Halefiyet nedir, ne anlama gelir? Hukukta sıkça karşılaşılan halefiyet kavramı, genel olarak bir kişinin başka bir kişinin yerine geçmesini ifade ediyor. Peki halefiyet hangi durumlarda ortaya çıkıyor ve özellikle sigorta hukukunda nasıl uygulanıyor? İşte cevabı...
Halefiyet ne demek?
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü'nde halefiyet; “ardıl, yerine geçme, yerine geçen” şeklinde tanımlanıyor. Hukuki anlamda ise bir kişinin, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesiyle başka bir kişinin sahip olduğu haklara onun yerine geçerek sahip olması anlamına geliyor.
Özellikle borçlar hukukunda halefiyet, üçüncü bir kişinin borcu yerine getirmesinin ardından alacaklının haklarına belirli ölçüde sahip olması şeklinde ortaya çıkıyor.
Halefiyet nasıl gerçekleşir?
Türk Borçlar Kanunu'nun 127. maddesine göre, alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişi bazı şartların gerçekleşmesi halinde yaptığı ifa ölçüsünde alacaklının haklarına halef oluyor. Örneğin, başkasının borcu nedeniyle rehnedilen bir malı rehinden kurtaran kişi belirli şartlarla alacaklının haklarına geçebiliyor.
Buradaki temel amaç, başkasının borcunu ödeyen veya zararı karşılayan kişinin, yaptığı ödeme nedeniyle asıl borçluya ya da zarardan sorumlu kişiye başvurabilmesini sağlamak.
Sigorta hukukunda halefiyet nedir?
Halefiyetin en bilinen uygulamalarından biri sigorta hukukunda görülüyor. Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesine göre sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçiyor. Sigortalının meydana gelen zarardan sorumlu kişiye karşı dava hakkı bulunuyorsa, bu hak ödediği tazminat miktarıyla sınırlı olarak sigortacıya geçiyor.
Örneğin: Bir kişinin aracı başka bir sürücünün kusuru nedeniyle zarar görür ve sigorta şirketi araç sahibine 100 bin lira tazminat öderse, sigorta şirketi ödediği tutar kadar zarardan sorumlu kişiye başvurma hakkına sahip olabilir. Böylece aynı zarar için hem sigortalının hem de sigortacının ayrı ayrı ödeme almasının önüne geçilmesi amaçlanır.
