Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde mayıs ayında ilan edilen Ebola salgını büyümeye devam ediyor. Ülkenin doğusunda başlayan salgın, Bas-Uele eyaletinde bir kişinin hayatını kaybetmesiyle altıncı eyalete yayıldı.
Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Afrika CDC) Genel Direktörü Jean Kaseya, daha önce salgından etkilenmeyen Bas-Uele'nin merkezi Buta'da Ebola kaynaklı bir ölüm kaydedildiğini açıkladı. Hayatını kaybeden kişinin, salgının görüldüğü Haut-Uele eyaletindeki Isiro kentinden Buta'ya seyahat ettiği belirlendi.
Son hükümet verilerine göre salgında 4 bin 700'den fazla vaka tespit edilirken 2 bin 200'ü aşkın kişi yaşamını yitirdi. Vakaların yaklaşık yüzde 90'ı, ölümlerin ise yüzde 80'i salgının merkezi konumundaki Ituri eyaletinde bulunuyor.
Salgın böylece Ituri, Kuzey Kivu, Güney Kivu, Haut-Uele, Tshopo ve son olarak Bas-Uele olmak üzere ülkenin 26 eyaletinden altısına ulaşmış oldu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), mevcut salgının vaka sayısı bakımından Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde bugüne kadar kaydedilen en büyük Ebola salgını olduğunu daha temmuz sonunda açıklamıştı.
Ülke tarihindeki en ölümcül salgına yaklaşıyor
Kongo'da 2018-2020 yılları arasında yaşanan ve ülke tarihinin en ölümcül Ebola salgını olarak kayıtlara geçen dalgada 3 bin 481 vaka görülmüş, 2 bin 299 kişi hayatını kaybetmişti. Mevcut salgında ölüm sayısının 2 bin 200'ü aşmasıyla bu eşik de kısa sürede aşılabilecek seviyeye geldi.
Afrika CDC'ye göre mevcut salgının yayılma hızı da önceki büyük salgınlardan belirgin biçimde yüksek. Salgının ilan edilmesini izleyen ilk üç aylık dönem karşılaştırıldığında, 2014'te Batı Afrika'da başlayan ve tarihin en büyük Ebola salgınına dönüşen dalganın aynı dönemine göre yaklaşık yedi kat daha fazla vaka ve beş kat daha fazla ölüm kaydedildi.
DSÖ'ye göre salgının kaynağı, nadir görülen Bundibugyo Ebola virüsü. Bu türe karşı halen onaylanmış özel bir aşı ya da tedavi bulunmuyor. Olası tedaviler ve Bundibugyo virüsüne yönelik aşı adayları için klinik çalışmalar ise devam ediyor.
Vakalar Güney Sudan sınırına 35 kilometre uzaklıkta
Salgının coğrafi olarak genişlemesi komşu ülkeler açısından da alarm seviyesini yükseltti. İnsani yardım kuruluşu Mercy Corps, doğrulanmış vakaların Güney Sudan sınırına yaklaşık 35 kilometre mesafedeki önemli ulaşım güzergâhlarında görülmeye başladığını bildirdi. Güney Sudan'da şu ana kadar doğrulanmış vaka bulunmuyor.
Uganda'da ise salgının ilk döneminde 20 doğrulanmış vaka ve iki ölüm kaydedilmişti. Uganda Sağlık Bakanlığı, 42 gün boyunca yeni yerel bulaş görülmemesinin ardından 28 Temmuz'da ülkedeki salgının sona erdiğini açıkladı. DSÖ buna rağmen Kongo'daki devam eden bulaş nedeniyle Uganda için yeniden virüs girişinin risk oluşturduğunu belirtiyor.
Çatışmalar ve sağlık sistemindeki sorunlar mücadeleyi güçleştiriyor
Salgınla mücadelede en büyük sorunlardan birini doğu Kongo'daki güvenlik krizi oluşturuyor. Silahlı grupların faaliyetleri, çatışmalar nedeniyle yaşanan kitlesel yer değiştirmeler, yetersiz yollar ve sağlık altyapısındaki eksiklikler temaslıların takip edilmesini zorlaştırıyor. Bazı sağlık çalışanlarının ücretlerini alamadıkları gerekçesiyle iş bırakması da Ebola tedavi merkezlerinin çalışmalarını aksatıyor.
Sağlık yetkililerine göre yeni vakaların yüzde 60 ila 70'i önceden takip altında bulunan temaslıların dışındaki kişilerde tespit ediliyor. Bu durum, virüsün bulaş zincirlerinin sağlık ekipleri tarafından yeterince erken belirlenemediğine işaret ediyor. DSÖ Afrika Bölge Direktörü Mohamed Yakub Janabi de salgının mevcut hızına ilişkin sağlık ekiplerinin virüsün gerisinde kaldığını belirtmişti.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde ilk Ebola virüsü 1976'da tespit edilmişti. Mayıs 2026'da ilan edilen mevcut salgın, ülkede kayıtlara geçen 17'nci Ebola salgını olma özelliğini taşıyor.
