Antalya’nın Aksu ilçesindeki Perge Antik Kenti’nde sürdürülen kazılarda, Roma döneminin gösteri ve ceza pratiklerine ışık tutan önemli bulgulara ulaşıldı. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan antik kentte, 1. yüzyılda inşa edilen stadyumun ilerleyen dönemlerde yalnızca spor karşılaşmaları için değil, hayvanlı gösteriler ve cezalandırma uygulamaları için de kullanıldığı belirlendi.
Kazılarda, stadyumun kuzey bölümünün duvarla çevrilerek arena işlevi kazandığı tespit edildi. Alanda ortaya çıkarılan mimari düzenlemeler, vahşi hayvanların kontrollü şekilde arenaya salınmasını sağlayan özel bir kapı sistemine işaret ediyor. Araştırmacılar, bu kapıların dikey biçimde çalışan “giyotin” mekanizmasına benzer bir sistemle açılıp kapandığını değerlendiriyor.
Hayvanlar özel kapılardan arenaya alınıyordu
Kazı bulgularına göre, kafeslerde tutulan hayvanlar gösteri alanına doğrudan açılan kapılar aracılığıyla arenaya bırakılıyordu. Bu sistemin, Roma döneminde seyirlik hayvan mücadeleleri ve mahkumlara yönelik cezalandırma gösterilerinde kullanıldığı düşünülüyor.
Perge’deki düzenek, Roma dünyasında bilinen bazı arena sistemlerinden farklı özellikler taşıyor. Kolezyum gibi yapılarda hayvanların yer altından arenaya çıkarıldığı örnekler bilinirken, Perge’de hayvanların yatay düzlemde ve doğrudan alana salınmasını sağlayan bir mimari çözüm öne çıkıyor. Bu yönüyle bulgu, Roma gösteri kültürünün Anadolu’daki yerel uygulamalarını anlamak açısından önem taşıyor.
Stadyumun işlevi değişti
Perge stadyumu, yaklaşık 250 metrelik uzunluğuyla Pamfilya bölgesinin en dikkat çekici anıtsal yapıları arasında gösteriliyor. Kazı ekibinin değerlendirmelerine göre yapı, Roma döneminde geçirdiği düzenlemelerle spor alanı kimliğinin ötesine taşındı ve gladyatör dövüşleri, hayvanlı gösteriler ile infaz pratiklerine uygun hale getirildi.
Alanda tespit edilen kapı düzenekleri, hayvan hücreleri, geçitler ve arena içindeki mimari izler, Perge’nin Roma dönemindeki kamusal gösteri kültürüne dair yeni bilgiler sunuyor. Bulgular, antik kentteki stadyumun yalnızca yarışmaların düzenlendiği bir yapı olmadığını, aynı zamanda dönemin sert cezalandırma ve gösteri anlayışının da sahnesi haline geldiğini ortaya koyuyor.
Perge’nin arkeolojik önemini artırdı
Antalya’nın en önemli antik kentleri arasında yer alan Perge, mimarisi, heykeltıraşlık eserleri ve kent planıyla Pamfilya bölgesinin öne çıkan merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Son kazılarla ortaya çıkarılan “giyotin kapı” sistemi, kentin Roma dönemi sosyal yaşamı ve kamusal eğlence kültürü açısından taşıdığı önemi daha da görünür hale getirdi.
Yeni bulguların, Perge stadyumunun kullanım biçimine ilişkin mevcut bilgileri güçlendirdiği ve Anadolu’daki Roma dönemi arena yapıları üzerine yürütülen çalışmalara önemli katkı sunduğu değerlendiriliyor.
