Ankara'nın Gölbaşı ilçesinde alternatif tarım ürünü olarak yetiştirilmeye başlanan safran, üretim alanlarının genişlemesiyle dikkat çekiyor. Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı şekilde başlatılan üretim çalışmaları, kısa sürede daha geniş arazilere taşındı. Yüksek ekonomik değeri ve az su tüketmesiyle öne çıkan safranın kilogram satış fiyatı, ürünün kalitesine göre 1,5 milyon liraya kadar çıkabiliyor.
Gölbaşı'nda safran yetiştiriciliği yapan ziraat mühendisi Ercan Kabadayı, ilk olarak yaklaşık bin metrekarelik alanda üretime başladı. Zaman içerisinde safran soğanlarının çoğalmasıyla ekim alanını yaklaşık 6 dönüme çıkaran Kabadayı, önümüzdeki yıllarda üretimi daha geniş arazilere yaymayı hedefliyor.
GÖLBAŞI'NDA ALTERNATİF TARIM ÜRÜNÜ OLARAK SAFRAN
Ankara'da doğup büyüyen 34 yaşındaki Ercan Kabadayı, farklı şehirlerde ve çeşitli mesleklerde çalıştıktan sonra ziraat mühendisliği alanında çiftçilik yapmaya yöneldi. Ailevi nedenlerle Gölbaşı'na dönen Kabadayı, bölgenin iklim ve toprak koşullarına uygun, ekonomik getirisi yüksek tarım ürünlerini araştırmaya başladı.
Özellikle iklim değişikliği ve gelecekte yaşanabilecek kuraklık riskini dikkate alan üretici, fazla suya ihtiyaç duymayan alternatif ürünlere yöneldi. Araştırmaları sonucunda safran yetiştiriciliğine karar veren Kabadayı, Ankara'da Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olarak bu üretimi ilk kez kendilerinin başlattığını ifade etti.
Üretim sürecinde Ziraat Mühendisi Sibel Karataş ve İlçe Tarım Müdürü Mehmet Esmek'in kendisine destek verdiğini belirten Kabadayı, safranı bölgeye kazandırmaktan memnuniyet duyduğunu dile getirdi.
BİR DÖNÜMDEN 1 KİLOGRAMA KADAR SAFRAN ELDE EDİLİYOR
Safran yetiştiriciliğinde verim, kullanılan soğanların niteliğine ve dikim yöntemine göre değişiklik gösteriyor. Üretici Kabadayı'nın verdiği bilgilere göre, bir dönümlük araziye uygun koşullarda yaklaşık 300-400 kilogram safran soğanı dikilebiliyor. Çiçek verimi yüksek soğanlardan ise 500 gram ile 1 kilogram arasında kuru safran elde edilebiliyor.
Piyasada safranın kilogram fiyatı kalite özelliklerine göre 900 bin lira ile 1,5 milyon lira arasında değişiyor. Gıda sektörünün yanı sıra boya, kozmetik ve ilaç sanayisinde de kullanılan ürün, yüksek katma değerli tarımsal üretim seçenekleri arasında bulunuyor.
Safranın üretim takvimi de belirli dönemlere dayanıyor. Eylül ortası ile ekim ortası arasında toprağa yerleştirilen soğanlar, sonbahar aylarında çiçek açıyor. Hasadın ardından toprak altında kalan soğanlar mayıs-haziran dönemine kadar gelişimini sürdürüyor ve çoğalarak yeni üretim dönemine hazırlanıyor.
SAFRAN HASADINDA EN DEĞERLİ BÖLÜM KIRMIZI İPLİKLER
Safran üretiminin en dikkat isteyen aşamalarından biri çiçeklerin toplanması ve içerisindeki ipliklerin ayrılması. Her çiçeğin içinde üç sarı ve üç kırmızı iplik bulunduğunu belirten Kabadayı, baharat olarak değerlendirilen kısmın kırmızı ipliklerden oluştuğunu anlattı.
Toplanan çiçeklerden özenle çıkarılan kırmızı iplikler kurutma işleminden geçirildikten sonra hava almayacak şekilde muhafaza ediliyor. Sarı bölümlerin ise arıcılıkta arıların beslenmesine yönelik kullanılabildiği ifade ediliyor.
Üretimde birçok işlemin makine yerine insan emeğiyle gerçekleştirildiğini belirten Kabadayı, dikim, çiçek toplama, ayıklama ve kurutma aşamalarının yoğun işçilik gerektirdiğini söyledi. Safranın fazla suya maruz kalmasının çürüme riskini artırması nedeniyle ekim sırasında özel toprak sırtları oluşturduklarını da aktardı.
GÖLBAŞI'NDA 44 ÜRETİCİ SAFRAN YETİŞTİRİYOR
Türkiye'de safran üretiminin geçmişine ilişkin bilgilere de değinen Kabadayı, 1908 yılında Kastamonu'da 1 ton 600 kilogram safran üretildiğini gösteren kayıtlara ulaştıklarını belirtti. Türkiye genelindeki mevcut üretimin ise yaklaşık 150-200 kilogram seviyesinde olduğunu ifade etti.
Gölbaşı'nda küçük, orta ve büyük ölçekli yaklaşık 44 üreticinin safran yetiştiriciliğiyle ilgilendiğini kaydeden Kabadayı, Türk safranının uluslararası pazarda daha fazla tanınması için kalite standartlarının korunması gerektiğini vurguladı. Özellikle organik ve nitelikli üretimle İran safranından daha kaliteli bir ürün ortaya koymayı hedeflediklerini dile getirdi.
Safran üretimine başlayacak kişilere tescilli soğan kullanmaları yönünde tavsiyede bulunan Kabadayı, bu soğanların çoğalma ve ürün verme özelliklerinin belirlenmiş olmasının üreticiler açısından önemli olduğunu söyledi. Geçen yıla kıyasla üretim alanlarını 6 kat büyüttüklerini belirten Kabadayı, önümüzdeki 3 ila 5 yıl içerisinde bölgenin safran üretimiyle tanınan bir merkez haline gelmesini amaçladıklarını ifade etti.
