Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı “İş ve Aile Yaşamının Uyumu, 2025” araştırması, milyonlarca kişinin bakım sorumluluğu ile iş yaşamı arasında kurmaya çalıştığı dengeyi ortaya koydu. Araştırmaya göre 18-74 yaş grubundaki nüfusun yüzde 43,1’i bakım sorumluluğu taşırken, kadınların bakım yükünü erkeklere göre daha fazla üstlendiği görüldü. Çalışanların iş ve aile yaşamını birlikte yürütürken en fazla zorlandığı konu ise uzun çalışma saatleri oldu.
Bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 43,1’e ulaştı
TÜİK verilerine göre 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’i bakım sorumluluğu taşıyor. Araştırmada bakım sorumluluğu; çocuk, torun, hasta, engelli ya da bakıma muhtaç yakınlarla düzenli ilgilenmeyi kapsıyor.
- Bakım sorumluluğu olanların oranı: %43,1
- Bakım sorumluluğu olmayanların oranı: %56,9
Kadınlarda:
- Bakım sorumluluğu olanların oranı: %45,6
- Bakım sorumluluğu olmayanların oranı: %54,4
Erkeklerde:
- Bakım sorumluluğu olanların oranı: %40,6
- Bakım sorumluluğu olmayanların oranı: %59,4
Araştırma sonuçları, bakım sorumluluğunun kadınlarda daha yoğun olduğunu ortaya koydu. Kadınların aile içindeki bakım yükünü daha fazla üstlendiği görülürken erkeklerde bakım sorumluluğu oranı daha düşük seviyede kaldı.
Bakım sorumluluğu bulunan kadınların işgücüne katılımı daha düşük kaldı
Araştırmaya göre bakım sorumluluğu bulunan kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 37,8 olarak hesaplandı. Bakım sorumluluğu bulunmayan kadınlarda ise bu oran yüzde 41,7 seviyesinde gerçekleşti.
Erkeklerde ise bakım sorumluluğu bulunanların işgücüne katılım oranı yüzde 86’ya ulaştı.
- İşgücüne katılma oranı: %58,2
- İstihdam oranı: %53,3
- İşsizlik oranı: %8,3
Bakım sorumluluğu olanlar:
- İşgücüne katılma oranı: %60,5
- İstihdam oranı: %56,5
- İşsizlik oranı: %6,5
Bakım sorumluluğu olmayanlar:
- İşgücüne katılma oranı: %56,4
- İstihdam oranı: %50,9
- İşsizlik oranı: %9,8
TÜİK verileri, kadınlarda bakım sorumluluğunun iş yaşamına katılımı sınırlandırdığını gösterdi. Erkeklerde ise bakım sorumluluğu bulunanların işgücüne katılım oranının daha yüksek olduğu görüldü.
Çocuk bakımında profesyonel destek sınırlı kaldı
Araştırmaya göre çocuk bakım sorumluluğu bulunan çalışanların büyük bölümü profesyonel bakım hizmeti kullanmıyor.
- Kurumsal bakım merkezi kullananlar: %14,0
- Evde ücretli bakım kullananlar: %1,6
- Her iki yöntemi kullananlar: %1,4
- Bakım hizmeti kullanmayanlar: %83,0
Çocuk bakım hizmeti kullanmayanların yarısından fazlası bakımın aile içinde çözüldüğünü belirtti. Araştırmada profesyonel bakım desteğinin sınırlı kaldığı görüldü.
Çocuk bakımını aile içinde yürütme oranı yüzde 50,8 oldu
Bakım hizmeti kullanmayan çalışanların önemli bölümü çocuk bakımını kendisi ya da eşiyle birlikte yürüttüğünü açıkladı.
- Bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürütenler: %50,8
- Çocukların kendilerine bakabildiğini belirtenler: %19,7
- Bakım maliyetini yüksek bulanlar: %17,6
- Bakımı yakınlarla sürdürenler: %5,5
- Hizmete erişim sorunu yaşayanlar: %5,0
Araştırmada profesyonel bakım hizmetlerinin maliyeti ve erişim sorunları öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Yetişkin bakımında maliyet sorunu dikkat çekti
Yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların önemli bölümü profesyonel desteğe ihtiyaç duymadığını ifade etti.
- İhtiyaç duymadığını belirtenler: %72,6
- Maliyeti yüksek bulanlar: %17,9
- Hizmete erişemediğini belirtenler: %5,3
- Hizmet kalitesini yetersiz bulanlar: %3,8
Araştırma sonuçları, yetişkin bakımında maliyet ve erişim sorunlarının sürdüğünü ortaya koydu.
En büyük sorun uzun çalışma saatleri oldu
İş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken zorluk yaşayan çalışanların en önemli problemi uzun çalışma saatleri olarak belirlendi.
- Uzun çalışma saatleri: %38,4
- Zahmetli veya yorucu iş: %26,9
- İş ile ilgili diğer zorluklar: %18,5
- Ev ile iş arasındaki ulaşım süresi: %8,9
- Öngörülemeyen çalışma programı: %7,5
Araştırma, çalışanların iş yaşamı ile aile yaşamı arasında denge kurarken özellikle yoğun çalışma temposundan etkilendiğini gösterdi.
