Türkiye'nin başkenti Ankara, yalnızca tarihi yapıları ve Cumhuriyet dönemindeki önemiyle değil, geçmişten günümüze uzanan isim yolculuğuyla da dikkat çekiyor. Yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin egemenliğinde kalan şehir, tarihsel süreç içerisinde pek çok farklı isimle anıldı. Günümüzde kullanılan Ankara adının kökeni ise Antik Yunancada gemi çapası anlamına gelen "Ankyra" kelimesine dayandırılıyor. Friglerden Romalılara, Selçuklulardan Osmanlılara kadar farklı dönemlerde değişik adlarla bilinen başkentin ismi, tarih boyunca yaşanan kültürel ve dilsel dönüşümlerin izlerini taşıyor.

Ankara Ismi (2) Optimize

ANKYRA İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Ankara'nın bilinen en eski isimlerinden biri olan Ankyra, Antik Yunancada gemi çapası veya çıpa anlamına geliyor. Klasik Yunancada "Anküra" şeklinde telaffuz edilen bu isim, şehrin tarihsel geçmişinde önemli bir yere sahip.
Antik çağlarda Frigler, Galatlar ve Romalılar tarafından kullanılan Ankyra adı, Batılı kaynaklarda Ankyra ve Ancyra biçimlerinde yazıldı. Şehrin isminin kökenine ilişkin en çok bilinen anlatılardan biri ise Frig Kralı Midas'la ilişkilendirilen çapa efsanesi oldu.
Bu rivayete göre Frig Kralı Midas, şehrin bulunduğu bölgede büyük bir gemi çapası buldu. Bulunan çapa nedeniyle yerleşime Ankyra adının verildiği anlatıldı. Ancak bu hikâye tarihsel bir rivayet niteliği taşıyor.

Ankara Ismi (1) Optimize (1)

MİDAS EFSANESİ DİKKAT ÇEKİYOR

Ankara'nın isim kökeniyle ilgili anlatılan efsaneler arasında Frig Kralı Midas'ın hikâyesi öne çıkıyor. Antik dönemden günümüze aktarılan rivayete göre Midas'ın bulduğu büyük gemi çapası, şehrin adlandırılmasında etkili oldu.
Ankyra kelimesinin doğrudan çapa anlamına gelmesi, bu anlatının yüzyıllar boyunca aktarılmasına zemin hazırladı. Şehrin eski isimlerinden biri olan Ankyra'nın farklı dönemlerde de kullanılmaya devam etmesi, Ankara'nın tarihsel geçmişindeki önemini ortaya koyuyor.
Bunun yanı sıra bazı tarihçiler, Hitit tabletlerinde adı geçen Ankuwa yerleşiminin bugünkü Ankara olabileceğini öne sürüyor. Ancak Ankuwa ile Ankara arasındaki bağlantı konusunda kesinleşmiş bir görüş bulunmuyor.

Keçiören COP31'de: Belediye standına yoğun ilgi
Keçiören COP31'de: Belediye standına yoğun ilgi
İçeriği Görüntüle

ANKARA TARİH BOYUNCA FARKLI İSİMLERLE ANILDI

Şehrin adı, farklı medeniyetlerin hâkimiyeti altında kaldığı dönemlerde çeşitli değişikliklere uğradı. Antik dönemde Ankyra olarak bilinen yerleşim, zamanla farklı dillerin etkisiyle yeni isimler kazandı.
Roma ve Bizans dönemlerinde Ancyra adıyla da kullanılan şehir, Arapça kaynaklarda farklı adlarla kaydedildi. Bunlar arasında "Beldei-el Selasil", "Mamuriye" ve "Ma'muriye-i Selâse" isimleri yer aldı.
Türklerin Anadolu'ya gelmesinin ardından şehrin adı Ankara ve Engürü biçimlerinde kullanılmaya başlandı. Batı dillerinde ise Angora ismi yaygınlık kazandı. Engürü adına Arapça ek getirilmesiyle Engüriye kullanımı da ortaya çıktı.
Böylece şehrin ismi, farklı toplumların dil ve kültür özelliklerine bağlı olarak yüzyıllar içerisinde değişime uğradı.

SELÇUKLU VE OSMANLI DÖNEMİNDE ENGÜRÜ ADI

Ankara'nın isim geçmişinde Selçuklu ve Osmanlı dönemleri de önemli bir yer tutuyor. Şehir, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde halk arasında Engürü adıyla anıldı.
Farklı dönemlerde Ankara'yı yöneten devletlerin bastırdığı sikkelerde de şehrin ismi değişik biçimlerde kullanıldı. Selçuklular döneminde Ankara adına rastlanırken İlhanlılar döneminde Engürü ve Engüriye isimleri öne çıktı. Osmanlı Devleti döneminde ise hem Engürü hem de Ankara adları kullanıldı.
Osmanlı döneminde 16. yüzyıldan itibaren Ankara ismi resmî kullanımda yer almaya başladı. Şehrin adı Osmanlı Türkçesinde "آنقره" şeklinde yazıldı. Buna rağmen halk arasında Engürü, Batılı kaynaklarda ise Angora adı kullanılmayı sürdürdü.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE ANKARA ADI YAYGINLAŞTI

Tarih boyunca Ankyra, Ancyra, Engürü, Engüriye ve Angora gibi farklı isimlerle anılan şehir, Cumhuriyet döneminde Ankara adıyla anılmaya devam etti.
Cumhuriyetin ilanından sonra diğer isimlerin kullanımı zamanla sona ererken Ankara adı ülke genelinde ve uluslararası alanda yerleşik hâle geldi.
Bugün Türkiye'nin başkenti olan Ankara'nın ismi, Antik Yunancadaki Ankyra kelimesinden Osmanlı dönemindeki Engürü kullanımına kadar uzanan uzun bir tarihsel sürecin izlerini taşıyor. Şehrin farklı dönemlerde aldığı isimler, Anadolu'nun tarih boyunca ev sahipliği yaptığı medeniyetlerin dilsel ve kültürel etkilerini de yansıtıyor.

Muhabir: Koray Çetin