Türkiye'de Ar-Ge faaliyetlerine sağlanan vergi teşvikleri 2025 yılında belirgin şekilde arttı. TÜİK verilerine göre toplam destek bir yılda yaklaşık 63,1 milyar TL yükselirken, teşviklerden yararlanan işletmelerin büyük bölümünü KOBİ'ler oluşturmasına rağmen destek tutarında büyük ölçekli girişimler öne çıktı.
Ar-Ge teşvikleri yüzde 59,5 arttı: 169 milyar TL'yi aştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Dolaylı Ar-Ge Teşvikleri verilerini açıkladı. Ar-Ge faaliyetlerine yönelik toplam vergi teşviki 2024'te 105 milyar 977 milyon TL iken 2025'te yüzde 59,5 artarak 169 milyar 33 milyon TL'ye yükseldi.
Böylece Ar-Ge'ye sağlanan dolaylı vergi teşviklerinde bir yılda yaklaşık 63 milyar 56 milyon TL'lik nominal artış gerçekleşti.
TÜİK'in 2009'dan başlayan serisi, teşvik tutarındaki yükselişin özellikle son yıllarda hızlandığını gösteriyor. Dolaylı Ar-Ge teşvikleri 2017'de 2,9 milyar TL seviyesindeyken 2023'te yaklaşık 59 milyar TL'ye, 2024'te 106 milyar TL'ye ve 2025'te 169 milyar TL'ye ulaştı.
Ar-Ge teşviklerinin yarısından fazlası stopaj desteğinden geldi
2025 yılında dolaylı Ar-Ge teşviklerinin en büyük kalemini gelir vergisi stopaj teşviki oluşturdu. Girişimler bu kapsamda 86 milyar 105 milyon TL destekten yararlandı.
Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon TL olurken gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon TL, KDV desteği ise 141 milyon TL olarak gerçekleşti. Buna göre toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 50,9'unu gelir vergisi stopaj teşviki, kalan yüzde 49,1'ini ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşvikleri oluşturdu.
11 bin 835 girişim Ar-Ge teşviklerinden yararlandı
Ar-Ge vergi teşviklerinden 2025 yılında toplam 11 bin 835 girişim yararlandı.
Sektörel dağılımda bilgi ve iletişim açık ara ilk sırada yer aldı. Teşviklerden yararlanan girişimlerin 6 bin 98'i bilgi ve iletişim sektöründe faaliyet gösterdi. İmalat sanayinde 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerde ise bin 627 girişim teşviklerden yararlandı. Bu rakamlara göre yalnızca bilgi ve iletişim sektöründeki girişimler toplam yararlanıcıların yaklaşık yüzde 51,5'ini oluşturdu.
Girişimlerin yüzde 89,5'i KOBİ, desteğin yüzde 61,8'i büyük işletmelere
Verilerin en dikkat çekici sonuçlarından biri işletme büyüklüğüne göre dağılımda ortaya çıktı.
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5'ini KOBİ'ler, yüzde 10,5'ini ise büyük ölçekli girişimler oluşturdu. Teşvik tutarlarının dağılımında ise tablo tersine döndü. KOBİ'ler toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 38,2'sinden yararlanırken, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 61,8 oldu.
Başka bir ifadeyle, teşviklerden yararlanan her 10 girişimin yaklaşık 9'u KOBİ olmasına rağmen, sağlanan her 100 TL'lik dolaylı Ar-Ge teşvikinin yaklaşık 62 TL'si büyük ölçekli girişimlere gitti. Bu dağılım tek başına teşviklerin işletmeler arasında eşitsiz dağıtıldığı anlamına gelmiyor. Veriler girişimlerin gerçekleştirdiği Ar-Ge harcamalarının büyüklüğü veya yararlanılan teşviklerin işletme başına hangi harcama karşılığında oluştuğuna ilişkin bir karşılaştırma sunmadan yalnızca yararlanıcı sayısı ile toplam teşvik dağılımını gösteriyor.
Mikro işletmelerin teşvik tutarındaki payı yüzde 2,6'da kaldı
KOBİ grubu kendi içinde incelendiğinde de işletme sayısı ile teşvik tutarı arasında önemli fark bulunuyor.
Mikro işletmeler tüm yararlanıcı girişimlerin yüzde 44,9'unu oluşturmasına rağmen toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yalnızca yüzde 2,6'sından yararlandı. Küçük işletmelerin girişim sayısındaki payı yüzde 30,4, teşvik tutarındaki payı yüzde 12,3 oldu. Orta ölçekli işletmeler ise girişimlerin yüzde 14,2'sini oluştururken toplam teşviklerden yüzde 23,3 pay aldı.
