Akciğer hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan ve çevre dokulara, lenf bezlerine ya da farklı organlara yayılabilen akciğer kanserine karşı erken teşhis hayati önem taşıyor. Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Güler Yürekli, hastalığın "küçük hücreli dışı" ve "küçük hücreli" olmak üzere iki ana grupta incelendiğini belirterek, erken evrede yakalanan vakalarda tedavi seçeneklerinin ve iyileşme şansının çok daha yüksek olduğunu vurguladı. Yürekli, vatandaşlara "Belirtiyi beklemeyin; riskinizi bilin, tütün kullanmayın ve şikâyetlerinizi ertelemeyin" çağrısında bulundu.
TÜTÜN ÜRÜNLERİ VE ÇEVRESEL FAKTÖRLER RİSKİ ARTIRIYOR
Akciğer kanserinin önlenebilir en önemli nedeninin sigara olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Güler Yürekli, içilen miktar ve süre arttıkça riskin büyüdüğünü ifade etti. Nargile, puro, pipo, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de güvenli olmadığının altını çizen Yürekli, pasif içiciliğin dahi hastalığa davetiye çıkardığını belirtti.
Sigara dışındaki tehlikelere de dikkat çeken Yürekli, şu risk faktörlerini sıraladı:
-
Kapalı alanlarda birikebilen doğal radyoaktif radon gazı,
-
Dış ortam hava kirliliği ve ince partiküller,
-
Asbest, silika, dizel egzozu, metal ve toz gibi mesleki maruziyetler,
-
Ailede akciğer kanseri öyküsü ve önceden geçirilmiş akciğer hastalıkları.
İş yerlerinde akciğer sağlığını korumak için toz, duman ve kimyasal buharın kaynağında azaltılması, uygun havalandırma sistemlerinin kurulması ve yüze uyumlu solunum koruyucu ekipmanların düzenli kullanılması gerektiğini belirten Yürekli, bu maruziyet öyküsünün mutlaka doktora bildirilmesi gerektiğini kaydetti.
3 HAFTADAN UZUN SÜREN ÖKSÜRÜĞE DİKKAT
Vücudun verdiği sinyallerin zaman kaybetmeden ciddiye alınması gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Yürekli, şu belirtilerin görülmesi hâlinde vakit geçirmeden aile hekimine veya göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmasını önerdi:
-
3 haftadan uzun süren ya da karakteri değişen öksürük,
-
Yeni başlayan, giderek artan veya nedeni açıklanamayan nefes darlığı ve göğüs ağrısı,
-
Az miktarda bile olsa kanlı balgam,
-
İstemsiz kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları (zatürre).
Şiddetli nefes darlığı, yoğun kanama veya ani göğüs ağrısı durumlarında ise doğrudan acil yardım alınması gerektiğine işaret eden Yürekli, muayene sırasında günlük içilen sigara miktarı, süresi, mesleki maruziyetler ve aile öyküsünün eksiksiz paylaşılmasının teşhisi hızlandırdığını aktardı.
KİMLER DÜŞÜK DOZ TOMOGRAFİ TARAMASI YAPTIRMALI?
Hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde hastalığı erken yakalamak için yapılan testlerin "tarama", şikâyeti olanlara yapılanların ise "tanı" amaçlı olduğunu belirten Uzm. Dr. Yürekli, herkese rutin olarak akciğer grafisi veya tomografi önerilmediğini söyledi.
Uluslararası kılavuzlara göre yıllık düşük doz akciğer tomografisi (LDCT) taraması için değerlendirilmesi gereken yüksek risk grubu şu şekilde tanımlanıyor:
-
50 ile 80 yaş aralığında olanlar,
-
En az 20 "paket-yıl" (günde içilen paket sayısı çarpı içilen yıl) sigara öyküsü bulunanlar,
-
Halen sigara içmeye devam edenler veya sigarayı son 15 yıl içinde bırakmış olanlar.
Her akciğer nodülünün kanser anlamına gelmediğini belirten Yürekli, yanlış pozitif sonuçların gereksiz kaygıya yol açmaması için taramaların deneyimli ekiplerin bulunduğu merkezlerde hekim kararıyla planlanması gerektiğini ifade etti. Tanı sürecinde görüntülemenin ardından gerekli görülürse bronkoskopi veya iğne biyopsisi ile doku örneği alındığını ve patolojik inceleme sonucuna göre kişiye özel tedavi planı hazırlandığını aktaran Uzm. Dr. Güler Yürekli, sözlerini "Tanıyalım, korunalım, erken yakalayalım. Akciğer sağlığınız için bugün atacağınız küçük bir adım, yarın büyük fark oluşturabilir" diyerek tamamladı.




