Toros Dağları’nın doğal bitkilerinden menengiç, bu yıl Antalya’nın Akseki ilçesinde yüksek verimiyle dikkat çekiyor. Yörede çöğre adıyla bilinen meyve, hem kurutularak tüketiliyor hem de yağa dönüştürülerek aile bütçelerine katkı sağlıyor.
Antalya’nın Akseki ilçesinde sonbaharla birlikte menengiç toplama hareketliliği başladı. Yağışların etkisiyle bu yıl ağaçların meyveyle dolması, orman köylülerini sevindirdi. Dağlardan sepetlerle toplanan menengiçler, kurutulup kışlık tüketim için ayrılıyor; bir bölümü ise kahve, yöresel yiyecek ve yağ üretiminde kullanılıyor. Menengicin kilogramı 250-300 liradan alıcı bulurken, meyveden elde edilen yağın litresi 1.200 liraya kadar çıkıyor.
Günde 40 kilograma yakın topluyorlar
Akseki’nin Çukurköy Mahallesi’nde yaşayan Hülya Kara, yöre halkının geçimlerine katkı sağlamak amacıyla dağlarda yetişen doğal ürünleri değerlendirdiğini belirtti. Menengiçlerin ekim ayında olgunlaştığını söyleyen Kara, toplama ve hazırlama sürecinin emek istediğini ifade etti.
Günlük ortalama 35-40 kilogram meyve topladıklarını anlatan Kara, menengiçleri önce temizleyip yıkadıklarını, ardından kuruttuklarını dile getirdi. Bölgede pek çok kişinin bu mevsimde menengiç topladığını belirten Kara, ürünün yöre halkı için önemli bir doğal kaynak olduğunu kaydetti.
Yağışlar verimi artırdı
Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Ayşe Güven de bu yıl menengiç ağaçlarında önceki dönemlere göre daha fazla meyve bulunduğunu söyledi. Özel sepetlerle dağlara çıktıklarını ve günde yaklaşık 30-40 kilogram ürün topladıklarını belirten Güven, meyveleri hem yağ üretiminde hem de kış aylarında tüketmek için kullandıklarını anlattı.
Menengicin doğal ortamında yetiştiğine dikkati çeken Güven, bu yılki bolluğun kendilerini sevindirdiğini ifade ederek topladıkları ürünlerden yağ elde ettiklerini ve kalan meyveleri kurutarak sakladıklarını söyledi.
Yörede çöğre adıyla biliniyor
Toros Dağları’nda yetişen 30’dan fazla bitkiden yağ elde eden Abdullah Güven, menengiç toplama sezonunun başlamasıyla birlikte kendisinin de çalışmalara katıldığını belirtti. Köylülerin topladıkları meyveleri de işlediğini anlatan Güven, yağışlı havaların bu yıl üretimi olumlu etkilediğini kaydetti.
Menengicin bölgede çöğre olarak adlandırıldığını aktaran Güven, meyvenin yöre kültüründe uzun yıllardır önemli bir yere sahip olduğunu söyledi. Güven, geçmişte bu meyveye ilişkin “Çöğre ağacı” adlı bir türkü de söylendiğini ifade etti.
Üç kilogram meyveden bir kilogram yağ
Menengiç meyvesinin yüksek yağ oranına sahip olduğunu belirten Abdullah Güven, yaklaşık 3 kilogram meyveden 1 kilogram yağ elde edildiğini bildirdi. Farklı bölgelerde bıttım, yaban fıstığı ve çitlembik gibi isimlerle de bilinen menengiç, yöresel kullanım alanlarının çeşitliliğiyle öne çıkıyor.
Meyveler kurutularak menengiç kahvesi yapımında kullanılırken, yağından da farklı amaçlarla yararlanılıyor. Böylece ürün, yalnızca kuruyemiş olarak değil, işlenerek de ekonomik değer kazanıyor.
Posası da ekonomiye kazandırılıyor
Menengiçten yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan posa da değerlendiriliyor. Abdullah Güven, posayı hayvan yemi olarak sattıklarını belirterek meyvenin farklı bölümlerinden yararlandıklarını söyledi. Bu yöntemle üretim sırasında ortaya çıkan atık azaltılırken, ürünün ekonomik getirisi de artırılıyor.
Kurutulmadan önce tuzlanıyor
Menengicin uzun süre saklanabilmesi için geleneksel hazırlama yöntemlerinin uygulandığını anlatan Güven, toplama işleminin ardından meyvelerin temizlenip yıkandığını ve süzüldüğünü kaydetti. Daha sonra tuzlanan meyveler, kuruması için uygun alanlara seriliyor.
Tuzlama işleminin meyvenin bozulmasını önlemeye yardımcı olduğunu belirten Güven, menengicin geçmişten bu yana yörede yaygın biçimde tüketildiğini dile getirdi.
Sonbaharda aile bütçesine katkı sağlıyor
Akseki ve çevresindeki dağlık alanlarda kendiliğinden yetişen menengiç, sonbahar döneminde orman köylüleri için önemli bir gelir fırsatı sunuyor. Toplanan ürünler kurutularak kış aylarında tüketiliyor, kahve ve yöresel yiyeceklerin yapımında kullanılıyor ya da yağ üretimi için işleniyor.
Kilogramı 250-300 liradan satılan meyvenin yağının litre fiyatının 1.200 liraya ulaşması, menengicin ekonomik önemini artırıyor. Yağ üretiminden kalan posanın hayvan yemi olarak değerlendirilmesi de ürünün farklı alanlarda kullanılmasını sağlıyor. Toroslar’ın doğal zenginlikleri arasında yer alan menengiç, geleneksel üretim yöntemleriyle Akseki’deki ailelerin bütçesine katkı sunmayı sürdürüyor.
