Engizisyon nedir? Orta Çağ’da hangi amaçla kuruldu?
Engizisyon, Latince inquisitio (soruşturma, sorgulama) kelimesinden türetilen terimdir. Orta Çağ’dan itibaren Katolik Kilisesi’nin sapkınlıkla mücadele etmek, dinî ortodoksluğu korumak ve kilise öğretilerine aykırı inançlara karşı durmak amacıyla kurduğu yargı sistemi ve mahkemeler için kullanılmıştır. Bu mahkemeler, özellikle 12. ve 19. yüzyıllar arasında Avrupa’da ve bazı başka bölgelerde faaliyet göstermiştir.
Engizisyon mahkemesi, Katolik Kilisesi’ne bağlı özel yargı organlarıydı. Bu mahkemeler, sapkınlık, dinsel muhalefet veya Hıristiyanlık kurallarına aykırı davranışlarda bulunduğu iddia edilen kişileri soruşturur ve yargılardı. Kimi dönemlerde güçlü devlet otoriteleriyle işbirliği yaparak cezalar verme yetkisi de elde etmişlerdir.
Engizisyon yargılamaları sırasında sorgulamalar yapılır, deliller değerlendirilir ve suçlu bulunanlara çeşitli cezalar verilebilirdi. Bu cezalar ibadet ve günah çıkarma gibi hafif yaptırımlardan, hapis, mallarına el koyma veya ölüm gibi ağır cezalara kadar değişebiliyordu.
İspanya’daki Engizisyon (İspanyol Engizisyonu) tarih boyunca en bilinen örneklerden biridir ve uzun yıllar boyunca Yahudi, Müslüman ve diğer gruplara yönelik baskılarla anılmıştır. Engizisyon mahkemeleri 19. yüzyılın başlarına kadar varlığını sürdürmüş; son ciddi Engizisyon uygulaması 1834’te İspanya’da kaldırılmıştır.
