Dünya genelinde kış mevsiminin dengesini altüst edecek sıra dışı bir meteorolojik olay yaşanıyor. Normal şartlarda ocak veya şubat aylarında gerçekleşmesi beklenen kutup girdabı (polar vortex) çöküşü, bu yıl kasım ayında, beklentilerin çok ötesinde bir erken tarihle gerçekleşti. Uzmanların "ani stratosferik ısınma" olarak tanımladığı bu kritik kırılma, ılıman geçmesi beklenen bölgelerde dondurucu soğuk ve ani kar yağışı riskini tırmandırdı.
KUTUP GİRDABI (POLAR VORTEX) NEDİR?
Kutup çevresi girdabı; her iki kutup bölgesini çevreleyen, geniş alçak basınç merkezlerinin oluşturduğu devasa ve dönen bir soğuk hava kütlesidir. Sonbahar aylarında havaların soğumasıyla güçlenmeye başlayan bu sistem, kış boyunca kutuplardaki aşırı düşük sıcaklıkları adeta bir bariyer gibi kendi içinde tutar.
Ancak stratosferde yaşanan ani ısınmalarla birlikte bu kalkan zayıflar veya tamamen kırılır. İçeride hapsolan devasa soğuk hava kütleleri ise hızla güneye doğru yayılma eğilimi gösterir. Bu yıl söz konusu sürecin kasım ayında tetiklenmesi, kış mevsiminin olağandışı senaryolarla geçeceğinin en net işareti olarak gösteriliyor.
TÜRKİYE'Yİ DONDURUCU SOĞUKLAR VURACAK MI?
Girdabın bozulması, doğrudan tek bir dev fırtınanın Türkiye'yi esir alacağı anlamına gelmiyor. Uzmanlar ve meteoroloji analistleri, soğuk hava kütlelerinin izleyeceği rotanın her şeyi belirleyeceğini vurguluyor. Atmosferik modeller üzerinden yapılan değerlendirmelerde ise ön plana çıkan iki kritik senaryo bulunuyor:
Balkanlar Rotası (Yüksek Risk): Kopan kutup soğuklarının Doğu Avrupa ve Balkanlar üzerinden Türkiye'ye giriş yapması durumunda ülke genelinde şiddetli kış koşulları etkili olabilir. Bu senaryo gerçekleşirse özellikle kuzey, iç ve doğu kesimlerde yoğun kar yağışı ve keskin sıcaklık düşüşleri yaşanması kaçınılmaz hale gelecek.
Batı Avrupa Rotası (Düşük Risk): Soğuk hava dalgasının rotasını Batı Avrupa veya Kuzey Amerika'ya çevirmesi halinde ise Türkiye üzerindeki sert kış baskısı önemli ölçüde hafifleyecektir.
Sistemin tam olarak hangi rotayı izleyeceği ve Türkiye'nin ana hatlarıyla nasıl bir kış tablosuyla karşılaşacağı önümüzdeki 2-3 hafta içerisindeki atmosferik verilerle netlik kazanacak.
