Avrupa Birliği, Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasalarında yarattığı sarsıntının kalıcı hale gelmesinden endişe ediyor. AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, 27 üye ülkenin enerji bakanlarıyla yapılan olağanüstü toplantının ardından Avrupa’nın “çok ciddi” ve “uzun sürecek” bir enerji baskısıyla karşı karşıya olduğunu belirtti. Reuters’a göre Brüksel, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın ardından enerji arzı ve fiyatlar üzerindeki baskının önümüzdeki haftalarda daha da ağırlaşabileceğini değerlendiriyor.
Jørgensen’in mesajı, 2022’de Rus gazı krizine karşı devreye alınan acil önlemlerin yeniden masaya gelebileceğine işaret etti. Reuters’ın aktardığına göre AB, elektrik vergileri ve şebeke tarifelerinde sınırlama, doğal gaz fiyatlarına müdahale ve enerji şirketlerinin olağanüstü kârlarının vergilendirilmesi gibi seçenekleri yeniden değerlendiriyor. Aynı çerçevede stratejik petrol stoklarından ilave salım ve gerektiğinde yakıt kısıtlaması dahil daha sert tedbirler de tartışılıyor.
Tasarruf çağrısı yeniden gündemde
Olağanüstü toplantı sonrasında öne çıkan başlıklardan biri de talep azaltıcı önlemler oldu. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Jørgensen, özellikle dizel ve jet yakıtı tüketimini azaltmak için mümkün olan yerlerde evden çalışma, otoyol hız limitlerinin düşürülmesi, toplu taşımanın teşvik edilmesi, özel araç kullanımının azaltılması ve araç paylaşımının artırılması gibi adımları üye ülkelere tavsiye etti. Bu önerilerin önemli bölümü, Uluslararası Enerji Ajansı’nın son dönemde yeniden gündeme getirdiği petrol tasarrufu planına dayanıyor.
Komisyon’un değerlendirmesine göre risk, yalnızca ham petrol fiyatlarındaki yükselişten ibaret değil. Reuters’ın haberinde, AB’nin doğrudan petrol ve gaz ithalatında Orta Doğu’ya tam bağımlı olmadığı, ancak özellikle jet yakıtı ve dizel gibi rafine ürünlerde bölgedeki arz sıkışmasının Avrupa’yı daha kırılgan hale getirdiği vurgulandı. Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler nedeniyle lojistik ve tedarik zinciri baskısının da büyüdüğü belirtiliyor.
Uzun vadede hedef: daha fazla yenilenebilir, daha az dış bağımlılık
Brüksel cephesinde orta ve uzun vadeli yanıt ise enerji bağımsızlığını güçlendirmek olarak öne çıkıyor. Reuters’ın 10 Mart tarihli haberine göre Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin hâlâ oynak fosil yakıt ithalatına bağımlı olduğunu vurgulayarak enerji altyapısının güçlendirilmesi için Avrupa Yatırım Bankası üzerinden 75 milyar euroluk yatırım planını duyurdu. Bu yaklaşım, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, elektrik şebekesinin güçlendirilmesi ve ithal fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması hedefiyle örtüşüyor.
AB yönetimi, krizin birkaç haftalık bir fiyat artışından ibaret olmadığı görüşünde. Jørgensen’in Financial Times’a verdiği mesajda da enerji fiyatlarının “çok uzun süre” yüksek kalabileceği ve bazı kritik ürünlerde durumun daha da kötüleşebileceği uyarısı öne çıktı. Bu nedenle Brüksel’de artık yalnızca arz güvenliği değil, tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi ve enerji sisteminin yapısal dönüşümü de aynı anda tartışılıyor.