Borsa İstanbul'da kurallar değişiyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), pay sahipliği bildirimleri ile şirketlerin fiili dolaşımdaki paylarının hesaplanmasında yeni dönemi başlatacak iki ilke kararı aldı. 11 Eylül'de uygulanmaya başlayacak düzenlemeyle pay sahipliği bildiriminde alt sınır yüzde 5'ten yüzde 3'e inerken, bazı paylar da artık fiili dolaşım hesabının dışında kalacak.
SPK'dan Borsa İstanbul'da yeni dönem
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin ortaklık yapısını ve fiili dolaşımdaki paylarını takip eden yatırımcılar için kurallar değişiyor. SPK'nın 8 Eylül tarihli haftalık bülteninde iki yeni ilke kararı yayımlandı. İlk kararla pay ve oy haklarında bildirim yapılmasını gerektiren alt sınır değiştirildi. İkinci kararla ise borsadaki şirketlerin fiili dolaşım oranlarının nasıl hesaplanacağı yeniden belirlendi. Her iki değişiklik de 11 Eylül 2026'dan itibaren uygulanacak.
Pay sahipliğinde yüzde 3 dönemi başlıyor
Borsada işlem gören bir şirkette doğrudan pay veya oy hakkı bulunan yatırımcılar açısından önemli bir değişiklik yapıldı. Pay veya oy haklarının belirlenen oranlara ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi durumunda dikkate alınacak en düşük eşik yüzde 5'ten yüzde 3'e indirildi.
Yeni sınır 11 Eylül 2026 gün sonundan itibaren geçerli olacak. Böylece bir şirkette doğrudan yüzde 3 veya üzerinde paya ya da oy hakkına sahip gerçek ve tüzel kişiler MKK tarafından yayımlanan pay sahipliği tablosunda gösterilecek.
MKK pay sahipliği tablolarını anlık güncelleyecek
Yeni dönemde yalnızca doğrudan ortaklıklar takip edilmeyecek. Serbest fonlar, serbest özel fonlar ve Borsa İstanbul'da işlem gören diğer halka açık şirketler üzerinden dolaylı olarak yüzde 10 veya daha fazla paya sahip gerçek ve tüzel kişiler için de ayrı bir tablo hazırlanacak.
Bu tablolarda değişiklik olduğunda MKK bilgileri beklemeden güncelleyecek. Ancak dolaylı pay sahipliği tablosunda görülen oranlar her işlemde doğrudan hukuki dayanak olarak kullanılamayacak. Özellikle pay alım teklifi yükümlülüğü gibi dolaylı sahipliğin ayrıca değerlendirilmesi gereken durumlarda MKK'nın açıkladığı veri tek başına yeterli olmayacak.
Borsada fiili dolaşım hesabı değişiyor
SPK'nın ikinci kararı borsada işlem gören şirketlerin fiili dolaşım oranlarını ilgilendiriyor. Fiili dolaşımdaki pay, bir şirketin halka açıklık oranını gösteren kavram olarak kullanılacak.
Oran hesaplanırken MKK'nın izleyebildiği fiili dolaşımdaki pay adedi, yine MKK tarafından izlenebilen toplam pay adedine bölünecek. Ancak şirketin bütün payları bu hesaba girmeyecek.
Yüzde 10 ve üzeri paya sahip ortakların hisseleri hesap dışında
Yeni kurallara göre şirket sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip ortakların elindeki paylar fiili dolaşım hesabına dahil edilmeyecek. Şirketin kendi paylarını geri almasıyla elde ettiği hisseler de fiili dolaşım dışında tutulacak. Kamu tüzel kişilerine ait paylar ile şirketin, şirket kurucularının ve konsolidasyona tabi ilişkili kuruluşların sahip olduğu paylar da hesaplamaya girmeyecek.
Yöneticilerin payları da fiili dolaşıma girmeyecek
Şirket yönetiminde görev alan bazı kişilerin elindeki paylar da fiili dolaşım oranının dışında tutulacak. Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin payları bu kapsamda olacak. Genel müdür ile yetki ve görev bakımından genel müdüre denk veya daha üst görevlerde bulunan kişilerin payları da hesaplamaya alınmayacak.
Genel müdüre veya genel müdüre denk yöneticilere doğrudan bağlı çalışan genel müdür yardımcıları ve benzeri unvanlardaki üst düzey yöneticilerin sahip olduğu paylar için de aynı kural uygulanacak. Şirketlerin sandık ve vakıflarına ait paylar da fiili dolaşım hesabının dışında kalacak.
Hacizli ve yasaklı paylar da kapsam dışında
Alım satımı hukuken mümkün olmayan paylar fiili dolaşım hesabına alınmayacak. Hukuken kısıtlı payların yanı sıra yasaklı ve hacizli paylar da bu grupta bulunuyor.
Belirlenen istisnalar dışında teminat olarak verilen paylar da fiili dolaşım hesabına girmeyecek. Yurt dışındaki piyasalarda işlem gören paylar için de aynı uygulama geçerli olacak.
Dolaylı ortaklıklar da hesaba girecek
Yeni sistemde bir kişinin şirketteki payına yalnızca doğrudan sahip olduğu hisseler üzerinden bakılmayacak. Fiili dolaşım dışında kalan paylara sahip kişilerin serbest veya serbest özel fonlar üzerinden sahip oldukları dolaylı paylar da dikkate alınacak.
Borsa İstanbul'da işlem gören başka bir halka açık şirket üzerinden oluşan dolaylı sahiplikler de hesaplanacak. Örneğin yüzde 10 sınırına ulaşılıp ulaşılmadığı belirlenirken kişinin bu fonlar ve halka açık şirketler üzerinden sahip olduğu dolaylı payları da hesaba katılabilecek.
Fiili dolaşım oranları her gün açıklanacak
Yeni hesaplama 11 Eylül'de başlayacak. MKK, Borsa İstanbul'daki şirketlerin fiili dolaşımdaki pay adedini ve fiili dolaşım oranını günlük olarak hesaplayıp kamuoyuna açıklayacak.
Borsada işlem gören şirketlere de yeni bir bildirim görevi verildi. Şirketler, fiili dolaşım hesabında dikkate alınması gereken gerçek ve tüzel kişilerin kimlik ve unvan bilgilerini her ayın ilk iş gününde MKK'ya bildirecek. Böylece hem pay sahipliği tabloları hem de şirketlerin fiili dolaşım oranları yeni kurallara göre MKK tarafından takip edilecek.
