İsrail’de uzun süredir aşırı sağın gündemde tuttuğu idam düzenlemesi parlamentodan geçti. Knesset’te pazartesi günü yapılan oylamada “Teröristler İçin Ölüm Cezası” başlıklı yasa, 62’ye karşı 48 oyla kabul edildi. Düzenleme, Batı Şeria’daki askeri mahkemelerde yargılanan Filistinliler için ölüm cezasını fiilen temel yaptırım haline getirirken, İsrail siyasetinde de yeni bir kırılma başlığı açtı. Knesset’in resmi açıklamasına göre yasa ikinci ve üçüncü oylamalarda kabul edildi.
Yasa metninde, “İsrail’in varlığını inkâr etme amacıyla” bir İsrailliyi ya da ülkede yaşayan bir kişiyi öldürmenin idam gerekçesi sayıldığı belirtiliyor. Reuters ve AP’nin aktardığına göre askeri mahkemelerde bu suçlama kapsamında verilecek cezada asıl yaptırım idam olacak; müebbet hapis ise yalnızca sınırlı ve istisnai koşullarda uygulanabilecek. Bu çerçeve, düzenlemenin hukuken genel görünse de uygulamada büyük ölçüde Filistinlileri hedef aldığı yorumlarını güçlendirdi.
Siyasi mesaj kadar güvenlik mesajı
Oylama, yalnızca ceza hukuku alanında bir değişiklik olarak değil, İsrail hükümetinin iç siyasete ve güvenlik eksenine dönük sertleşme mesajı olarak da okunuyor. Tasarının başlıca savunucularından Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, düzenlemeyi uzun süredir koalisyonun öncelikli başlıklarından biri haline getirmişti. Başbakan Binyamin Netanyahu da oylamada lehte oy kullandı. Knesset’te kabul edilen metin, aşırı sağın Filistin dosyasında daha sert ve geri dönüşsüz adımlar atma talebinin hükümet politikası haline geldiğini gösteriyor.
Tepkilerin odağında ayrımcılık eleştirisi var
Düzenlemeye yönelik en güçlü itiraz, yasanın fiilen etnik ve siyasal ayrımcılığı derinleştireceği yönünde. AP’nin aktardığı değerlendirmelere göre hukukçular, metnin yapısı ve yargı alanı nedeniyle Yahudi İsraillilerin benzer suçlarda aynı kapsamda değerlendirilmesinin neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor. Reuters da insan hakları çevrelerinin düzenlemeyi ayrımcı ve uluslararası hukukla çelişen bir adım olarak gördüğünü aktardı. Bu nedenle yasa, yalnızca sert bir güvenlik önlemi değil; İsrail’in Filistinlilere yönelik hukuk rejimini daha da farklılaştıran siyasi bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Yeni gerilim başlığı
Yasanın kabulü, bölgede zaten yüksek seyreden gerilimi daha da tırmandırabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Eleştiriler, bu tür bir düzenlemenin şiddeti caydırmaktan çok yeni intikam döngülerini besleyebileceği, yargıyı siyasal çatışmanın doğrudan aracı haline getirebileceği yönünde yoğunlaşıyor. İsrail içinde de düzenlemeye karşı hukuki başvuruların gündeme geldiği, uluslararası alanda ise yeni diplomatik tepki başlıklarının oluşabileceği belirtiliyor.