İsviçre’de seçmenler, ülkenin uzun süredir uyguladığı tarafsızlık politikasını daha katı kurallara bağlamayı amaçlayan “Tarafsızlığın Korunması” girişimini referandumda reddetti.
Federal İstatistik Ofisinin açıkladığı resmî sonuçlara göre, 27 Eylül’de yapılan halk oylamasında seçmenlerin yüzde 70,15’i öneriye “hayır”, yüzde 29,85’i ise “evet” dedi. Referanduma katılım yüzde 47,06 olarak gerçekleşti.
Öneri ülkenin 26 kantonunun tamamında çoğunluk desteği bulamadı. Böylece anayasa değişikliklerinde gerekli olan hem halk çoğunluğu hem de kanton çoğunluğu şartı karşılanmadı.
NATO ile iş birliği sınırlanacaktı
Girişim, İsviçre’nin “daimi ve silahlı tarafsızlık” ilkesinin anayasada daha açık ve bağlayıcı şekilde tanımlanmasını öngörüyordu.
Düzenlemenin kabul edilmesi halinde İsviçre’nin askeri ittifaklara katılması yasaklanacak, NATO ve diğer ülkelerle yürüttüğü mevcut güvenlik iş birliğinin kapsamı daraltılacaktı. Ortak askeri tatbikatlar ve güvenlik alanındaki veri paylaşımı da mevcut uygulamaya kıyasla daha sınırlı hale gelecekti.
İsviçre hükümeti, ülkenin halihazırda askeri ittifaklara üye olmamasına rağmen Avrupa’daki güvenlik ortamı nedeniyle uluslararası iş birliğinin savunma kapasitesi açısından önem taşıdığını savunuyordu.
Rusya yaptırımları da tartışmanın merkezindeydi
Önerinin en fazla tartışılan maddelerinden biri ekonomik yaptırımlara ilişkindi.
Girişim, Birleşmiş Milletler tarafından kararlaştırılmayan yaptırımların savaşan devletlere karşı uygulanmasını engellemeyi öngörüyordu. Bu hüküm, İsviçre’nin Avrupa Birliği ile uyumlu biçimde Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar açısından doğrudan sonuç doğuracaktı.
İsviçre hükümeti referandum öncesinde, önerinin kabul edilmesi halinde Rusya’ya yönelik mevcut yaptırımların sürdürülebilirliğinin yeniden değerlendirilmesi gerekeceğini açıklamıştı.
İsviçre, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik savaşını başlatmasının ardından Avrupa Birliği tarafından kabul edilen yaptırımların büyük bölümünü uygulamaya koymuştu.
SVP girişimi destekledi
Daha katı tarafsızlık anlayışını savunan girişim, sağcı İsviçre Halk Partisinin (SVP) desteğini aldı. Girişimin destekçileri, Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmanın ve NATO ile artan güvenlik iş birliğinin İsviçre’nin geleneksel tarafsızlık anlayışını zayıflattığını savundu.
Federal hükümet ve öneriye karşı çıkan kesimler ise anayasa değişikliğinin İsviçre’nin dış politika ve güvenlik alanındaki hareket alanını daraltacağını ve ülkenin Avrupa’daki ortaklarıyla iş birliğini zorlaştıracağını belirtti.
Referandum sonucuyla birlikte İsviçre’nin mevcut tarafsızlık politikası ve hükümetin yaptırımlar ile uluslararası güvenlik iş birliği konusunda sahip olduğu karar alanı korunmuş oldu.
