Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ve PwC tarafından yayımlanan çalışma, yapay zekanın iş gücü piyasasında özellikle giriş seviyesi çalışanlar ve gençler üzerindeki etkisini gündeme taşıdı.
Rapora göre yapay zeka, şirketlerin işe alım süreçlerinden görev tanımlarına, beceri beklentilerinden kariyer basamaklarına kadar birçok alanda dönüşüme yol açıyor. Bu dönüşümün en görünür olduğu alanlardan biri ise kariyerinin başındaki çalışanların yer aldığı giriş seviyesi işler oldu.
Genç çalışanlar daha fazla risk altında
Raporda yer verilen verilere göre, dünya genelinde 15-24 yaş aralığında 500 milyondan fazla genç iş gücü piyasasında yer alıyor. Bu gençlerin yüzde 37’si, yapay zeka kaynaklı görev değişiminden orta veya yüksek düzeyde etkilenebilecek mesleklerde çalışıyor.
ABD’de yapılan araştırma ise genç istihdamı açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Stanford Digital Economy Lab’in ADP verilerine dayanan çalışmasına göre, yapay zekaya yüksek düzeyde açık mesleklerde çalışan 22-25 yaş arası gençlerin istihdamında, ChatGPT’nin kullanıma sunulduğu 2022 sonundan bu yana yüzde 16 göreli düşüş kaydedildi.
Araştırmada, söz konusu düşüşün özellikle yazılım geliştirme, müşteri hizmetleri ve benzeri otomasyona açık alanlarda yoğunlaştığı belirtildi. Buna karşılık daha deneyimli çalışanların aynı mesleklerdeki istihdamının daha istikrarlı seyrettiği ifade edildi.
İşler yok olmuyor, görevler değişiyor
Rapor, yapay zekanın giriş seviyesi işleri tamamen ortadan kaldırdığı yönünde kesin bir sonuç ortaya koymuyor. Ancak bu teknolojinin, gençlerin çalışma hayatına ilk adım attığı pozisyonların içeriğini değiştirdiğine dikkat çekiyor.
Yapay zekanın rutin ve tekrarlayan görevleri üstlenmesiyle birlikte, işverenlerin giriş seviyesindeki çalışanlardan daha erken aşamada analitik düşünme, problem çözme, iletişim, muhakeme ve teknolojiyle birlikte çalışma becerileri beklemeye başladığı belirtiliyor.
Bu durum, genç çalışanlar için iş hayatına giriş eşiğinin yükselmesine neden olurken, eğitim sistemi ile iş dünyasının beklentileri arasındaki uyumun da daha kritik hale geldiği vurgulanıyor.
Üretkenlik artıyor, çalışma süresi de uzuyor
PwC’nin 48 ülkede 9 binden fazla giriş seviyesi çalışanla yaptığı araştırma, yapay zekanın iş yerindeki etkilerine ilişkin karmaşık bir tablo ortaya koydu.
Katılımcıların yüzde 68’i yapay zeka sistemlerinin üretkenliklerini artırdığını belirtirken, yüzde 45’i bu teknoloji nedeniyle genel olarak daha uzun süre çalıştığını ifade etti. Bu sonuç, yapay zekanın verimlilik sağlarken aynı zamanda iş yoğunluğunu ve çalışan üzerindeki baskıyı artırabileceğine işaret etti.
Raporda, yapay zekanın iş süreçlerine plansız biçimde dahil edilmesinin genç çalışanlarda beceri kaybı, aşırı iş yükü ve kariyer gelişiminde belirsizlik gibi riskler doğurabileceği uyarısı yapıldı.
Eğitim ve iş dünyasına uyum çağrısı
WEF ve PwC, yapay zekanın genç istihdamı üzerindeki etkilerinin yönetilebilmesi için şirketlere, eğitim kurumlarına ve kamu otoritelerine birlikte hareket etme çağrısı yaptı.
Raporda, giriş seviyesi pozisyonların yeniden tasarlanması, genç çalışanlara yapay zeka ile birlikte çalışma becerilerinin kazandırılması, staj ve işbaşı eğitim programlarının güçlendirilmesi ve kariyer basamaklarının yeni iş modellerine göre güncellenmesi gerektiği ifade edildi.
Çalışmada, yapay zekanın gençler için yalnızca risk değil, doğru yönetildiğinde yeni beceri alanları ve daha nitelikli iş fırsatları yaratabilecek bir dönüşüm aracı olduğu da vurgulandı.
