İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Gazze’de çatışmaların sona erdirilmesi, Hamas’ın silahsızlandırılması ve İsrail ordusunun bölgeden kademeli olarak çekilmesini öngören uygulama taslağını kabul etmediklerini açıkladı.
Netanyahu, yayımladığı video mesajında, Trump yönetiminin Hamas’ın silah bırakmasını ve Gazze’nin askerî unsurlardan arındırılmasını sağlamaya çalıştığını belirterek, “Bize bir taslak gönderdiler. Bunu kabul etmedik. Bu bizim taslağımız değildi. Görüşlerimizi ve değişiklik önerilerimizi ilettik” dedi.
İsrail ordusunun Hamas tamamen silahsızlandırılmadan Gazze’deki mevcut hatlarından geri çekilmeyeceğini söyleyen Netanyahu, çekilme takvimi ile silah bırakma sürecinin sıralamasına itiraz etti.
İsrail önce silahsızlanma istiyor
Trump’ın öncülük ettiği Barış Kurulu tarafından hazırlanan 15 maddelik yol haritasında, Hamas ve diğer Filistinli gruplara ait ağır silahların, mühimmat depolarının, üretim tesislerinin ve tünellerin aşamalı olarak devre dışı bırakılması öngörülüyor.
Taslağa göre silahların Gazze’nin yönetimini devralması planlanan Filistinli sivil Ulusal Gazze Yönetim Komitesinin denetiminde depolanması, İsrail güçlerinin de silahsızlanma süreciyle bağlantılı biçimde kademeli olarak bölgeden çekilmesi gerekiyor. Sürecin uluslararası bir doğrulama komitesi tarafından denetlenmesi ve silahların İsrail’e ya da Filistinli olmayan başka bir tarafa teslim edilmemesi planlanıyor.
İsrail ise Hamas’ın tamamen silahsızlandırılması ve silahların Gazze dışına çıkarılması tamamlanmadan herhangi bir askerî geri çekilmeye başlanmasına karşı çıkıyor. Netanyahu’nun açıklamasıyla İsrail, daha önce yetkililer aracılığıyla dile getirdiği itirazlarını ilk kez başbakan düzeyinde açık biçimde duyurmuş oldu.
Trump “İsrail memnun” demişti
ABD Başkanı Trump, yol haritasını duyurmasının ardından İsrail’in anlaşmadan “çok memnun” olduğunu ve sürece destek verdiğini söylemişti. Netanyahu’nun açıklaması, Trump’ın bu değerlendirmesiyle İsrail hükümetinin tutumu arasındaki görüş ayrılığını ortaya koydu.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, hangi adımın önce atılacağı konusunda yoğunlaşıyor. İsrail, Hamas’ın tam olarak silahsızlanmasını çekilmenin ön şartı sayarken Hamas, İsrail’in saldırıları durdurmasını, askerlerini geri çekmesini ve Gazze’ye insani yardım girişini artırmasını istiyor.
Hamas, ağır silahların Filistinli sivil yönetimin denetiminde depolanmasını prensipte kabul ettiğini bildirmiş ancak uygulamanın İsrail’in ateşkese ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesinden sonra başlayabileceğini savunmuştu.
Taslakta değişiklik arayışı
Barış Kurulunun Gazze Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov ile kıdemli danışman Aryeh Lightstone, İsrail’in itirazlarını görüşmek üzere 3 Ağustos’ta Netanyahu ile Kudüs’te bir araya geldi.
Görüşmenin ardından Barış Kurulundan yapılan açıklamada, İsrail ordusunun Sarı Hat’ın gerisine çekilmesinin silahların devre dışı bırakılması süreci tamamlandıktan sonra gerçekleşeceği belirtildi. Açıklama, ilk taslakta eş zamanlı ve aşamalı yürütülmesi planlanan çekilme ile silahsızlanma takviminde İsrail lehine değişiklik yapılabileceği şeklinde değerlendirildi. Henüz tarafların tamamının onayladığı nihai bir uygulama metni açıklanmadı.
Netanyahu’nun itirazı, Gazze planının yürürlüğe girmesinin önündeki en önemli anlaşmazlığın Hamas’ın silah bırakması ile İsrail ordusunun çekilmesinin sıralaması olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
