ve Instagram'ın 18 yaş altındaki kullanıcılar için kullanım biçiminin değiştirilmesi olacak.
Meta'nın açıkladığı plana göre genç hesaplarında Facebook ve Instagram için toplam günlük iki saatlik kullanım sınırı varsayılan olarak uygulanacak. Genç kullanıcılar bu sınırı ebeveyn izni olmadan kaldıramayacak. İki platformda geçirilen süre birlikte hesaplanacak.
Saat 00.00 ile 06.00 arasında genç kullanıcıların Facebook ve Instagram'ın akış, Hikâyeler, Keşfet ve Reels gibi bölümlerine erişimi varsayılan olarak engellenecek. Doğrudan mesajlaşma özelliği ise bu kısıtlamanın dışında tutulacak.
Okul saatleri için de ayrı bir düzenleme getirilecek. Saat 08.00 ile 15.00 arasında push bildirimleri varsayılan olarak kapatılacak; doğrudan mesajlar ile hesap güvenliği ve emniyetine ilişkin uyarılar istisna olacak.
Gençlere ayrıca kesintisiz kullanımın her 15 dakikasında uyarı gösterilecek; günlük kullanım 60 ve 90 dakikaya ulaştığında da ek bildirimler verilecek.
Yaş doğrulama ve ebeveyn denetimi güçlendirilecek
Anlaşma kapsamında Meta'nın kullanıcıların yaşını belirlemeye yönelik sistemlerini güçlendirmesi ve çocukların yaşlarını olduğundan büyük göstererek koruma önlemlerini aşmasını zorlaştırması da öngörülüyor.
Ebeveynlere sunulan denetim araçları genişletilecek. Ebeveynler çocuklarının kullanım süresi ve koruma ayarlarında yapmak istediği değişiklikler hakkında daha fazla bilgi alabilecek; genç kullanıcının ikinci bir hesap açması veya şüpheli hesaplarla etkileşime girmesi durumunda da bildirim gönderilebilecek.
Buna karşılık uzlaşma Meta'yı kişiselleştirilmiş içerik önerilerini ya da hedefli reklam modelini tamamen kaldırmaya zorlamıyor. Reuters, anlaşmanın şirketin temel iş modelinde köklü bir değişiklik öngörmediğine dikkat çekti.
Ödemenin bir bölümü diğer platformlara bağlı
Yaklaşık 18 milyar dolarlık paketin tamamı koşulsuz değil. Meta'nın açıklamasına göre yaklaşık 5,3 milyar dolarlık bölümün serbest bırakılması, YouTube ve TikTok'un da belirli çocuk güvenliği önlemlerini kabul etmesi ve eyaletlerle mali anlaşmalara varması gibi koşullara bağlı olacak.
Bu koşullar gerçekleşirse Meta'nın genç kullanıcılar için getireceği bazı sınırlamalar da daha sıkı hale gelebilecek. Günlük kullanım sınırının platform başına bir saate düşürülmesi ve gece kısıtlamasının daha geniş bir zaman dilimine yayılması bunlar arasında bulunuyor.
Uzlaşma, 18 Ağustos'ta California'daki federal mahkemede başlayan ve Meta'nın çocuklara yönelik uygulamalarının mercek altına alındığı yüksek profilli yargılamayı da sona erdirdi. ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers ana anlaşmayı 26 Ağustos'ta onayladı. Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in de davada ifade vermesi bekleniyordu.
Florida ve New Mexico ise anlaşmaya katılmadı. İki eyalette Meta'ya ilişkin ayrı hukuki süreçler devam ediyor.
