Hantavirüs, kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan ve nadir görülmesine rağmen ciddi sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon hastalığı olarak öne çıkıyor. Sağlık otoritelerinin verilerine göre Türkiye’de de vakaları görülen bu virüs, özellikle kapalı ve hijyen koşulları zayıf ortamlarda risk oluşturuyor.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan zoonotik bir RNA virüsüdür. Virüs, Bunyavirales takımı ve Hantaviridae ailesi içerisinde yer alır.
İlk olarak yıllar önce Asya’da tanımlanan bu virüs, günümüzde Avrupa ve Amerika dahil birçok bölgede görülmektedir. İnsanlarda iki ana hastalık tablosuna yol açar:
- Böbrekleri etkileyen kanamalı ateş (RSHA)
- Akciğerleri etkileyen kardiyopulmoner sendrom (HKPS)
Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüsün en önemli bulaş kaynağı kemirgenlerdir. Virüs, farelerin idrarı, dışkısı ve tükürüğü ile çevreye yayılır.
Başlıca bulaş yolları şunlardır:
- Havaya karışan virüs partiküllerinin solunması
- Fare çıkartılarıyla temas
- Kemirgen ısırıkları (daha nadir)
- Çok nadir durumlarda insandan insana bulaş
Özellikle uzun süre kapalı kalan alanların temizliği sırasında risk artar.
Hantavirüs belirtileri nelerdir?
Hantavirüs belirtileri hastalığın türüne göre değişiklik gösterebilir. Türkiye’de daha çok böbrek tutulumuyla seyreden form görülmektedir.
En sık görülen belirtiler:
- Yüksek ateş
- Şiddetli baş ağrısı
- Kas ağrıları
- Bulantı ve kusma
- Halsizlik ve iştahsızlık
- Görme bulanıklığı ve göz ağrısı
- Yüz ve boyunda kızarıklık
- İleri vakalarda böbrek yetmezliği
Hastalığın ilerleyen dönemlerinde:
- Tansiyon düşüklüğü
- Kanama eğilimi
- İdrar miktarında azalma gibi ciddi bulgular ortaya çıkabilir.
Hantavirüs Türkiye’de var mı?
Hantavirüs Türkiye’de nadir de olsa görülen bir hastalıktır.
- İlk insan vakaları 2009 yılında Zonguldak ve Bartın’da tespit edildi
- 2009–2018 arasında 236 vaka ve 12 ölüm kaydedildi
- Türkiye’de en sık görülen tip Puumala virüsü olarak belirlendi
Uzmanlara göre hastalık yaygın değil ancak özellikle Karadeniz Bölgesi’nde dikkat edilmesi gerekiyor.
Hantavirüs iyileşir mi?
Hantavirüs hastalığında iyileşme mümkündür.
Hafif vakalarda hastalar tamamen iyileşebilir. Ancak bazı durumlarda hastalık ağır seyredebilir ve yoğun bakım gerektirebilir. Özellikle erken tanı, iyileşme sürecinde kritik rol oynar.
Hantavirüs tedavisi nedir?
Hantavirüs için özel bir kesin tedavi yöntemi bulunmamaktadır.
Uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:
- Sıvı ve elektrolit desteği
- Oksijen tedavisi
- Kan basıncı takibi
- Gerekirse diyaliz
- İkincil enfeksiyonların tedavisi
Bazı vakalarda erken dönemde kullanılan antiviral ilaçların hastalığın şiddetini azaltabileceği belirtilmektedir.
Hantavirüsten korunmak mümkün mü?
Uzmanlara göre korunma, hastalıkla mücadelede en etkili yöntemdir.
Alınabilecek önlemler:
- Farelerin yaşam alanlarından uzak durmak
- Kapalı alanları temizlerken maske kullanmak
- Kemirgen dışkısı bulunan alanları süpürmek yerine ıslak temizlik yapmak
- Gıdaları açıkta bırakmamak
- El hijyenine dikkat etmek
