TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ve beraberindeki heyet, Estonya’nın başkenti Tallinn’de düzenlenen Türkiye-Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4. Toplantısı kapsamında yoğun diplomatik temaslar gerçekleştirdi. Estonya, Letonya ve Litvanya’dan mevkidaşlarıyla bir araya gelen heyet; Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa-Atlantik güvenliği, Ankara’da yapılacak NATO Zirvesi ve ikili iş birliği imkanlarını değerlendirdi. Görüşmelerde Türkiye’nin barış odaklı yaklaşımı vurgulanırken, savunma sanayi ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik mesajlar da öne çıktı.
Türkiye - Estonya heyetler arası görüşme gerçekleştirildi
TBMM Dışişleri Komisyonu’nun Estonya’daki ilk resmi teması toplantıya ev sahipliği yapacak ülke olan Estonya’nın Dışişleri Komisyonu heyeti ile oldu.Bu kapsamda Fuat Oktay ve beraberindeki heyet, Estonya Dışişleri Komitesi Başkanı Marko Mihkelson başkanlığındaki heyetle Estonya Parlamentosu’nda (Riigikogu) heyetler arası bir görüşme gerçekleştirildi. Görüşmede, Türkiye ve Estonya arasında başta ekonomik ve kültürel alanlarda olmak üzere ikili ilişkilerin ilerletilmesi konularını görüşülerek bölgesel konular etraflıca ele alındı.
Estonya’da dijital dönüşüm ve siber güvenlik odaklı teknolojiler incelendi
TBMM Dışişleri Komisyonu Heyeti, Letonya ve Litvanya heyetleriyle birlikte Estonya’nın önde gelen siber güvenlik kuruluşlarından biri olan CybExer şirketini ziyaret ettiler. Heyete, şirketin Kurucu Ortağı ve Yönetim Kurulu Başkanı olan Lauri Almann tarafından “Dijital dönüşüm, siber güvenlik, gelecek tehdit senaryoları ve yapay zekâya geçişin sınamaları” konularında kapsamlı bir bilgilendirme yapıldı. Görüşmede ayrıca siber güvenlik konusundaki son gelişmeleri değerlendirildi.
Fuat Oktay, Estonya Meclis Başkanı Lauri Hussar ile de bir araya geldi
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Baltık Ülkeleri ile yapılacak olan 4’lü toplantı vesilesiyle bulundukları Estonya'da gerçekleştirdikleri resmi temaslar esnasında Estonya Meclis Başkanı Sayın Lauri Hussar ile de bir araya geldi. Oktay, Meclis Başkanı Hussar ile Türkiye’de gerçekleştirilecek olan NATO Zirvesi ve NATO PA (NATO Parlamenter Asamblesi) Zirvesi hakkında görüştü.
Estonya’daki ilk 4’lü buluşma akşam çalışma yemeğinde gerçekleşti
Türkiye ve Baltık Ülkeleri (Estonya, Letonya, Litvanya) Parlamentoları Dışişleri Komisyonları Toplantısına katılacak olan ülkelerin Meclis Dışişleri Komisyonu Başkanları ve heyet üyeleri akşam çalışma yemeğinde bir araya geldi. Salı günü gerçekleştirilecek olan dörtlü toplantı öncesinde bölgesel gelişmeler ve iş birliği imkanları hususlarında karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu.
Estonya Dış İstihbarat Servisi’nden Ukrayna’daki savaşa ilişkin brifing
TBMM Dışişleri Komisyonu Heyeti, Baltık Ülkeleri (Estonya, Letonya, Litvanya) Dışişleri Komisyonu Başkanları ve üyeleriyle birlikte Estonya Dış İstihbarat Teşkilatı tarafından Ukrayna’daki savaşa ilişkin verilen brifinge katıldı.
Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna ile görüşme
Brifinge katılan Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna ile bilgilendirme sonrasında görüşen TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve beraberindeki heyet, başta Ukrayna’daki savaş olmak üzere bölgesel ve küresel gelişmelere ilişkin karşılıklı değerlendirmelerde bulundular.
"TÜRKİYE - BALTIK ÜLKELERİ PARLAMENTOLARI DIŞİŞLERİ KOMİSYONLARI 4. TOPLANTISI"NDA:
“Rusya - Ukrayna savaşı” ve ülkemizde yapılacak “NATO Zirvesi” ana gündemi oluşturdu
"Değişen uluslararası sistem, Ukrayna savaşı, ülkemizde düzenlenecek olan NATO Zirvesi ve Orta Doğu’daki gelişmeler" gibi kritik konuları kapsamlı bir şekilde ele alındı. Türkiye’de yapılacak olan NATO Parlamenter Asamblesi ve NATO Zirvesi’nden beklentiler değerlendirilerek, bu kritik zirvelerin önemi vurgulandı.
