Ruhi Çenet’in ABD’deki Hasidik Yahudi topluluklarının yaşamını ele aldığı belgesel, yayınlanmasının ardından gündem oldu. Belgeselde topluluğun günlük yaşamı, dini uygulamaları ve sosyal yapısına ilişkin detayların yer almasıyla birlikte hahamların kim olduğu, görevlerinin neler olduğu ve Yahudilikteki konumları da merak edilmeye başlandı. İşte haham hakkında merak edilenler...
Haham ne demek?
Haham, Yahudilikte dinİ konularda eğitim almış ve Yahudi dinî metinleri ile gelenekleri konusunda bilgi sahibi olan kişiye verilen addır. Haham kelimesi, İbranice kökenli olup bilge anlamındaki hakham sözcüğüyle ilişkilendirilmektedir.
Hahamlık, tarih boyunca farklı dönemlerde ve Yahudi topluluklarında farklı şekillerde uygulanmıştır. Günümüzde de hahamların görevleri bağlı oldukları cemaatin ve Yahudiliğin ilgili dinî geleneğinin uygulamalarına göre değişiklik gösterebilir.
Hahamların görevleri nelerdir?
Hahamların temel görevleri arasında dini konularda eğitim vermek ve cemaat üyelerine danışmanlık yapmak bulunur. Bunun yanında Yahudi dinî metinlerinin öğretilmesi ve yorumlanması, dinî törenlerde görev alınması ve cemaat içerisindeki bazı dini meselelerle ilgilenilmesi de hahamların görevleri arasında yer alabilir.
Bazı hahamlar evlilik ve cenaze gibi dini törenlerde görev yaparken, bazıları ağırlıklı olarak eğitim ve dini danışmanlık faaliyetlerini yürütür.
Haham nasıl olunur?
Hahamlık için Yahudi dini metinleri ve gelenekleri üzerine uzun süreli eğitim alınması gerekir. Tevrat, Talmud ve Yahudi dini hukuku bu eğitimlerin temel konuları arasında bulunur.
Hahamlık eğitiminin ve görevlendirme sürecinin şartları, kişinin bağlı olduğu Yahudi mezhebine veya dinî geleneğe göre farklılık gösterebilir.
Haham ile hahambaşı arasındaki fark nedir?
Haham ve hahambaşı aynı kavramı ifade etmez. Haham, bir Yahudi topluluğunda dini eğitim ve danışmanlık gibi görevleri üstlenen kişidir.
Hahambaşı ise belirli bir ülkedeki veya bölgedeki Yahudi cemaatinin en üst düzey dini makamını ifade eden bir unvandır. Türkiye'de de Yahudi cemaatinin tarihsel ve günümüzdeki yapılanması içerisinde hahambaşılık makamı bulunmaktadır.
Türkiye'de hahamlık
Türkiye'de hahamlar, Yahudi cemaatinin dini yaşamında görev yapan din görevlileri arasında yer alır. Hahamların görevleri arasında dinî eğitim, ibadet ve törenlerle ilgili faaliyetler ile cemaat üyelerinin dinî konulardaki sorularına yanıt verilmesi bulunabilir.
Hahamlık makamının görev ve yetkileri, bağlı olunan cemaatin uygulamalarına göre farklılık gösterebilir.
