Almanya'da 6 Eylül'de yapılan Saksonya-Anhalt Eyalet Meclisi seçimlerinin geçici sonucu belli oldu. AfD, ikinci oyların yüzde 43,8'ini alarak seçimi açık farkla birinci tamamladı. Başbakan Friedrich Merz'in partisi CDU yüzde 17,2 ile ikinci sırada kaldı. AfD 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekili çıkararak tek başına hükümet kurmak için gerekli 42 sandalyeye ulaşamadı.
Almanya'da AfD seçimden birinci çıktı: Yüzde 43,8 oy aldı
Saksonya-Anhalt seçimleri Almanya siyasetinde son yılların en dikkat çekici sonuçlarından birini ortaya çıkardı. Resmi geçici sonuçlara göre AfD, 576 bin 37 ikinci oy alarak yüzde 43,8'e ulaştı.
AfD böylece 2021'deki eyalet seçimlerine göre oyunu 23 puan artırdı. Parti, Saksonya-Anhalt'ta bugüne kadarki en yüksek oy oranına ulaştı. CDU ise yüzde 17,2'de kaldı. Parti 2021'e göre 19,9 puan kaybetti ve Saksonya-Anhalt tarihindeki en düşük sonucunu aldı.
Saksonya-Anhalt seçim sonuçları nasıl oldu?
Geçici resmi sonuçlara göre partilerin ikinci oy oranları şöyle oluştu:
- AfD: yüzde 43,8
- CDU: yüzde 17,2
- SPD: yüzde 9,3
- Yeşiller: yüzde 8,9
- Sol Parti: yüzde 8,6
- BSW: yüzde 5,3
- FDP: yüzde 2,6
FDP yüzde 5 seçim barajını aşamazken BSW yüzde 5,3 ile eyalet meclisine girmeyi başardı.
Seçime katılım da önemli ölçüde arttı. 2021'de yüzde 60,3 olan katılım oranı yüzde 77,8'e yükseldi.
AfD tek başına hükümet kurabilecek mi?
AfD seçimi açık farkla kazanmasına rağmen eyalet meclisinde tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğu elde edemedi.
83 sandalyeli yeni mecliste dağılım şöyle oldu:
- AfD: 39
- CDU: 15
- SPD: 8
- Yeşiller: 8
- Sol Parti: 8
- BSW: 5
Saksonya-Anhalt'ta mutlak çoğunluk için 42 milletvekili gerekiyor. AfD bu sayının üç sandalye gerisinde kaldı.
Hükümeti kurmak neden zor olacak?
Seçimin ardından en önemli soru yeni hükümetin nasıl kurulacağı. CDU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti, AfD ile iş birliğine karşı olduklarını açıkladı. Bu partilerin AfD'ye karşı uyguladığı siyasi "güvenlik duvarı" devam ederse AfD'nin seçim zaferini hükümete dönüştürmesi kolay olmayacak.
Bu noktada BSW'nin beş milletvekili kritik hale geldi. BSW, diğer partilerden farklı olarak AfD ile belirli konularda görüşmeye tamamen kapalı olmadığını belirtiyor. AfD'nin başbakan adayı Ulrich Siegmund ise seçim sonucunu hükümet kurmak için açık bir mesaj olarak değerlendirdi. Siegmund, koalisyon uğruna partisinin temel politikalarından vazgeçmeyeceğini de söyledi.
CDU seçimde ne kadar oy kaybetti?
Seçimin en ağır kaybını yaşayan parti CDU oldu. CDU 2021'de Saksonya-Anhalt seçimlerini yüzde 37,1 oyla kazanmıştı. Yeni seçimde partinin oy oranı yüzde 17,2'ye düştü.
Böylece CDU yaklaşık 20 puanlık kayıp yaşadı.
Sonuç, aynı zamanda Başbakan Friedrich Merz açısından da önemli bir siyasi sınav olarak değerlendiriliyor. Reuters, seçimin Merz için ciddi bir gerileme olduğunu ve AfD'nin yükselişinin federal siyasete yönelik baskıyı artıracağını aktardı.
AfD'nin yüzde 43,8'lik sonucu neden önemli?
AfD, 2021'de Saksonya-Anhalt'ta yüzde 20,8 oy almıştı. Parti beş yıl içinde oy oranını iki katından fazla artırdı. Yüzde 43,8'lik sonuç aynı zamanda AfD'nin bugüne kadar bir eyalet seçiminde aldığı en yüksek oy oranı oldu.
Partinin Saksonya-Anhalt teşkilatı, eyaletin Anayasayı Koruma Dairesi tarafından "kesin aşırı sağcı" olarak sınıflandırılıyor. AfD ise bu sınıflandırmaya karşı hukuki mücadele yürütüyor.
Saksonya-Anhalt seçim sonuçları Almanya siyasetini nasıl etkileyebilir?
Saksonya-Anhalt yaklaşık 2,1 milyon nüfusuyla Almanya'nın daha küçük eyaletlerinden biri. Ancak seçim sonucu eyalet sınırlarının ötesinde siyasi önem taşıyor. Bunun ilk nedeni AfD'nin yüzde 40'ın üzerine çıkarak CDU'nun iki katından fazla oy alması. İkinci neden ise CDU'nun eyalette uzun yıllardır sürdürdüğü siyasi üstünlüğün ağır bir yenilgiyle sona ermesi.
Sonuç, Merz liderliğindeki federal hükümet üzerindeki baskıyı da artırabilir. AfD'nin doğu eyaletlerindeki güçlü tabanını daha da genişletmesi, 2029'daki Federal Meclis seçimleri öncesinde Almanya'daki siyasi dengelerin nasıl şekilleneceği tartışmasını büyüttü.
Yeni eyalet hükümeti ne zaman belli olacak?
Seçimin tamamlanması yeni hükümetin hemen kurulacağı anlamına gelmiyor. Saksonya-Anhalt Anayasası'na göre yeni eyalet meclisinin en geç 6 Ekim 2026'da ilk toplantısını yapması gerekiyor. Yeni başbakan seçilene kadar CDU'lu Başbakan Sven Schulze ve mevcut hükümet görevlerini vekaleten sürdürecek.
Başbakanlık seçiminin ilk turunda 83 milletvekilinin en az 42'sinin desteği gerekiyor. İlk iki turda sonuç alınamaması halinde süreç üçüncü tura kadar uzayabiliyor. Bu nedenle BSW'nin beş milletvekilinin vereceği karar hükümetin kurulmasında belirleyici olabilir.
