Lösemi ve diğer kan hastalıklarının tedavisinde kullanılan kemik iliği nakli, uygun donör bulunması halinde hastalara önemli bir tedavi imkânı sunuyor. Çocuk Hematoloji-Onkoloji ve Kemik İliği Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Emin Kürekci, kemik iliği bağışının nasıl yapıldığını, kimlerin donör olabileceğini ve bağış sürecinde karşılaşılabilecek yan etkileri anlattı.
KEMİK İLİĞİ NAKLİ NEDİR?
Halk arasında kemik iliği bağışı olarak bilinen işlemin aslında kök hücre bağışı olduğunu belirten Prof. Dr. Kürekci, bu tedavinin özellikle lösemi hastalarında kullanıldığını söyledi.
Uygun donörün aile içerisinden bulunabildiğini ancak birçok hastanın akraba dışı gönüllülere ihtiyaç duyduğunu ifade eden Kürekci, kardeşlerden tam uyumlu donör bulunma olasılığının yaklaşık yüzde 25 olduğunu belirtti.
Kürekci, uygun donör bulunamayan bazı hastalarda anne, baba veya kardeşlerden yarı uyumlu nakil yapılabildiğini de aktardı.
KÖK HÜCRE BAĞIŞI NASIL YAPILIYOR?
Prof. Dr. Kürekci, kök hücre toplamak için iki temel yöntem kullanıldığını açıkladı.
İlk yöntemde, donör anestezi altındayken leğen kemiğinden özel iğneler yardımıyla kemik iliği toplanıyor.
İkinci yöntemde ise donöre birkaç gün boyunca kök hücrelerin kana geçmesini sağlayan ilaçlar uygulanıyor. Ardından kök hücreler, aferez adı verilen işlemle kandan toplanıyor.
Toplanan kök hücreler, nakil için hazırlanan hastaya veriliyor.
KİMLER KEMİK İLİĞİ DONÖRÜ OLABİLİR?
Kürekci'nin verdiği bilgiye göre 18-35 yaş aralığındaki sağlıklı gönüllüler, Türk Kızılay aracılığıyla TÜRKÖK'e donör kaydı yaptırabiliyor.
Kayıt sürecinde alınan kan örnekleriyle gerekli taramalar ve doku tiplendirmesi gerçekleştiriliyor. Uygun bulunan gönüllülerin bilgileri TÜRKÖK veri tabanına kaydediliyor.
Kürekci, gönüllülerin kayıtlarının bağışçı olmaktan vazgeçmedikleri sürece 55 yaşına kadar tutulabildiğini belirtti.
KEMİK İLİĞİ BAĞIŞININ ZARARI VAR MI?
Bağış sürecine ilişkin endişelere de değinen Prof. Dr. Kürekci, işlemlerin genellikle geçici yan etkilerle tamamlandığını söyledi.
Kemik iliğinin leğen kemiğinden toplandığı yöntemde anesteziye bağlı riskler ve işlem bölgesinde kısa süreli ağrı görülebiliyor.
Kandan kök hücre toplama yönteminde ise kullanılan ilaçlara bağlı olarak kemik ve kas ağrısı, hafif ateş ve halsizlik gibi geçici şikâyetler yaşanabiliyor.
Kök hücre bağışı genel olarak güvenli kabul edilse de her tıbbi işlemde olduğu gibi olası risklerin bağış öncesinde hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
GÖNÜLLÜ DONÖRLERE ÇAĞRI
Prof. Dr. Ahmet Emin Kürekci, uygun kök hücre donörü bulunmasının nakil bekleyen hastalar için büyük önem taşıdığını vurguladı.
Özellikle lösemiyle mücadele eden ve nakil ihtiyacı bulunan hastalara umut olabilmek için sağlıklı bireylerin gönüllü donörlük konusunda bilinçlenmesi gerektiğini belirten Kürekci, vatandaşları kök hücre bağışına destek vermeye davet etti.
