Hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinde güven ağustos ayında birlikte geriledi. Ancak TÜİK'in alt göstergeleri, mevcut iş ve satış koşullarındaki zayıflamaya karşılık işletmelerin gelecek üç aya ilişkin beklentilerinin daha olumlu olduğunu gösterdi. Özellikle perakende ticarette mevcut satışlarla gelecek döneme ilişkin satış beklentisinin farklı yönlerde hareket etmesi dikkat çekti.
Üç sektörde de güven endeksi ağustosta geriledi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ağustos 2026 dönemine ilişkin Hizmet, Perakende Ticaret ve İnşaat Güven Endekslerini açıkladı.
Mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi bir önceki aya göre hizmet sektöründe yüzde 0,1 azalarak 111,9, perakende ticaret sektöründe yüzde 0,8 azalarak 110,1, inşaat sektöründe ise yüzde 0,4 azalarak 83,1 oldu. Böylece ağustos ayında üç ana sektörde de güven endeksi aylık bazda geriledi.
Endekslerin 100'den büyük olması sektörün mevcut ve gelecek döneme ilişkin iyimserliğini, 100'den küçük olması ise kötümserliğini gösteriyor. Buna göre hizmet ve perakende ticaret sektörleri 100 seviyesinin üzerinde kalırken, inşaat sektöründe güven 100 seviyesinin altında seyretmeye devam etti.
TÜİK metodolojisine göre hizmet sektörü güven endeksi mevcut iş durumu, mevcut hizmet talebi ve gelecek dönem hizmet talebinden oluşuyor. Perakende ticaret güveninde mevcut iş hacmi, stok seviyesi ve gelecek dönem iş hacmi dikkate alınırken inşaat güven endeksi mevcut kayıtlı siparişler ile gelecek dönem çalışan sayısı üzerinden hesaplanıyor.
Perakendede mevcut satışlar yüzde 5,8 geriledi
Ağustos verilerinin dikkat çeken hareketlerinden biri perakende ticaret sektöründe görüldü. Sektörün genel güven endeksi temmuzdaki 111,0 seviyesinden 110,1'e geriledi. Alt göstergelerde ise daha belirgin bir değişim yaşandı. Perakendede son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar endeksi yüzde 5,8 azalarak 121,0'dan 114,0'a düştü. Buna karşılık işletmelerin gelecek döneme ilişkin beklentileri aynı yönde hareket etmedi.
Gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 3,8 artarak 119,1'den 123,6'ya çıktı. Böylece perakendeciler geçmiş üç aylık dönemde satışların zayıfladığını bildirirken önümüzdeki üç ay için daha olumlu bir beklenti ortaya koydu. Mevcut mal stok seviyesi göstergesi ise yüzde 0,1 azalarak 92,65 oldu. TÜİK'in hesaplama yönteminde bu göstergedeki azalış stok artışına işaret ediyor.
Hizmet sektöründe mevcut durum zayıfladı
Hizmet sektörü güven endeksindeki aylık düşüş yüzde 0,1 ile sınırlı kaldı. Endeks temmuzdaki 112,0 seviyesinden 111,9'a geriledi. Ancak alt göstergeler incelendiğinde hizmet işletmelerinin mevcut durum değerlendirmesi ile gelecek döneme ilişkin beklentileri arasında farklılaşma görülüyor. Son üç aylık dönemde iş durumu endeksi yüzde 1,2 azalarak 110,3'ten 109,0'a düştü. Son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep de yüzde 0,1 gerileyerek 109,2 oldu.
Buna karşılık gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 0,9 artarak 117,4'e yükseldi. Dolayısıyla hizmet sektöründe de perakendeye benzer bir görünüm ortaya çıktı. Mevcut döneme ilişkin göstergelerde gerileme yaşanırken gelecek üç aya yönelik talep beklentisi yükseldi.
İnşaatta siparişler geriledi, istihdam beklentisi arttı
Üç sektör arasında güven seviyesinin en düşük olduğu alan inşaat olmaya devam etti. İnşaat sektörü güven endeksi ağustosta yüzde 0,4 azalarak 83,5'ten 83,1'e geriledi. Endeksin 100 seviyesinin altında kalması sektörde kötümser görünümün sürdüğünü gösteriyor. İnşaat sektörünün alt göstergelerinde de iki farklı yön ortaya çıktı.
Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,8 azalarak 82,1'den 78,9'a düştü. Buna karşılık gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,8 artarak 84,9'dan 87,3'e yükseldi. Bu veriler, mevcut siparişlere ilişkin değerlendirme zayıflarken işletmelerin yakın dönemde istihdama ilişkin beklentilerinin bir miktar toparlandığını gösteriyor.
İşletmeler talep artışını ne kadar karşılayabilir?
TÜİK'in gönderdiğin ayrıntılı veri dosyaları, yalnızca güven endekslerini değil işletmelerin mevcut kaynaklarıyla talep artışına ne ölçüde cevap verebileceğini de gösteriyor. Ağustos ayında hizmet sektöründeki girişimlerin yüzde 49,1'i, mevcut kaynaklarında değişiklik yapmadan faaliyetlerini artırabilecek durumda olduğunu bildirdi. Bu oran temmuzda yüzde 48,1 seviyesindeydi.
Perakende ticarette işletmelerin yüzde 58,8'i talep artışı karşısında mevcut kaynaklarıyla faaliyetlerini artırabileceğini belirtti. Üç sektör arasında en yüksek oran perakende ticarette görüldü. İnşaat sektöründe ise oran yüzde 45,1 oldu.
İşletmelerin mevcut kaynaklarıyla faaliyetlerini ne kadar artırabileceğine ilişkin ortalama oran hizmet sektöründe yüzde 12,2, perakende ticarette yüzde 13,5, inşaatta ise yüzde 17,2 olarak hesaplandı. Burada dikkat çeken bir başka ayrıntı da inşaatta yaşandı. İnşaat işletmelerinin mevcut kaynaklarıyla faaliyetlerini artırabilecekleri ortalama oran temmuzdaki yüzde 19,5 seviyesinden ağustosta yüzde 17,2'ye geriledi.
Hizmet işletmelerinin büyük bölümü faaliyetlerinde engel görmedi
TÜİK'in faaliyetleri kısıtlayan faktörlere ilişkin ayrıntılı verileri de sektörlerdeki görünümü tamamlıyor. Temmuz 2026 dönemine ilişkin üç aylık veride hizmet işletmelerinin yaklaşık yüzde 79'u faaliyetlerini kısıtlayan bir faktör bulunmadığını bildirdi.
Faaliyetlerin önündeki faktörler arasında finansman sorunlarının oranı yaklaşık yüzde 11,8, talep yetersizliğinin oranı yüzde 9,2 olarak kaydedildi. İşgücü eksikliği yüzde 3,3, alan veya ekipman eksikliği ise yüzde 1,8 seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, ağustosta hizmet güveninin 111,9 ile iyimserlik sınırının üzerinde kalmasıyla da uyumlu bir görünüm ortaya koyuyor.
Mevcut koşullar zayıflarken gelecek beklentileri yükseldi
Ağustos verilerinin tamamı birlikte değerlendirildiğinde üç sektörde de genel güven endekslerinin gerilediği görülüyor. Ancak alt göstergelerde daha farklı bir tablo bulunuyor. Hizmet sektöründe mevcut iş durumu yüzde 1,2 gerilerken gelecek üç aylık talep beklentisi yüzde 0,9 arttı. Perakendede son üç aylık satışlar yüzde 5,8 azalırken gelecek üç aylık satış beklentisi yüzde 3,8 yükseldi.
İnşaat sektöründe de mevcut kayıtlı siparişler yüzde 3,8 gerilerken gelecek döneme ilişkin çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,8 arttı. Bu nedenle ağustos verisinin öne çıkan noktası yalnızca "üç sektörde güven azaldı" değil. Ayrıntılı göstergeler, işletmelerin mevcut koşullara ilişkin değerlendirmelerinde zayıflama yaşanmasına rağmen gelecek üç aya yönelik talep, satış ve istihdam beklentilerinin yükseldiğini ortaya koyuyor.
