Suriye ile İsrail arasında bir süredir askıya alınan güvenlik görüşmeleri yeniden başladı. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani başkanlığındaki üst düzey heyet, 23 Ağustos Pazar günü Ürdün’de ABD arabuluculuğunda İsrailli yetkililerle bir araya geldi.
Suriye resmi haber ajansı SANA’nın Dışişleri Bakanlığından diplomatik bir kaynağa dayandırdığı habere göre görüşmede, İsrail’in Suriye topraklarına yönelik saldırılarının, gözaltı ve hedef alma faaliyetlerinin durdurulmasına yönelik somut mekanizmalar ile güvenlik anlaşması müzakerelerinin yeniden canlandırılması ele alındı.
Şam’ın önceliği İsrail’in çekilmesi
Suriye yönetimi görüşmede, İsrail güçlerinin Beşar Esad yönetiminin devrildiği 8 Aralık 2024 öncesindeki mevzilere çekilmesini ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın yeniden tam olarak uygulanmasını öncelikli talepleri arasında sıraladı.
Şam ayrıca herhangi bir güvenlik düzenlemesinin Suriye’nin ordusunu yeniden yapılandırma ve geliştirme, ittifaklarını ve ortaklıklarını belirleme hakkını kısıtlamaması gerektiğini bildirdi. İşgal altındaki Golan Tepeleri’nin Suriye toprağı olduğu yönündeki tutum da yinelenirken, Golan’ın nihai statüsünün görüşülmesinin mevcut aşamada erken olduğu belirtildi.
Şeybani: Kağıt üzerinde neredeyse her konuda anlaşmıştık
Şeybani, görüşmeden önce Reuters’a verdiği röportajda, İsrail ile güvenlik anlaşmasına yönelik müzakerelerin yeniden başlayacağını öngördüğünü söylemiş ve Şam’ın önceliğinin İsrail saldırılarının durdurulması olduğunu vurgulamıştı.
Şeybani’ye göre taraflar yılın başlarında güvenlik anlaşmasının içeriği konusunda “kağıt üzerinde neredeyse her konuda” uzlaşmıştı. Taslak, İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarını durdurmasını ve Esad yönetiminin devrilmesinin ardından ele geçirdiği Suriye topraklarından çekilmesini öngören düzenlemeler içeriyordu.
Plan kapsamında İsrail sınırına yakın Suriye topraklarında farklı güvenlik bölgelerinin oluşturulması da gündemdeydi. Bunlardan birinde yalnızca Birleşmiş Milletler güçlerinin bulunması, diğer bölgelerde ise Suriye güçlerinin farklı seviyelerde konuşlandırılması öngörülüyordu.
Şeybani, buna karşın İsrail tarafında anlaşmayı uygulamaya yönelik yeterli irade görmediklerini belirterek iki taraf arasında güven sorunu bulunduğunu söyledi.
Görüşmeler İran savaşı sonrası durmuştu
Suriye ile İsrail arasındaki güvenlik görüşmeleri İran savaşının başlamasının ardından askıya alınmış, İsrail’in geçen hafta İdlib’deki Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurmasının ardından taraflar arasındaki temas tamamen kesilmişti. İsrail saldırının, Türkiye’nin üsse askeri güç konuşlandırmasını önlemeye yönelik olduğunu savunmuş; Ankara ve Şam bu iddiayı reddetmişti.
Pazar günü Ürdün’de yapılan görüşmeyle taraflar yeniden doğrudan temas kurarken, toplantıda Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin Suriye topraklarına yansımamasına yönelik adımlar da ele alındı.
Washington ise bir yılı aşkın süredir Şam ve Tel Aviv arasında bir güvenlik anlaşmasına varılması için arabuluculuk yürütüyor.
