Ankara'nın Çankaya ilçesinde yer alan ve halk arasında GOP olarak bilinen Gaziosmanpaşa semti, bugün büyükelçilikleri, yeşil sokakları ve hareketli sosyal yaşamıyla tanınıyor. Ancak başkentin gözde yerleşim bölgelerinden biri olan semtin geçmişi, Türkiye'nin çok partili siyasi hayata geçiş sürecine kadar uzanıyor. Gaziosmanpaşa'nın ilk adı ve bu ismin neden değiştirildiği, Ankara'nın yakın siyasi tarihine ışık tutuyor.
GAZİOSMANPAŞA'NIN İLK ADI 14 MAYIS'TI
Gaziosmanpaşa'nın bugünkü yerleşim dokusunun temelleri, Demokrat Parti'nin 14 Mayıs 1950 seçimlerinde iktidara gelmesinin ardından atıldı. 1951 yılında Demokrat Partili milletvekilleri ve dönemin önde gelen isimlerinin girişimiyle kurulan 14 Mayıs Yapı Kooperatifi, bölgede planlı konut yerleşiminin başlangıcını oluşturdu. Kooperatifin adı, Demokrat Parti'nin seçim zaferini simgeleyen 14 Mayıs tarihinden geliyordu. Bu nedenle bölge, ilk yıllarında 14 Mayıs Evleri ve 14 Mayıs Mahallesi olarak anılmaya başladı.
ANKARA'NIN İLK KOOPERATİF EVLERİ NASIL TASARLANDI?
Bölgedeki konutlar, dönemin şehircilik anlayışına uygun olarak bahçeli ve iki katlı yapılar şeklinde planlandı. Üç farklı tipte tasarlanan evlerin ilk etabı 1953 yılında, ikinci etabı ise 1959 yılında tamamlandı. Konutların mimari tasarımını, Türkiye Büyük Millet Meclisi binasının tasarım sürecinde Clemens Holzmeister'in ekibinde de görev alan yüksek mimar Muhittin Güreli üstlendi. Geniş bahçeler ve düşük katlı yapılarla şekillenen yerleşim, Ankara'nın Cumhuriyet dönemindeki planlı konut gelişiminin dikkat çeken örneklerinden biri oldu.
27 MAYIS DARBESİ SEMTİN ADINI DEĞİŞTİRDİ
Gaziosmanpaşa'nın tarihinde en önemli kırılmalardan biri 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından yaşandı. Demokrat Parti iktidarının sona ermesiyle birlikte, partinin 1950 seçim zaferini simgeleyen 14 Mayıs adı da değiştirildi. Bölge, bu tarihten sonra Gaziosmanpaşa adıyla anılmaya başladı. Böylece semtin kuruluş dönemindeki siyasi kimliğini yansıtan isim, Ankara'nın kent hafızasında kalan tarihî bir ayrıntıya dönüştü.
GAZİOSMANPAŞA NASIL ANKARA'NIN DİPLOMATİK MERKEZLERİNDEN BİRİ OLDU?
Başlangıçta bir konut kooperatifi çevresinde gelişen Gaziosmanpaşa, ilerleyen yıllarda Ankara'nın en dikkat çeken yerleşim bölgelerinden biri haline geldi. Özellikle Arjantin Caddesi, Filistin Caddesi, Reşit Galip Caddesi ve Nenehatun Caddesi çevresinde gelişen sosyal yaşam, semtin kimliğini değiştirdi.
Büyükelçiliklerin, diplomatik temsilciliklerin, restoranların ve kafelerin bölgede yoğunlaşmasıyla Gaziosmanpaşa, başkentin hem diplomatik hem de sosyal yaşamında önemli bir yer edindi. Bir dönem bahçeli ve iki katlı kooperatif evleriyle tanınan bölge, zaman içinde apartmanların, iş yerlerinin ve diplomatik yapıların bulunduğu hareketli bir kent merkezine dönüştü.
GOP'UN GEÇMİŞİNDE UNUTULMAYAN BİR OLAY DA VAR
Gaziosmanpaşa, yalnızca mimari ve siyasi geçmişiyle değil, Türkiye'nin yakın tarihine geçen bir adli olayla da hafızalarda yer aldı. 1997 yılında semtte yaşanan ağır suç olayı, yıllar sonra sinemada da yankı buldu. Söz konusu olay, 2007 yapımı Barda filmine ilham veren gerçek olaylar arasında gösterildi. Bu olay da semtin farklı dönemlerde Türkiye'nin toplumsal hafızasında nasıl yer edindiğini gösteren örneklerden biri oldu.
14 MAYIS EVLERİ'NDEN BUGÜNÜN GOP'UNA
Gaziosmanpaşa'nın geçmişi, Ankara'nın yalnızca fiziksel olarak değil, siyasi ve toplumsal açıdan da nasıl değiştiğini ortaya koyuyor. 1950'li yıllarda Demokrat Parti'nin seçim zaferini simgeleyen bir kooperatif yerleşimi olarak ortaya çıkan bölge, 1960 sonrasında yeni bir isim kazandı. İlerleyen yıllarda ise diplomatik temsilcilikleri, sosyal yaşamı ve konut dokusuyla başkentin önemli semtlerinden birine dönüştü. Bugün GOP olarak bilinen Gaziosmanpaşa'nın sokakları, 14 Mayıs Evleri'nden günümüze uzanan Ankara tarihinin izlerini taşımaya devam ediyor.




