Gıdalarda kullanılan aroma vericiler için kurallar değişti. Tarım ve Orman Bakanlığı, domuz ve böcek kaynaklı aroma vericilerin gıdalarda kullanılmasını yasakladı. Yeni düzenlemeyle "doğal aroma" ifadesinin kullanımından bazı aroma maddelerinin yasaklanmasına kadar birçok konuda yeni kurallar getirildi.
Gıdalarda domuz ve böcek kaynaklı aromaya yasak
Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda sanayisinde tat ve koku vermek amacıyla kullanılan aroma vericiler için yeni kurallar getirdi. 14 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelikle 2011 yılından bu yana uygulanan eski düzenleme kaldırıldı. Yönetmeliğin en dikkat çeken maddelerinden biri domuz ve böcek kaynaklı aroma vericilerle ilgili oldu. Bu kaynaklardan elde edilen aroma vericiler artık gıdalarda kullanılamayacak.
Gıdalarda her aroma verici kullanılamayacak
Yeni yönetmelik, hangi aroma vericilerin gıdalarda kullanılabileceğine ilişkin temel şartları da belirledi. Bilimsel verilere göre tüketici sağlığı açısından güvenilirlik riski oluşturmayan ve tüketiciyi yanıltmayan aroma vericilerin kullanımına izin verilecek. Yönetmelikteki şartlara uymayan aroma vericiler ile bu maddeleri içeren gıdalar piyasaya sunulamayacak.
Düzenleme; aroma verici maddeleri, aroma verici preparatları, ısıl işlem aroma vericilerini, tütsü aroma vericilerini, aroma öncüllerini ve diğer aroma vericileri kapsıyor. Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri ile aroma vericilerin üretiminde kullanılan kaynak materyaller de yeni kurallara göre değerlendirilecek.
"Doğal aroma" yazmak için yüzde 95 şartı geldi
Tüketicinin ürünlerin üzerinde sık sık karşılaştığı "doğal aroma" ifadesinin kullanımına da yeni kurallar getirildi. Bir aroma vericinin belirli bir gıda, gıda grubu ya da bitkisel veya hayvansal kaynakla birlikte "doğal" olarak tanımlanabilmesi için aroma bileşenlerinin tamamının veya ağırlıkça en az yüzde 95'inin belirtilen kaynaktan elde edilmesi gerekecek.
Örneğin bir ürünün üzerinde belirli bir meyve adıyla birlikte "doğal ... aroma vericisi" ifadesi kullanılacaksa aroma bileşenlerinin en az yüzde 95'inin belirtilen kaynaktan gelmesi şartı aranacak. Bu şartı karşılamayan ürünlerde kaynağı öne çıkaracak şekilde "doğal" ifadesi kullanılamayacak.
10 aroma maddesi yıl sonunda yasaklanacak
Yönetmelikte bazı aroma maddeleri için ayrıca geçiş takvimi belirlendi. FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 kodlu 10 aroma maddesi, 31 Aralık 2026'dan itibaren piyasaya arz edilemeyecek ve gıda üretiminde kullanılamayacak.
Bu maddelerden herhangi birini içeren gıdaların ithalatına da aynı tarihten itibaren izin verilmeyecek. FL 05.062 ve FL 05.099 kodlu iki aroma maddesinin kullanımı ise belirli gıda kategorileriyle sınırlandırıldı.
Marketlerdeki mevcut ürünler hemen toplatılacak mı?
Yeni yönetmelik yürürlüğe girmiş olsa da işletmeler için bir geçiş dönemi bulunuyor. Gıda işletmelerinin yeni yönetmeliğe 31 Aralık 2026'ya kadar uyum sağlaması gerekiyor. Yönetmeliğin yayımlanmasından önce faaliyet gösteren işletmeler tarafından geçiş süresi içinde piyasaya sunulan ve eski kurallara uygun olan ürünler ise raf ömürleri sona erene kadar piyasada bulunabilecek.
Bu nedenle yeni düzenleme, halihazırda raflarda bulunan bütün ürünlerin aynı anda satıştan kaldırılması anlamına gelmiyor. İşletmeler uyum süresi tamamlanana kadar geçiş hükümleri çerçevesinde faaliyetlerini sürdürebilecek.
Etiketlerde hangi bilgiler bulunacak?
Yeni yönetmelik aroma vericilerin etiketlenmesine ilişkin kuralları da yeniden düzenledi. Son tüketiciye doğrudan satılmayacak aroma vericilerde ürünün tanımı, kullanım amacı, gerektiğinde kullanım ve depolama koşulları, parti numarası, bileşim bilgileri, üretici veya dağıtıcı bilgileri ve net miktar gibi bilgiler bulunacak.
Aroma vericilerin etiketlenmesi ve tanıtımında tüketiciyi yanıltabilecek ifadelerin kullanılmasına izin verilmeyecek. Perakende gıda işletmelerinde tüketicinin talebi üzerine servis edilen veya ambalajlanan gıdalarda da aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan bileşenler tüketiciyi yanıltacak şekilde kullanılamayacak.
Alkollü içki adıyla aroma satılamayacak
Yeni yönetmelikte aroma vericilerin isimlendirilmesiyle ilgili bir başka kural da yer aldı. Yönetmelik kapsamındaki ürünler herhangi bir alkollü içki adıyla veya alkollü içki kategori adıyla piyasaya sunulamayacak. Böylece aroma vericilerin tüketiciye sunulmasında yalnızca içerik ve kaynak değil, ürünün adı ve tanıtım şekli de kurala bağlandı.
Eski yönetmelik kaldırıldı
Yeni düzenlemeyle 29 Aralık 2011 tarihinde yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Düzenleme Avrupa Birliği'nin aroma vericilere ilişkin mevzuatı da dikkate alınarak hazırlandı. Yeni kurallara aykırı hareket eden gıda işletmeleri hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında işlem yapılabilecek.
Bakanlık daha önce yeni gıdalara ilişkin düzenlemede de domuz ve böcek kaynaklı yeni gıdalar için başvuru veya bildirim kabul edilmeyeceğini hükme bağlamıştı. Aroma vericilere ilişkin yeni yönetmelikle benzer yasak bu ürün grubu için de açık şekilde düzenlenmiş oldu.