Büyük girişimlerde ise bu ilişkinin tam tersi görüldü: Girişimlerin yalnızca yüzde 10,5'i büyük ölçekli olmasına rağmen teşvik tutarındaki payları yüzde 61,8'e ulaştı. KOBİ'lere sağlanan toplam teşvik tutarı 64 milyar 596 milyon TL oldu. Bu tutarın yüzde 61,1'i orta, yüzde 32,1'i küçük ve yüzde 6,8'i mikro ölçekli girişimlere sağlandı.
Teknoloji geliştirme bölgelerinde 5 bin 321 girişim destek aldı
Gelir ve kurumlar vergisi kapsamındaki Ar-Ge desteğinden 2025 yılında toplam 7 bin 87 girişim yararlandı.
Bunların 5 bin 321'i, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında destek aldı. 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında yararlanan girişim sayısı ise bin 766 oldu. Böylece gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan girişimlerin yüzde 75,1'i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9'u ise 5746 sayılı Kanun kapsamında yer aldı.
Ancak sektörler arasında önemli farklılıklar görüldü. İmalat sektöründe teşviklerden yararlanan girişimlerin yüzde 82,1'i 5746 sayılı Kanun kapsamında bulunurken bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1'i 4691 sayılı Kanun kapsamında yer aldı. Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerde de 4691 sayılı Kanun'un payı yüzde 81,1 oldu.
Bilgi ve iletişimde 4691, imalatta 5746 öne çıktı
İki kanun kapsamında sağlanan teşvik tutarlarının sektörel dağılımı da farklılaştı. 4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşviki 43 milyar 227 milyon TL oldu. Bu tutarın yüzde 71,2'si bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlere gitti. İmalatın payı yüzde 14,5, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerin payı yüzde 5,9 oldu.
5746 sayılı Kanun kapsamındaki gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşviki ise 39 milyar 561 milyon TL olarak gerçekleşti. Burada imalat sektörü yüzde 72,9 ile ilk sıraya yerleşti. Bilgi ve iletişimin payı yüzde 14,7, finans ve sigorta faaliyetlerinin payı yüzde 4,1 oldu. Bu veriler, iki teşvik mekanizmasının sektörel yapısının birbirinden belirgin biçimde ayrıldığını gösteriyor. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kapsamındaki gelir ve kurumlar vergisi desteğinde bilgi ve iletişim, 5746 kapsamındaki teşviklerde ise imalat ağırlık taşıyor.
Stopaj teşviki 86,1 milyar TL'ye ulaştı
Gelir vergisi stopaj teşviki 2025 yılında 86 milyar 105 milyon TL oldu.
5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon TL stopaj teşvikinden yararlandı. 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişime 48 milyar 815 milyon TL stopaj teşviki sağlandı.
Gönderilen sektörel dağılım grafiğine göre stopaj desteğinin hangi kanun kapsamında kullanıldığı sektörler arasında ciddi farklılık gösteriyor. Konaklama ve yiyecek hizmetlerinde yararlanıcıların tamamı 4691 kapsamında görünürken tarım, ormancılık ve balıkçılıkta 5746'nın payı yüzde 86,1, ulaştırma ve depolamada yüzde 84,6 seviyesinde bulunuyor.
Teşvikler iki yılda yaklaşık üç katına çıktı
Uzun dönemli seri, nominal teşvik tutarındaki hızlı yükselişi daha açık gösteriyor. 2023'te yaklaşık 59 milyar TL olan dolaylı Ar-Ge teşvikleri 2024'te 105 milyar 977 milyon TL'ye, 2025'te ise 169 milyar 33 milyon TL'ye çıktı.
Buna göre teşvik tutarı yalnızca iki yılda yaklaşık 2,9 katına ulaştı. 2024-2025 arasındaki yüzde 59,5'lik nominal artış da son dönemdeki yükselişin devam ettiğini gösterdi. Burada önemli bir ayrım bulunuyor: TÜİK'in açıkladığı yüzde 59,5'lik değişim cari fiyatlarla vergi teşvik tutarındaki nominal artışı gösteriyor. Bu nedenle söz konusu oran, tek başına Ar-Ge faaliyetlerinin veya reel Ar-Ge yatırımının yüzde 59,5 arttığı anlamına gelmiyor.
2025 verilerinin öne çıkan tablosu böylece iki farklı eğilime işaret ediyor. Ar-Ge vergi teşviklerinin toplam tutarı güçlü biçimde yükselirken yararlanıcıların büyük çoğunluğunu KOBİ'ler oluşturdu. Buna karşılık teşvik parasının çoğunluğu büyük ölçekli girişimlerde toplandı. Sektörel tarafta ise bilgi ve iletişim ile imalat, farklı teşvik mekanizmalarında başlıca ağırlık merkezleri oldu.
