Anayasa Mahkemesinin yoksulluk nafakasına ilişkin iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı. Kararla birlikte Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresinin yürürlükten kaldırılması için 9 aylık süre başladı.
AYM süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti
Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Antalya 12. Aile Mahkemesinin başvurusu üzerine 4 Haziran 2026'da verilen kararın gerekçesi 30 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.
İptal kararı yoksulluk nafakasının tamamını kapsamıyor. AYM'nin kararı, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan “süresiz olarak” nafaka isteyebilmesine imkan veren ibareye ilişkin.
AYM süresiz nafakayı neden iptal etti?
AYM, mevcut düzenlemede yoksulluk nafakasının süresinin belirlenmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanınmamasını değerlendirdi. Mahkeme, nafakanın somut olayın şartları ve haklı sebepler dikkate alınarak belirli bir süreyle sınırlandırılmasına imkan veren bir düzenlemenin bulunmadığına dikkat çekti.
Kararda, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eşe maddi destek sağlanmasının beklenebilir olduğu ancak bu yükümlülüğün hiçbir ölçüt belirlenmeden süresiz hale getirilmesinin nafaka borçlusu açısından ağır bir külfet oluşturabileceği belirtildi.
AYM'ye göre taraflar arasındaki denge kurulurken evliliğin süresi, eşlerin yaşı ve sağlık durumu, ekonomik ve sosyal şartları, çalışma hayatına katılma imkanları ile nafaka yükümlülüğünün boşanma sonrasındaki hayata etkisi gibi ölçütlerin dikkate alınması gerekiyor.
Nafakanın süresinde evliliğin süresi de dikkate alınacak
AYM, yapılacak yeni düzenlemede hakime nafakanın süresini belirleme yetkisi tanınması gerektiğini belirtti. Bu değerlendirmede evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkanlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurların göz önünde bulundurulması gerektiği kaydedildi.
Kararda yalnızca belirli süreli nafaka seçeneğine yer verilmedi. Somut olayın şartlarının gerektirdiği durumlarda nafakanın yaşam boyunca devam edebilmesine imkan tanınabileceği, ancak bunun hangi şartlarda uygulanacağının kanunda açık ve net biçimde düzenlenmesi gerektiği belirtildi.
Mevcut düzenlemede nafaka hangi durumlarda sona eriyor?
Türk Medeni Kanunu'na göre irat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölmesi halinde kendiliğinden sona eriyor.
Nafaka alan kişinin evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması mümkün.
AYM, bu durumların dışında nafaka yükümlülüğünün hayat boyunca devam edebilmesine yol açan mevcut düzenlemenin, taraflar arasında kurulması gereken makul dengeyi bozabileceğine hükmetti.
İptal kararı 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek
AYM, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin hükmün Resmi Gazete'de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Kararın 30 Eylül 2026'da yayımlanması nedeniyle iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.
