Üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerinin kiraya verilmesinde yeni aşamaya geçildi. İl ve ilçelerde yapılan tespitlerin ardından kiralanabilecek araziler belirlenmeye, listeler de yayımlanmaya başladı. Araziler sezonluk kiraya verilecek, kira bedeli arazi sahibine ödenecek ve kiracı toprağı yalnızca tarımsal üretim için kullanabilecek.
İşlenmeyen tarım arazileri nasıl kiralanacak, kimler başvurabilecek?
Uzun süredir ekilmeyen tarım arazilerinin yeniden üretime kazandırılması için başlatılan uygulama kiralama aşamasına geldi. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 üretim yılı için il ve ilçelerde yürütülen tespit çalışmalarının tamamlandığını, kiralama kapsamına giren araziler için ilan sürecinin başladığını duyurdu.
Uygulama, mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerini kapsıyor. Hazine arazileri ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tarım arazileri bu uygulamanın dışında tutuluyor.
Bakanlığın açıklamasına göre tespit edilen araziler kiraya verildiğinde mülkiyet el değiştirmeyecek. Arazi sahibinde kalacak, kiracı ise toprağı belirlenen süre boyunca tarımsal üretimde kullanacak.
Kiralanacak tarım arazileri açıklanmaya başladı
İlk aşamada il ve ilçe müdürlüklerinde kurulan komisyonlar hangi arazilerin işlenmediğini belirledi. Bunun için kadastro bilgileri, uydu görüntüleri ve coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanıldı, gerekli yerlerde arazide kontrol yapıldı.
İki yıl üst üste işlenmediği kesinleşen araziler için şimdi kiralama listeleri hazırlanıyor. Ankara İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 18 Eylül'de kiraya verilecek tarım arazilerinin listesini yayımladı. Çubuk, Gölbaşı ve Nallıhan'daki araziler için listeler yedi gün süreyle askıya çıkarıldı.
Bingöl'de de “Kiralanacak Tarım Arazileri Listesi” 16 Eylül'de yayımlandı. Böylece daha önce tespit aşamasında olan uygulamada kiralama için somut parseller ortaya çıkmaya başladı.
İşlenmeyen tarım arazilerini kimler kiralayabilecek?
Kiralanacak araziye talip olan gerçek kişiler başvuru yapabilecek. Gerçek kişi olarak başvuranların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor. Sivil toplum kuruluşları ve meslek odaları da kiralama için başvurabilecek.
Arazinin bulunduğu köy, belde, mahalle veya kırsal mahallede yaşayanlara öncelik verilecek. Aynı şekilde sivil toplum kuruluşları ve meslek odaları da öncelikli grupta bulunacak.
Öncelikli gruptan birden fazla kişinin aynı araziyi istemesi halinde en yüksek kira teklifini veren kişi veya kuruluş öne çıkacak. Bu gruplardan başvuru olmazsa diğer istekliler arasından en yüksek teklifi veren kişi kiracı olacak.
En yüksek tekliflerin eşit olması halinde ise arazisini yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğüne ulaştıracak arazi sahibine öncelik tanınacak. Ardından sınırdaş veya kiralanacak parsele en yakın arazisi bulunan işletme dikkate alınacak.
İşlenmeyen tarım arazisi için başvuru nasıl yapılacak?
Kiraya çıkarılacak araziler il müdürlüklerinin internet sitelerinde ve ilgili yerleşim yerlerinde yedi gün boyunca ilan edilecek. Araziyi kiralamak isteyenler bu süre içinde Tarım Arazisi Kiralama Talep Formu'nu doldurarak İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvurabilecek.
Başvurular Tarım Arazileri Değerleme ve Edindirme Bilgi Sistemi, yani TED Portalı üzerinden de yapılabilecek. Başvuru sahibinin ikamet bilgileri ile sahip olduğu arazilere ilişkin bilgiler sistem üzerinden kontrol edilecek.
İlan edilen araziyle ilgili itirazı bulunan arazi sahipleri ve diğer ilgililer de aynı ilan süresi içinde başvuru yapabilecek. İtirazların ardından kiracının kim olacağı belirlenecek.
Kira bedeli nasıl belirlenecek?
Kiraya çıkarılan tarlalar için tek bir kira bedeli uygulanmayacak. Her arazinin rayiç kira bedeli bulunduğu yere ve özelliklerine göre ayrı ayrı hesaplanacak.
Hesaplama yapılırken aynı yerleşim yerinde bulunan ve benzer özelliklere sahip en az üç kiralık tarım arazisinin bedeli dikkate alınacak. Arazinin eğimi, yola, pazara ve yerleşim yerine uzaklığı gibi özellikleri de kira bedelini etkileyebilecek.
