25 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle ambulans ve acil sağlık ekiplerinin hastalara olay yerinde ve hastaneye nakil sırasında uyguladığı acil bakım süreçlerinde önemli değişikliğe gidildi. Sağlık Bakanlığı, 2009'dan bu yana yürürlükte bulunan tebliğin Ek-2 bölümünü bütünüyle yeni bir ekle değiştirdi.
Yeni ek, yalnızca birkaç teknik değişiklikten oluşmuyor. 139 sayfalık "Hastane Öncesi Acil Tıbbi Bakım Akış Şemaları", yetişkinlerden çocuklara, travmadan doğuma, kalp durmasından zehirlenmelere kadar çok geniş bir alanda ambulans ekiplerinin izleyeceği klinik yolları ayrıntılı biçimde gösteriyor.
Ambulans ekiplerinin acil müdahale algoritmaları yenilendi
Sağlık Bakanlığının "Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ"i 25 Ağustos 2026 tarihli ve 33351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.
Düzenlemeyle 26 Mart 2009 tarihli ve 27181 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğin Ek-2'si değiştirildi. Değişiklik yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Ek-2'nin yenilenmesi, sahada çalışan ambulans ve acil sağlık personeli açısından doğrudan uygulamaya yönelik sonuçlar taşıyor. Çünkü söz konusu ek, hastane öncesinde karşılaşılan acil durumlarda değerlendirme, müdahale, ilaç kullanımı, resüsitasyon ve hastanın izlenmesine ilişkin akış şemalarını içeriyor.
Yeni düzenlemenin ekinde yetişkin ve çocuk hastalar için ayrı bölümlerin yanı sıra doğum ve yenidoğan vakalarına yönelik özel algoritmalar da bulunuyor. Dosyada ayrıca travma ve çoklu yaralanmalı olaylarda uygulanacak triyaj sistemleri yer alıyor.
Kalp durması, ritim bozuklukları ve solunum acilleri yeniden düzenlendi
Yeni rehberin yetişkin hastalara ilişkin bölümünde olay yeri yönetiminden başlayarak çok sayıda acil durum için ayrı algoritmalar oluşturuldu.
Hava yolu tıkanıklıkları, KOAH, astım, akut koroner sendrom, bradikardi, nabızlı taşikardi ve kardiyak arrest bunların arasında bulunuyor. Kardiyak arrest vakalarında şoklanabilir ve şoklanamaz ritimler için farklı müdahale yolları gösteriliyor.
Resüsitasyon sonrası bakım da ayrıca ele alınıyor. Hipovolemik şok, kalp yetmezliğine bağlı akut akciğer ödemi ve kardiyojenik şok için de ayrı algoritmalar bulunuyor.
Bilinç değişiklikleri, diyabetik aciller, inme, nöbet ve konvülziyon, vertigo, alerjik reaksiyon ve anafilaksi de ambulans ekiplerinin izleyeceği akış şemaları arasına ayrıntılı şekilde yerleştirildi.
Örneğin yetişkin bradikardi algoritmasında hastanın hipoksemik olması halinde oksijenizasyon, damar yolu, monitörizasyon ve 12 derivasyonlu EKG değerlendirmesi öngörülüyor. Hastanın stabil olup olmadığı; senkop veya ani bilinç değişikliği, iskemik göğüs ağrısı, şok bulguları, akut kalp yetmezliği, hipotansiyon ve nabız değerine göre değerlendiriliyor.
Zehirlenmeler için ayrı müdahale yolları belirlendi
Belgenin dikkat çeken bölümlerinden biri de zehirlenmelere ayrılan kapsamlı bölüm.
Karbonmonoksit zehirlenmesi, yüksek doz ilaç alımı, kalsiyum kanal blokerleri ve beta blokerlere bağlı zehirlenmeler, kolinerjik ajanlar, narkotik ve opioidler ile trisiklik antidepresan zehirlenmeleri ayrı başlıklar altında ele alınıyor.
Narkotik ve opioid zehirlenmelerinde solunum depresyonunun değerlendirilmesi ve nalokson uygulanması gibi müdahaleler akış şemasında gösteriliyor. Belgenin bazı ilaç uygulamalarında Sağlık Komuta Kontrol Merkezi hekimiyle koordinasyonu ayrıca öne çıkardığı görülüyor.
Zehirlenmelere genel yaklaşımın yanında ekiplerin olay yerindeki güvenliği de sistemin parçası haline getiriliyor. Böylece yalnızca hastanın klinik durumu değil, maruz kalınan maddenin belirlenmesi ve personelin korunması da müdahale sürecinde dikkate alınıyor.
