Ankara'da görev yapan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Coşkun, çocukluk döneminde gereksiz radyolojik görüntüleme işlemlerinin ilerleyen yıllarda beyin tümörü gelişme riskiyle ilişkili olabileceğine dikkat çekti. Çocuklarda bilgisayarlı tomografi (BT) gibi iyonlaştırıcı radyasyon içeren yöntemlerin tıbbi gereklilik doğrultusunda uygulanması gerektiğini belirten Coşkun, özellikle gereksiz tetkiklerin ve tekrarlanan görüntülemelerin önlenmesinin önemini vurguladı.
Çocukluk çağında görülen kanser türleri arasında beyin tümörleri ikinci sırada bulunurken bu hastalıklar, çocuk ve ergenlerde kansere bağlı ölümlerin de önemli nedenleri arasında yer alıyor. Gazi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Uğur Coşkun, Kaliforniya Üniversitesi Davis ve San Francisco (UCSF) araştırmacılarının gerçekleştirdiği ve kısa süre önce JAMA dergisinde yayımlanan kapsamlı araştırmanın sonuçlarını değerlendirdi. Araştırmada, çocukluk döneminde tıbbi görüntüleme sırasında alınan radyasyon miktarı ile sonraki yıllarda beyin tümörü görülme ihtimali arasında bağlantı bulundu.
3,7 MİLYONDAN FAZLA ÇOCUĞUN SAĞLIK KAYITLARI İNCELENDİ
Araştırmanın ilk yazarı Prof. Diana Miglioretti ve çalışma ekibi, ABD ile Kanada'nın Ontario eyaletinde doğumdan itibaren takip edilen 3,7 milyondan fazla çocuğun elektronik sağlık kayıtlarını değerlendirdi. Ortalama 12,3 yıl süren takip boyunca çocuklarda ortaya çıkan beyin tümörü vakaları araştırıldı.
İncelemeler sonucunda toplam 1.536 beyin tümörü vakası belirlendi. Tespit edilen tümörlerin yüzde 82,5'inin agresif özellik taşıdığı bildirildi. Araştırmacılar, çocukluk ve ergenlik döneminde uygulanan radyolojik görüntülemelerden kaynaklanan iyonlaştırıcı radyasyon maruziyetinin ilerleyen yıllardaki sağlık riskleriyle ilişkisini ortaya koydu.
RADYASYON DOZU ARTTIKÇA BEYİN TÜMÖRÜ RİSKİ DE YÜKSELİYOR
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, radyasyon miktarı ile beyin tümörü gelişme ihtimali arasındaki ilişki oldu. Çalışmada, tek bir baş-boyun bilgisayarlı tomografi incelemesine denk gelen radyasyon dozunun beyin tümörü riskinde yaklaşık 1,8 katlık artışla bağlantılı olduğu hesaplandı.
Bu oranın, çocukların 21 yaşına kadar takip edilmesi durumunda her 10 bin çocukta yaklaşık sekiz ilave beyin tümörü vakasına karşılık gelebileceği belirtildi. Ayrıca radyasyon dozundaki yükselişle birlikte riskin de arttığı, ilişkinin özellikle agresif tümörlerde daha belirgin olduğu kaydedildi.
Araştırmacılar, çocuk ve ergenlerde ortaya çıkan beyin tümörlerinin yaklaşık yüzde 10'unun tıbbi görüntüleme sırasında alınan radyasyonla bağlantılı olabileceğini öngördü. Ancak araştırmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle bu bulguların doğrudan bir neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamadığına da dikkat çekildi.

GEREKLİ TOMOGRAFİ İŞLEMLERİNDEN KAÇINILMAMALI
Prof. Dr. Uğur Coşkun, araştırmada belirlenen göreceli risk artışının değerlendirilirken bireysel düzeydeki mutlak riskin de göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi. Araştırmacılar da elde edilen sonuçların ailelerin çocuklarına doktor tarafından gerekli görülen görüntüleme işlemlerini yaptırmaktan kaçınması şeklinde yorumlanmaması gerektiğini vurguladı.
Çalışmanın ilk yazarı Prof. Diana Miglioretti, bazı tıbbi görüntüleme yöntemlerinin hastalıkların teşhisinde hayati önem taşıyabildiğine dikkat çekti. Araştırmanın kıdemli yazarı Prof. Rebecca Smith-Bindman ise özellikle ağır kafa travmalarında beyin kanamasının tespit edilmesi gibi acil durumlarda bilgisayarlı tomografinin hızlı ve değerli bilgiler sağladığını belirtti. Bununla birlikte, tıbbi açıdan gerekli olmayan BT incelemelerinin azaltılması gerektiğini ifade etti.
ANKARA'DAN AİLELERE RADYASYON UYARISI
Çocukların iyonlaştırıcı radyasyonun uzun vadeli etkilerine karşı daha hassas olabileceğini belirten Prof. Dr. Coşkun, görüntüleme yöntemlerine karar verilirken elde edilmesi beklenen tanısal fayda ile olası risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Coşkun, manyetik rezonans (MR) ve ultrasonografinin iyonlaştırıcı radyasyon içermediğini hatırlatarak, hastanın durumunun uygun olduğu koşullarda bu yöntemlerin alternatif olarak değerlendirilebileceğini belirtti. Ancak BT'nin özellikle acil sağlık sorunlarında hızlı ve güvenilir sonuç verebilmesi nedeniyle bazı durumlarda vazgeçilmez olduğunu da vurguladı.
"ÖNEMLİ OLAN GEREKSİZ RADYASYON MARUZİYETİNİ ÖNLEMEK"
Araştırmanın amacının ailelerde korku ve endişe oluşturmak olmadığını ifade eden Prof. Dr. Uğur Coşkun, çocukların ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine erişiminin engellenmemesi gerektiğini söyledi. Önemli olanın doğru teşhis imkanlarından vazgeçmeden gereksiz radyasyon maruziyetini azaltmak olduğunu belirten Coşkun, ailelerin hekimlerin önerdiği görüntüleme işlemlerinin neden gerekli olduğu konusunda bilgi edinmelerinin önemine işaret etti.
Coşkun, konuyla ilgili değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Bu sonuçlar, çocuklarda gerekli BT incelemelerinden kaçınılması gerektiği anlamına gelmiyor. Önemli olan, her görüntüleme işleminin tıbbi gerekliliğinin değerlendirilmesi, gereksiz tekrarların önlenmesi ve inceleme yapılacaksa tanısal kaliteyi koruyan en düşük uygun radyasyon dozunun kullanılmasıdır. Ailelerin de çocuklarına önerilen görüntüleme işleminin neden gerekli olduğu konusunda hekimlerinden bilgi almaları önemlidir. Mesajımız, erken ve doğru tanıdan ödün vermeden çocukların gereksiz radyasyon maruziyetini mümkün olduğunca azaltmanın önemini vurgulamaktır."




