Türkiye'nin envanterinde bulunan ABD yapımı füze, roketatar ve topçu mühimmatlarının Ukrayna'ya kalıcı olarak devredilmesine yönelik plan ABD Kongresi'ne taşındı. ABD Dışişleri Bakanlığının Kongre'ye gönderdiği iki ayrı bildirim, 6 Ağustos tarihli Kongre Resmî Tutanağı'nda yayımlandı. Bildirimlerde transferi gerçekleştirecek ülke Türkiye, nihai alıcı ise Ukrayna olarak gösterildi.
ABD menşeli silahların üçüncü bir ülkeye devredilmesi Washington'ın onayına tabi olduğu için Türkiye'nin Ukrayna'ya yapacağı transfer, ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası kapsamında Kongre incelemesinden geçiriliyor. ABD yönetimi, siyasi, askerî, ekonomik, insan hakları ve silahların kontrolüne ilişkin değerlendirmelerin ardından söz konusu transferlere izin vermeye hazır olduğunu bildirdi.
Pakette 70 ATACMS ve 12 M270 bulunuyor
Kongre kayıtlarına göre transfer paketinin ilk bölümünde 12 M270 Çok Namlulu Roketatar Sistemi (MLRS), 2 bin 524 M26 tipi 227 milimetrelik güdümsüz DPICM roketi ve 47 bin M509A1 tipi 203 milimetrelik DPICM obüs mühimmatı yer alıyor. Bu bölümdeki silah ve mühimmatın ilk edinim değeri yaklaşık 255,9 milyon dolar olarak kaydedildi.
İkinci bildirim ise Türkiye'den Ukrayna'ya 70 M39 ATACMS füzesinin kalıcı transferini kapsıyor. Bu füzelerin ilk edinim değeri yaklaşık 28 milyon dolar. Böylece iki bildirimde yer alan sistemlerin toplam ilk edinim değeri yaklaşık 283,9 milyon dolara ulaşıyor. Ancak Kongre belgelerindeki bu rakam, silahların ilk edinim değerini ifade ediyor; Ukrayna'nın Türkiye'ye ödeyeceği nihai satış bedeli belgelerde açıklanmıyor.
M39, ATACMS ailesinin daha eski modelleri arasında bulunuyor ve yaklaşık 165 kilometre menzile sahip. Ukrayna daha önce de M39 tipi ATACMS füzelerini kullanmıştı.
Türkiye eski sistemleri envanterden çıkaracak
ABD Dışişleri Bakanlığının Kongre'ye sunduğu belgelerde Türkiye'nin transfer gerekçesine de yer verildi. Buna göre Ankara, envanterindeki eski savunma sistemlerini azaltarak mali kaynaklarını mevcut sistemlerin modernizasyonu ve idamesine yöneltmeyi amaçlıyor. Ukrayna'nın ise Rusya ile devam eden savaşta taarruz ve savunma amaçlı ateş destek kapasitesini güçlendirmek için sistemleri edinmek istediği belirtildi.
Transferin M270, roket ve topçu mühimmatı bölümünde Türkiye'den MKE, ASFAT ve ARCA Savunma'nın; Bulgaristan'dan VTIC International'ın ve ABD'den Pansophico ile Patriot Defense Group'un yer alması öngörülüyor. ATACMS transferinde ise MKE ile iki ABD şirketi görev alacak.
Kongre incelemesinin ardından transfer
ABD Dışişleri Bakanlığının bildirimleri 3 Ağustos'ta Kongre'ye teslim edildi. Resmî belgelerde transferlerin Kongre bildirim sürecinin tamamlanmasının hemen ardından yapılmasının planlandığı belirtiliyor.
ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası'na göre NATO üyeleri ile Avustralya, Japonya, Güney Kore, İsrail ve Yeni Zelanda'ya yönelik bu kapsamdaki transferlerde 15 günlük süre uygulanırken, diğer ülkelere yapılacak transferlerde 30 takvim günlük Kongre inceleme süresi bulunuyor. Ukrayna NATO üyesi olmadığı için mevcut işlem 30 günlük süreye tabi. Kongre bu süre içinde transferi engelleyen ortak bir karar çıkarmadığı takdirde Washington'ın onayı yürürlüğe girebilecek.
