Cambridge Sözlüğü, 2026 yılının kelimesini "human" (insan) olarak belirledi. Yapay zekanın hayatın her alanına yayılmasıyla birlikte "insan olmanın anlamı" yeniden tartışmaya açılırken, uzmanlar ve Bill Gates kararı değerlendirdi.
YILIN KELİMESİ SEÇİLDİ
Yapay zeka teknolojilerinin hızla hayatımızın merkezine yerleştiği günümüzde, dil ve sözlük dünyasından dikkat çeken bir hamle geldi. Cambridge Sözlüğü, 2026 yılının kelimesi olarak "human" (insan) sözcüğünü seçti. Sözlükte kelime; "hayvanların veya makinelerin aksine insanların sahip olduğu niteliklere, kusurlara ve duygulara sahip olmak" biçiminde tanımlanıyor.
Teknolojik dönüşümün zihinsel süreçleri ve günlük rutinleri değiştirdiği bu dönemde, "insan" kavramının öne çıkması teknoloji, felsefe ve eğitim dünyasında geniş yankı uyandırdı.
YAPAY ZEKA ETKİSİ KELİMELERİ DE VURDU
Cambridge Sözlüğü sözlükbilimcisi Colin McIntosh, yapay zekanın yükselişiyle birlikte insanların kendi varoluşlarını ve düşünme yetilerini sorgulamaya başladığını vurguladı.
McIntosh, yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
"Düşünme süreçlerimizi dış kaynaklara devrettiğimizde neleri kaybedebileceğimize dair korkular, en üst düzey matematikçilerden küçük çocukların öğretmenlerine kadar yapay zekaya ne ölçüde güvendiğimizi yeniden gözden geçirmemize yol açtı."
Sözcüğün tarihsel gelişimine dikkat çeken McIntosh, "human" tanımının geleneksel olarak insanı hayvanlardan, son dönemde ise makinelerden ayırdığını ifade etti. McIntosh, son zamanlarda dilde "human-made" (insan yapımı) gibi birleşik kelimelerin kullanımındaki artışın, insan üretimi eserleri ve nitelikleri yapay zekadan ayırt etme arayışının doğrudan bir yansıması olduğunu ekledi. İnsan olma fikrine dönük bu yenilenen ilginin tam anlamıyla zamanın ruhunu yakaladığını belirten McIntosh, kelimenin bu nedenle yılın kelimesi zirvesine yerleştiğini kaydetti.
BİLL GATES: "YAPAY ZEKANIN BAŞARISININ ÖLÇÜTÜ İNSAN HAYATIDIR"
Microsoft'un kurucusu Bill Gates de Cambridge Sözlüğü'nün bu tercihini değerlendiren isimler arasında yer aldı. Yapay zekanın insan bilincine ve değerlerine dair farkındalığı artırdığını savunan Gates, teknolojiye yaklaşımda insan odaklı bir çerçeve çizilmesi gerektiğini belirtti.
Gates değerlendirmesinde şunları söyledi:
Derinleşen sorgulama: Yapay zeka, insan olmanın ne anlama geldiği üzerine daha derin düşünmemizi sağlıyor.
Toplumsal katkı: Hastalıkları tedavi etmemize, eğitimi geliştirmemize ve insanların en çok önem verdikleri şeylere daha fazla zaman ayırmalarına yardımcı olabilir.
Seçim sorumluluğu: İnsanların yapay zekanın hayatlarına nasıl uyum sağlayacağı konusunda dikkatli ve kararlı seçimler yapması gerekiyor.
Ana ölçüt: Yapay zekanın başarısının ölçütü, insan hayatlarını ne kadar iyileştirdiği olmalı.
DR. TOM MCCLELLAND: "HİÇBİR ŞEY KAÇINILMAZ DEĞİL"
Cambridge Üniversitesi bilim felsefecisi Dr. Tom McClelland, insanlık anlayışının dönüştüğü bir evrede "human" seçiminin oldukça çekici ve yerinde bir adım olduğunu belirtti.
İnsan zihni ile yapay zihin arasındaki sınırların incelendiğini ifade eden McClelland, "Bizim gibi canlı varlıklar ile yarattığımız yapay varlıklar arasındaki farkı anlamaya çalışıyoruz. Bizi ayıran şey bilinç mi, yaratıcılık mı yoksa şefkat mi?" sorusunu gündeme taşıdı.
Geleceğe ilişkin önemli bir mesaj veren McClelland, yapay zeka destekli bir dünyada yetişen genç nesillere şu tavsiyede bulundu:
"Yapay zeka etrafındaki tüm söylemler kaçınılmaz olarak neler olacağı üzerine kurulu. Ancak yapay zeka destekli bir dünyada büyüyen gençlere tavsiyem, hiçbir şeyin kaçınılmaz olmadığı yönünde. Yapay zekanın geleceğinde neler olacağı bize bağlı, size bağlı."
YILIN KELİMESİ ADAYLARI VE SÖZLÜĞE GİREN YENİ TERİMLER
2026 yılı için listede yer alan diğer adaylar, dijital dönüşüm ve değişen yaşam tarzlarına dair ipuçları sundu. İnsan müdahalesi olmadan bağımsız çalışabilen yapay zeka sistemlerini tanımlayan "agent" (aracı) sözcüğünün yanı sıra "wholesome" (sağlıklı) ve "analogue" (analog) kelimeleri de adaylar arasında öne çıktı.
Sosyal medya kültürünün etkisiyle sözlüğe yeni eklenen terimler ise şöyle sıralandı:
Aura farming: Çekici, karizmatik veya etkileyici görünmek için özel çaba harcama davranışı.
Looksmaxxing: Fiziksel görünümü ve estetik algıyı en üst seviyeye çıkarma gayreti.
Öte yandan Cambridge Sözlüğü, yapay zekanın iş gücü piyasasındaki etkilerine yönelik artan kaygılar nedeniyle, "modası geçmiş veya işlevsiz hale gelme korkusu" anlamına gelen "FOBO" kısaltmasını da bünyesine katmayı gündemine aldı.