Kiracı tarafından verilecek teklif belirlenen rayiç kira bedelinin altında olamayacak. Birden fazla kişinin aynı araziyi istemesi halinde ise öncelik kurallarının ardından verilen teklifler dikkate alınacak.
Kira parası arazi sahibine ödenecek
Arazi kiraya verilse de kira geliri arazi sahibinin olacak. Malik veya hak sahibine ulaşılamaması halinde para kaybolmayacak ya da Bakanlığa gelir olarak kalmayacak. Kira bedeli kamu bankasında arazi için açılacak vadeli hesapta tutulacak.
Mülkiyet konusunda anlaşmazlık bulunan arazilerde de para hesapta bekletilecek. Anlaşmazlık çözüldüğünde biriken kira geliri hak sahiplerine payları oranında ödenecek.
Arazi sahibi tarlasını yeniden ekmek isterse ne olacak?
Uygulama arazinin mülkiyetini değiştirmiyor. Kiralama sezonluk yapılıyor ve arazinin sahibi yine tapudaki malik olarak kalıyor.
Kiralanan arazinin sahibi bir sonraki sezonda yeniden üretim yapmak isterse bunun için başvuruda bulunabilecek. Arazi sahibinin üretime dönmesi halinde tarlanın sürekli olarak başkasına kiralanması söz konusu olmayacak.
Her işlenmeyen tarla kiraya verilecek mi?
İki yıl boyunca ekilmeyen her arazi doğrudan kiralama listesine girmiyor. Dikili tarım arazileri ile örtü altı üretim yapılan araziler kiralama kapsamına alınmıyor. Tarımsal üretim açısından ekonomik olmadığı belirlenen bazı parseller de o yıl kiraya çıkarılmayabiliyor.
Nadasa bırakılan araziler de işlenmeyen tarım arazisi sayılmıyor. Bir sonraki üretime hazırlanmak amacıyla toprağın işlenerek dinlenmeye bırakılması uygulama kapsamında iki yıl boş bırakılmış tarla olarak değerlendirilmiyor.
Kiracı tarlada istediği ürünü yetiştirebilecek mi?
Kiraya çıkarılan arazilerin listesinde hangi ürün veya ürün gruplarının yetiştirilebileceği de belirtilecek. Kiracı, araziyi tarımsal üretim planlamasına uygun şekilde kullanmak zorunda olacak.
Toprağın yapısını bozacak uygulamalara izin verilmeyecek. Arazide çok yıllık bitkiler veya sabit tesisler bulunuyorsa bunların korunması gerekecek. Kiralanan arazi başka amaçlarla kullanılamayacak ve vasfı değiştirilemeyecek.
Sözleşmeye aykırı kullanım tespit edilirse kiracıya eksikliği gidermesi için süre verilebilecek. Sorunun giderilmemesi halinde sözleşme feshedilecek ve arazi tahliye edilecek. Sözleşmeye aykırı hareket eden kiracı bir sonraki yıl yapılacak kiralamalara da teklif veremeyecek.
Kiralanan arazilerde tarımsal destek alınabilecek
Kiraya verilen araziler Bakanlığın kayıt sistemlerine dahil edilecek. Araziyi kiralayıp üretim yapan çiftçiler de bu araziler için şartlarını taşıdıkları tarımsal desteklerden yararlanabilecek.
Kiralama tamamlandıktan sonra sözleşme hazırlanacak. Kiracının kira bedeli ile gerekli sözleşme giderlerini ödemesinin ardından arazi en geç 15 gün içinde teslim tutanağıyla kendisine verilecek. Kira sözleşmesinin noterde tasdik veya tescil edilmesi gerekmeyecek.
Kiralanacak tarım arazileri nereden öğrenilecek?
Listeler tek bir tarihte bütün Türkiye için topluca açıklanmıyor. Süreç il ve ilçelerde yapılan tespitlere göre ilerliyor. Bu nedenle arazi kiralamak isteyenlerin kendi illerindeki Tarım ve Orman Müdürlüğünün duyurularını takip etmesi gerekiyor.
Ankara'da kiralanacak araziler için ilan 18 Eylül'de yayımlandı. Bingöl İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de listesini 16 Eylül'de açıkladı. İstanbul, Kocaeli, Ordu, Kütahya, Şırnak, Gümüşhane ve Yozgat gibi birçok ilde ise iki yıl üst üste işlenmeyen arazilerin belirlenmesine ilişkin listeler eylül ayında ilan edildi.
İlanı çıkan illerde arazi sahibi olanların listelerde kendi parsellerinin bulunup bulunmadığını kontrol etmesi, arazi kiralamak isteyenlerin ise kiralama listesi yayımlandığında başvuru süresini kaçırmaması gerekiyor.
