Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan "Türk Dışişleri'nin Dili: T.C. Dışişleri Bakanlığı Basın Açıklamalarının Söylem Analizi" raporu, Dışişleri Bakanlığı'nın 2002-2026 yılları arasında yayımladığı 6 bin 929 basın açıklamasını mercek altına aldı. Araştırma, Türkiye'nin diplomatik söyleminde son çeyrek asırda Avrupa merkezli yaklaşımın yerini giderek Orta Doğu odaklı bir dilin aldığını ortaya koydu.
6 Bin 929 Açıklama İncelendi
Berçin Yiğitaslan tarafından hazırlanan raporda, Ocak 2002 ile Mayıs 2026 arasında yayımlanan 6 bin 929 Türkçe basın açıklaması niceliksel ve niteliksel yöntemlerle analiz edildi. İnceleme; dayanışma, kınama, hukuk, terör, egemenlik ve diplomatik jestler gibi 12 farklı söylem kategorisi üzerinden gerçekleştirildi.
Diplomasinin Rotası Orta Doğu'ya Kaydı
Araştırmaya göre 2000'li yılların başında Avrupa Birliği süreci Dışişleri açıklamalarının merkezinde yer alırken, sonraki yıllarda Orta Doğu ve özellikle İsrail-Filistin meselesi öne çıktı. Raporda, söylemsel ağırlık merkezinin yaklaşık 25 yılda Balkanlar ve Orta Avrupa hattından Doğu Akdeniz ile Levant bölgesine kaydığı belirtildi.
AB Söylemi Geriledi
Raporda, "katılım müzakereleri", "Kopenhag kriterleri", "ilerleme raporu" ve "tam üyelik" gibi Avrupa Birliği'ne ilişkin teknik kavramların son yıllarda Dışişleri açıklamalarında büyük ölçüde kullanılmadığı tespit edildi. Buna karşılık Kudüs ve Gazze'ye yönelik açıklamaların belirgin şekilde arttığı vurgulandı.
Açıklamalar Kısaldı
Araştırmada, Dışişleri Bakanlığı'nın basın açıklamalarının yıllar içinde önemli ölçüde kısaldığı da ortaya konuldu. 2002 yılında yaklaşık 98 kelime olan medyan açıklama uzunluğu, 2025 yılında 37 kelimeye kadar geriledi. Buna rağmen açıklamalardaki diplomatik jest ve mesaj yoğunluğunun korunduğu ifade edildi.
İsrail En Çok Kınanan Ülke Oldu
Rapora göre son 25 yılda Dışişleri Bakanlığı tarafından en fazla kınanan ülke 127 açıklamayla İsrail oldu. İsrail'i ABD takip ederken, kınama ve taziye mesajlarının özellikle terör olayları ve Gazze savaşı dönemlerinde yoğunlaştığı belirtildi.