Millî Savunma Bakanlığı (MSB), Doğu Akdeniz'de Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail arasında kurulması planlanan Great Sea Interconnector projesine ilişkin Türkiye'nin tutumunu yineledi. Bakanlık, Türkiye'nin kıta sahanlığındaki izinsiz faaliyetlere müsaade edilmeyeceğini açıkladı.
MSB'nin 24 Eylül'de Denizkurdu-I Tatbikatı kapsamında TCG Anadolu'da gerçekleştirdiği haftalık basın bilgilendirme toplantısında, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.
Bakanlık, Türkiye ile Libya arasında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası ile 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletlere bildirilen kıta sahanlığı sınırlarını hatırlatarak şu açıklamayı yaptı:
"Uluslararası hukuk uyarınca kıta sahanlığımızda gerçekleştirilecek kablo veya boru döşeme ile bilimsel araştırma gibi faaliyetlerin ülkemizle önceden koordine edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, ülkemizin hak ve menfaatlerini göz ardı eden izinsiz faaliyetlere müsaade edilmemekte, bölgedeki gelişmeler yakından takip edilerek gerekli tedbirler alınmaktadır."
Yunanistan, Türkiye'nin yetki iddiasını reddediyor
Great Sea Interconnector projesi, Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin görüş ayrılığının başlıklarından birini oluşturuyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, 1 Eylül'deki açıklamasında, projenin Yunanistan'ın kıta sahanlığından ve henüz sınırlandırılmamış münhasır ekonomik bölgeden geçtiğini savunarak çalışmalar için Türkiye'den izin alınmayacağını belirtmişti.
Ankara ise Türkiye'nin kıta sahanlığı olarak bildirdiği bölgelerde gerçekleştirilecek faaliyetlerin önceden koordine edilmesi gerektiği yönündeki tutumunu sürdürüyor.
AB'den projeye 657 milyon avroluk destek
Yunanistan, GKRY ve İsrail'in elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı hedefleyen Great Sea Interconnector projesinin toplam uzunluğu 1.208 kilometre, planlanan iletim kapasitesi ise 1.000 megavat.
Yaklaşık 1,9 milyar avroluk yatırımın ilk aşamasında Girit ile Kıbrıs arasında 898 kilometrelik denizaltı bağlantısı kurulması, İsrail'in ise sisteme sonraki aşamada dahil edilmesi öngörülüyor.
Avrupa Birliği, Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesine bağlanmasını amaçlayan projenin Girit-Kıbrıs etabına 657 milyon avroluk finansman tahsis etti.
Deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkların yanı sıra finansman ve maliyet paylaşımına ilişkin sorunlar nedeniyle projenin uygulama takvimindeki belirsizlik sürüyor.
Great Sea Interconnector projesi nedir?
Avrupa Birliği tarafından desteklenen Great Sea Interconnector, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve İsrail'in elektrik şebekelerini denizaltından döşenecek kablolar aracılığıyla birbirine bağlamayı hedefliyor.
Toplam 1.208 kilometre uzunluğunda olması planlanan projenin elektrik iletim kapasitesi 1.000 megavat olarak öngörülüyor. Yaklaşık 1,9 milyar avroluk yatırım kapsamında ilk aşamada Girit ile Kıbrıs arasında 898 kilometrelik denizaltı bağlantısı kurulması, İsrail'in ise sisteme daha sonraki aşamada dahil edilmesi planlanıyor.
Projenin Girit-Kıbrıs etabı için Avrupa Birliği'nin Avrupa'yı Birleştirme Mekanizması kapsamında 657 milyon avroluk finansman sağlandı.
Avrupa Komisyonu, projeyi Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesinden ayrı kalmasına son verecek stratejik enerji yatırımlarından biri olarak değerlendiriyor.
Ancak deniz yetki alanlarına ilişkin anlaşmazlıkların yanı sıra finansman ve maliyet paylaşımı konularındaki sorunlar da projenin uygulanmasına ilişkin belirsizliklerin sürmesine neden oluyor.
