İran ile ABD arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen kritik görüşmelerden sonuç çıkmadı. Yaklaşık 21 saat süren doğrudan temasların ardından taraflar masadan anlaşmasız kalkarken, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlık başlıklarının nükleer program ve Hürmüz Boğazı olduğu belirtildi. Görüşmelerin sona erdiğini duyuran ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin Amerikan koşullarını kabul etmediğini söyledi.
Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleşen temaslar, İran ile ABD arasında 1979 devriminden bu yana en yüksek düzeyli ve en doğrudan görüşmelerden biri olarak değerlendirilse de diplomatik temasların bu ağırlığı, somut bir uzlaşmaya dönüşmedi. Reuters ve AP’nin aktardığına göre taraflar, görüşme sonunda ortak bir mutabakat açıklayamadı; her iki taraf da tıkanmadan karşı tarafı sorumlu tuttu.
Görüşmeler öncesinde savaşın daha fazla yayılmasını önlemek amacıyla iki haftalık ateşkes zemini oluşmuştu. İran’ın Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, 9 Nisan’da ateşkesi kabul ettiğini açıklamış ve ABD ile İslamabad’da müzakereye başlanacağını duyurmuştu. Ancak Tahran yönetimi aynı açıklamada bunun savaşın sona erdiği anlamına gelmediğini de özellikle vurgulamıştı.
Tıkanmanın merkezinde nükleer dosya ve Hürmüz vardı
Müzakerelerde en sert pazarlığın İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda yaşandığı bildirildi. ABD tarafı, İran’dan nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık ve bağlayıcı bir güvence isterken, İran tarafı Washington’un taleplerini “aşırı” buldu. Reuters’a göre İran heyeti ayrıca dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, savaş tazminatı ve bölgesel ateşkesin genişletilmesi gibi talepleri de masaya taşıdı.
Taraflar arasındaki bir diğer temel gerilim başlığı ise Hürmüz Boğazı oldu. Küresel enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki boğazda geçiş güvenliği ve kontrol meselesi, görüşmelerde uzlaşma sağlanamayan başlıkların başında geldi. ABD serbest geçişin yeniden güvence altına alınmasını isterken, İran bu alandaki stratejik pozisyonunu koruyan bir çerçevede ısrar etti.
Ateşkes korunmaya çalışılıyor
Görüşmelerden nihai anlaşma çıkmasa da diplomatik kanal tamamen kapanmış değil. AP’ye göre Pakistanlı arabulucular, taraflara ateşkesi koruma çağrısı yaptı. Bu nedenle İslamabad görüşmesi, kalıcı bir çözüm üretemeyen ancak savaşın daha da genişlemesini önlemek için diyaloğu ayakta tutmaya çalışan bir temas olarak kayda geçti.
Şimdilik masadan çıkan tek somut sonuç, tarafların temel başlıklarda uzlaşamadığının resmen ortaya çıkması oldu. Nükleer program, Hürmüz Boğazı ve bölgesel güvenlik başlıklarında yeni bir diplomatik çerçeve kurulup kurulamayacağı ise önümüzdeki günlerde yapılacak olası yeni temaslara bağlı olacak.
