Rusya ile Almanya arasında Leipzig/Halle Havalimanı’nda yaşanan İHA olayıyla başlayan diplomatik gerilim kültürel ilişkilere de sıçradı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Almanya’nın Berlin’deki Rus Bilim ve Kültür Evi’nin faaliyetlerini sonlandırma kararına karşılık Goethe Enstitüsü’nün Rusya’daki merkezlerinin kapatılacağını açıkladı.
Vladivostok’ta düzenlenen Doğu Ekonomik Forumu kapsamında konuşan Lavrov, Almanya’nın kararına aynı ölçüde karşılık vereceklerini belirtti. Rus Bakan, Berlin’in attığı adımın Almanya’nın Rusya’daki kültürel varlığının da sona ermesi sonucunu doğuracağını savundu.
Goethe Enstitüsü, Almanya’nın yurt dışındaki kültür ve dil faaliyetlerini yürüten başlıca kurumları arasında yer alıyor. Kurumun resmi internet sitesinde Rusya’daki ağı Moskova, St. Petersburg ve Novosibirsk olarak gösteriliyor.
Gerilimin merkezinde Leipzig’deki İHA olayı var
Berlin ile Moskova arasındaki son gerilimin çıkış noktası, 4 Ağustos’ta Leipzig/Halle Havalimanı’nda yaşanan olay oldu. Havalimanında Ukrayna’ya ait bir kargo uçağının yakınında patlayıcı düzenek taşıyan bir İHA bulunmuştu. Alman makamları, yürütülen güvenlik ve istihbarat soruşturmasının ardından olayın arkasında Rus devlet bağlantılı unsurlar bulunduğunu ileri sürdü. Moskova ise suçlamaları reddetti.
Alman hükümeti 1 Eylül’de Rusya’ya yönelik bir dizi karşı önlem açıkladı. Bunlar arasında Bonn’daki Rusya Başkonsolosluğunun kapatılması ve Berlin’deki Rus Evi’nin faaliyetlerini düzenleyen 2011 tarihli kültür merkezleri anlaşmasının feshedilmesi de yer aldı. Bonn’daki başkonsolosluğun 18 Eylül itibarıyla faaliyetlerini sonlandırması öngörülüyor.
Rus Evi’nin kültür merkezi statüsündeki faaliyetlerinin ise anlaşmanın fesih süreci nedeniyle hemen değil, öngörülen takvim doğrultusunda sona ermesi bekleniyor.
Goethe Enstitüsü: Bir dönemin sonu
Rusya’nın kararının ardından Goethe Enstitüsü Başkanı Gesche Joost da açıklama yaptı. Joost, Lavrov’un duyurusunu Alman-Rus kültürel ilişkilerinde bir dönemin sonu olarak değerlendirdi.
Goethe Enstitüsü’nün Rusya’daki çalışmalarının Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından başladığını hatırlatan Joost, kültür ve dil çalışmalarının iki ülkenin toplumları arasında uzun yıllar bağ kurduğunu belirtti. Kurumun faaliyetlerinin son yıllarda zaten giderek kısıtlandığı, 2023’te çalışan sayısının önemli ölçüde azaltıldığı da açıklandı.
Wadephul: Karar gerekçesiz ve üzücü
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise Moskova’nın Goethe Enstitüsü kararını “gerekçesiz” ve “çok üzücü” olarak nitelendirdi. Wadephul, kurumun Rusya ve Almanya toplumları arasında kültürel bir köprü işlevi gördüğünü ve Berlin’in bu faaliyetlerin devam etmesinden yana olduğunu söyledi.
Rusya ise Leipzig/Halle’deki İHA girişimiyle bağlantısı bulunduğu yönündeki Alman suçlamalarını kabul etmiyor. Lavrov, Berlin’in Moskova’nın sorumluluğuna ilişkin yeterli kanıt sunmadığını savunurken, Kremlin de Almanya’nın aldığı önlemleri ilişkileri daha da kötüleştiren bir adım olarak değerlendirdi.
İki ülke arasındaki diplomatik gerilimin yeni adımlarla devam etmesi bekleniyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko, Bonn’daki Rus Başkonsolosluğunun kapatılmasına da ayrıca karşılık verileceğini açıkladı ancak Moskova’nın atacağı yeni adımın ne olacağı henüz duyurulmadı.