Enerji ve Çevre Bakanı Andres Sutt ile görüşme
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Estonya Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kaimo Kuusk’un Ukrayna'daki savaşa ilişkin heyetlere verdiği brifing öncesinde Enerji ve Çevre Bakanı Andres Sutt ile kısa bir görüşme yaptı.
"Avrupa - Atlantik Bölgesi Güvenlik İlişkileri" masaya yatırıldı
Dörtlü ortak toplantıda son olarak, Estonya’nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Uluslararası Savunma ve Güvenlik Merkezi (ICDS) Direktörü Kristi Raik’in de katılımıyla, "Avrupa - Atlantik Bölgesi Güvenlik İlişkileri" üzerine verimli bir oturum gerçekleştirildi.
“Türkiye - Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4.Toplantısı” sonrasında TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay şunları kaydetti:
Dışişleri Komisyonu olarak iki gündür yoğun görüşmeler için Estonya'dayız
“Dışişleri Komisyonu olarak iki gündür yoğun görüşmeler için Estonya'da Tallin'deyiz. Görüşmelerimize özellikle ikili görüşmelerle başladık. Burada zaten formatımız dörtlü görüşme. Litvanya, Letonya, Estonya ve Türkiye arasındaki bir format bu. Dördüncüsünü yapıyoruz bu yıl. İlkini Türkiye'de yapmıştık. Sonra Polonya'da yaptık, Letonya'da yaptık. Son derece faydalıydı, son derece verimliydi. Bu tür zaten görüşmelerimiz tüm ülkeler nezdinde devam ediyor. Baltık ülkeleriyle de yine devam edecek bu formatta. Bir sonraki toplantımızda inşallah gelecek yıl Ankara’da olacak.”
Estonya ile son derece pozitif ilişkilere sahibiz
“İki ülke arasında ilişkiler gelişmiş durumda. Üst düzey boyutuna baktığımızda aslında son derece pozitif ilişkilere sahibiz ve herhangi bir sorun olmayan iki ülkeden bahsediyoruz. Hem hükümetler nezdinde, devletler nezdinde ama aynı zamanda da parlamentolar nezdinde de çok sıkı iş birlikleri var.”
Estonya ile ilişkilerimiz özellikle savunma sanayinde her geçen gün daha da gelişiyor
“Estonya ile iş birliklerimiz gelişiyor. Önceden çok yoğun olmayan ama şu anda 600 milyon doları geçen aramızda bir ticaret, toplam ticaret hacmimiz var. Dolayısıyla burada da yine dengeli diyebileceğim ama Türkiye'nin lehine bir ticaret. Özellikle de savunma sanayinde bu ilişkiler her geçen gün daha da gelişiyor. Geçen yıl özellikle iki ana firmamızdan alınan kara araçları vardı. Şimdi yine ona ilaveten yeni 300 milyon dolarlık bir anlaşma var. Yani öncekiler Otokar'dan ve Nurol'dan, şimdi de ARCA'dan bir yatırım söz konusu. Dolayısıyla onunla alakalı, bir an önce onun hayata geçirilmesi boyutunda da bazı girişimlerimiz oldu.”
Rusya-Ukrayna savaşından dolayı ciddi bir endişe içerisindeler
“Tüm bölgeye baktığımızda gerek Estonya'nın gerekse Letonya ve Litvanya dahil aslında diğer ülkeler de (Polonya, Romanya ve diğer ülkelere baktığımızda, Nordik ülkeleri de dahil) yoğun şekilde bir Rusya-Ukrayna çatışmasından, savaşından dolayı ciddi bir endişe içerisindeler. Dolayısıyla biz Türkiye olarak burada panik havasında olmanın hiç kimseye bir faydası olmayacağını özellikle ifade ettik.”
Çözümün savaş olmadığını Rusya’ya, Ukrayna’ya ve tüm Batılı müttefiklerimize ifade ediyoruz
“Durum ne kadar ciddi olursa olsun sakin kalınması gerektiği ve sakin ortamda da çözümün sadece savaş olmadığı, olmaması gerektiği, olmayacağını her boyutta ifade ediyoruz. Bunu Rusya'ya da ifade ediyoruz, Ukrayna'ya da ifade ediyoruz. Dolayısıyla tüm Batılı müttefiklerimize de ifade ediyoruz. Burada da benzer şeyleri ifade ettik aslında.”