Travma ve afetlerde triyaj da rehberde yer aldı
Yeni Ek-2, trafik kazası veya düşme gibi tekil travmaların yanında çok sayıda yaralının bulunduğu olayları da kapsıyor.
Travmalı hastada acil olgu yönetiminde öncelikle olay yeri güvenliği ve travma mekanizmasının değerlendirilmesi isteniyor. Hayatı tehdit eden kanama varsa doğrudan bası uygulanması, hava yolunun değerlendirilmesi, solunum ve dolaşımın kontrol edilmesi gibi aşamalar birbirini izliyor.
Kafa travmalı hastalar için de ayrı değerlendirme yolu bulunuyor. Glasgow Koma Skoru, solunum ve oksijenizasyon, kan şekeri ve nörolojik bulgular üzerinden hastanın durumu değerlendiriliyor.
Çok sayıda kişinin yaralandığı olaylarda ise START triyaj sistemi kullanılıyor. Sistemde yürüyebilen hastalar yeşil kodla ayrılırken, yürüyemeyenlerin solunum ve dolaşım durumlarına göre önceliklendirilmesi öngörülüyor. Rehber, triyajın mümkün olduğunda tekrar edilmesini de öngörüyor.
Çocuklar için ise belgenin sonunda ayrıca Jump START triyaj sistemi bulunuyor.
Doğum ve gebelik acilleri için özel algoritmalar hazırlandı
Rehberin ayrı bir bölümü doğum ve yenidoğan vakalarına ayrılmış durumda.
Acil doğum eyleminin yönetimi, doğum komplikasyonları, postpartum kanama, gebelikte akut hipertansiyon ve üçüncü trimester nöbetleri için ayrı akış şemaları oluşturuldu.
Acil doğum algoritmasında anneye oksijen desteğinden damar yolu açılmasına, doğum pozisyonundan bebeğin doğumunun yönetimine kadar sahada izlenecek aşamalar gösteriliyor.
Göbek kordonu sarkması ve normal dışı geliş gibi doğum komplikasyonlarında uygulanacak işlemler de ayrıca düzenleniyor.
Gebelikte ciddi hipertansiyon ve eklampsi açısından da özel algoritmalar bulunuyor. Üçüncü trimesterde nöbet geçiren hastalarda kan şekeri kontrolü, hastanın pozisyonu ve magnezyum sülfat uygulamasına kadar uzanan bir müdahale akışı belirlenmiş durumda.
Çocuk hastalar için ayrı acil bakım sistemi oluşturuldu
Belgenin ilerleyen bölümünde çocuk hastalar için ayrı algoritmalar yer alıyor. Çocuklarda erişkinlerden farklı fizyolojik değerler ve ilaç dozları dikkate alınarak müdahale basamakları belirleniyor.
Septik şok, bradikardi, taşikardi, kardiyak arrest, şoklanabilir ve şoklanamaz ritimler, resüsitasyon sonrası bakım, bilinç değişikliği, nöbet, ateş, hiperglisemi, hipotermi, hipertermi, yanık ve zehirlenme gibi durumlar çocuklar açısından ayrıca ele alınıyor.
Örneğin çocuklarda bradikardi değerlendirmesinde yaşa göre kalp hızı değerleri kullanılıyor. Arrest yönetiminde ise çocuklara özgü kalp masajı, ventilasyon, defibrilasyon ve ilaç dozları bulunuyor.
Çocuklarda nöbet ve konvülziyon yönetiminde diazepam ve midazolam gibi ilaçların kilo esaslı dozları tablolaştırılmış durumda. Ateş yönetiminde de parasetamol ve ibuprofen için çocuklara yönelik doz bilgileri veriliyor.
Yanıklarda ise çocuklara özgü sıvı resüsitasyonu ile yanık yüzeyinin hesaplanmasına ilişkin tablolar ve şemalar bulunuyor.
Sıcak, soğuk, boğulma ve yanıklara ilişkin kurallar da belirlendi
Yeni Ek-2 yalnızca sık görülen tıbbi acilleri kapsamıyor. Çevresel aciller de ayrıntılı şekilde ele alınıyor.
Hipertermi ve hipotermi, ısırma ve sokmalar, suda boğulma, termal yanık, elektrik yanıkları ve kimyasal yanıklar için farklı müdahale şemaları hazırlanmış durumda.
Hipotermi bölümünde vakalar vücut sıcaklığı ve klinik duruma göre sınıflandırılıyor. Ağır hipotermi ve hipotermiye bağlı kardiyak arrest için de ayrı müdahale akışları bulunuyor.
Suda boğulmada sağlık personelinin kendi güvenliğini sağlaması, hastanın sudan çıkarılması, hava yolu ve solunumunun değerlendirilmesi ve gerektiğinde arrest algoritmasına geçilmesi öngörülüyor.