NATO çerçevesindeki ilişkilerimiz Avrupa Birliği boyutunda da devam etmeli
“NATO şemsiyesinde aynı çatı altındayız. Ama aynı zamanda biz ilişkilerin sadece NATO çerçevesinde kalmasını arzu etmiyoruz. Bunu Estonya ile ikili ilişkilerimizde de değerlendirdik, diğer dörtlü ilişkimizde de aynı çerçevede mesajları yoğun şekilde vermeye çalıştık aslında. Orada da ifade ettiğimiz şey; eğer ki NATO şemsiyesinde eğer sizin amacınız burada güvenlik boyutunda güçlü bir iş birliği oluşturmaksa bu tek taraflı olmaz. Yani bu üçlü, güçlü iş birliğinin oluşturulmasıyla ilgili NATO şemsiyesinde bir 'interoperability' diye ifade edilen uluslararası boyutta, yani birlikte ekipmanlarınızın çalışabilmesi -ve bu ekipmandan illaki silahları kastetmiyorum aslında- her türlü organizasyonlarınızın birlikte hareket ediyor olabilmesini sağlayacak bir birliktelikten ve dayanışmadan bahsediyoruz. Şimdi bunun olabilmesi için sadece NATO boyutunda bu ilişkinin devam etmesi mümkün değil. Diğer tarafta Avrupa Birliği boyutunda da aynı ilişkinin devam etmesine gerek var. Yani bir tarafta güvenlik boyutunda birlikte hareket edelim diyorsunuz ama Avrupa Birliği'nin güvenlikle ilgili çalışmalarına geldiğinde; yani Avrupa'nın kendi savunma sanayini veya savunma bütçesini ve hazırlıklarını oluşturduğu aşamada -SAFE programını kastediyorum- 'Türkiye siz biraz dışarıda kalın' demek bu uygun bir yaklaşım değil. Bunu burada anlatmaya çalıştık.”
(Ankara’daki) NATO zirvesinden beklenti son derece yüksek buralarda
“Ankara'da NATO zirvesi olacak. NATO zirvesinden beklentiler boyutu önemliydi, orada neler olabilir? Beklenti aslında NATO zirvesinden son derece yüksek buralarda da. Dolayısıyla biz de yine hem hükümetimizin yaptığı çalışmalar hem parlamento nezdinde yaptığımız çalışmalar boyutunda da burada onları paylaşma fırsatı bulduk. Hemen önümüzdeki NATO PA zirvesine de parlamenterler boyutuna da yine Estonya parlamento başkanı da katılıyor olacak. Kendisiyle de bir görüşmemiz oldu. Dolayısıyla orada da hem NATO boyutunda hem de Türkiye ziyaretiyle ilgili kısa bir değerlendirme fırsatını bulduk.”
(Ankara’daki) NATO zirvesi son derece kritik bir zamanda
“Türkiye olarak bizim düşüncemizde NATO zirvesi Ankara'da son derece kritik bir zamanlama. Asıl Avrupa'daki -sadece Baltık ülkelerini kastetmiyoruz aslında, bütün Avrupa'da olan panik havası- transatlantikte yaşanan sorunlarla alakalı. Yani sadece Rusya-Ukrayna boyutunda değil. Yani düne kadar 'NATO var, ABD var bizi koruyacak' diyen bir Avrupa'dan bugün, 'Ben kendi işimi kendim yapmalıyım, nasıl yapabilirim? Yine NATO şemsiyesi altında olabilir ama daha çok sorumluluk almam gerekir' diyen bir ABD ve 'Almalısın' diyen bir ABD ve 'Almalıyım' diyen bir Avrupa ve Baltık ülkeleri var.”
Uluslararası boyuttaki kaos ortamına hazırlıklı girmiş bir Türkiye var
“Diğer tarafta da kendi sorumluluğunu almış ve bu anlamda kendisini geliştirmiş, savunma sanayini inşa etmiş ve özellikle etrafında devam eden, uluslararası boyutta devam eden bu kargaşaya, karmaşaya, kaos ortamına hazırlıklı girmiş bir Türkiye var.”
Türkiye'nin tezlerini ve yaklaşımlarımızı parlamenter diplomasi boyutunda paylaştık
“Bir başka çalışma bölümümüzde yine Ukrayna ile ilgili gelişmelerdi. Her üç boyutta da Türkiye'nin tezlerini ve yaklaşımlarımızı parlamenter diplomasi boyutunda paylaşma fırsatı bulduk. Alınan kararlar tabii ki önemli ama alınan kararlar noktasına geldiğimizde; birincisi evet birlik, beraberlik, dayanışma mutlak önemli. Birlikte devam etmeliyiz, birlikte yürümeliyiz.”
En kötü barış, en iyi savaştan daha iyidir
“En kötü barış, en iyi savaştan daha iyidir. Dolayısıyla bir taraftan hazırlık önemli, her türlü risklere karşı hazırlıklı olmalıyız ama diğer taraftan da savaştan ziyade barışa yönelik çalışmalar nasıl olabilmeli, yeni iletişim kanalları nasıl açılabilmeli, bunun üzerine yoğun görüşmelerimiz oldu.”
