Rusya’nın deniz yoluyla petrol ürünü ihracatı, rafinerilere yönelik saldırıların üretimi düşürmesi ve iç piyasadaki akaryakıt sıkıntısına karşı uygulanan ihracat kısıtlamalarının etkisiyle temmuz ayında sert geriledi.
Piyasa kaynakları ile LSEG verilerine göre Rus limanlarından yapılan petrol ürünü sevkiyatları, temmuzda aylık bazda yüzde 33 azalarak yaklaşık 3,9 milyon tona indi. İhracattaki en belirgin kayıp, ülkenin başlıca ihraç kalemlerinden dizel ve motorinde görüldü.
Dizel ve motorin ihracatı yüzde 60 azaldı
Rus limanlarından gerçekleştirilen dizel ve motorin ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yaklaşık yüzde 60 düşerek 750 bin tona geriledi. Petrokimya üretiminde ve benzin harmanlamasında kullanılan nafta sevkiyatları da yüzde 35 azalışla yaklaşık 800 bin ton oldu.
Fuel oil ile vakum gaz yağı ihracatı ise hazirana göre yüzde 21 düşerek yaklaşık 2,3 milyon tona indi. Bu iki ürün, temmuz ayındaki deniz yoluyla petrol ürünü ihracatının yaklaşık yüzde 60’ını oluşturdu.
Gerilemede, Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle üretim kapasitesinin düşmesi etkili oldu. Üretimdeki kayıp Rusya’nın birçok bölgesinde yakıt sıkıntısına ve toptan satış fiyatlarında artışa yol açarken Moskova yönetimi, iç piyasadaki arzı güçlendirmek amacıyla ihracata yönelik yeni sınırlamalar getirdi.
İhracat yasağı uzatıldı
Rusya, dizel ve motorin ihracatına yönelik geçici yasağı ilk olarak 8 Temmuz’da uygulamaya koydu. Hükümet daha sonra benzin, dizel, denizcilik yakıtı ve gaz yağlarını kapsayan kısıtlamaları 31 Ocak 2027’ye kadar uzattı.
Düzenlemeye göre üretici şirketlerin dizel, denizcilik yakıtı ve gaz yağı ihracatı 1 Eylül’den itibaren kısıtlamadan muaf tutulacak. Hükümetler arası anlaşmalar, daha önce imzalanmış sözleşmeler ve insani yardım kapsamındaki bazı sevkiyatlara da istisna uygulanıyor.
Türkiye alternatif tedarikçilere yöneldi
Rus petrol ürünlerindeki arz kaybının Türkiye, Brezilya, Orta Doğu ve Asya pazarlarında kullanılabilir yakıt miktarını azaltabileceği değerlendiriliyor. Avrupa Birliği’nin Rus petrol ürünlerine yönelik ithalat yasağını Şubat 2023’te devreye almasından sonra bu bölgeler, Rus yakıtının başlıca pazarları hâline gelmişti.
S&P Global Commodities at Sea verilerine göre Rusya’dan Türkiye’ye yapılan dizel ve motorin sevkiyatı mayıs ayında 1 milyon 159 bin ton düzeyindeyken haziranda yaklaşık yüzde 38,2 azalarak 716 bin tona geriledi. Haziran sevkiyatı, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 43,9 azaldı.
Rusya’daki üretim ve ihracat kaybı Akdeniz piyasasında arzı sıkılaştırırken Türkiye’nin eksilen miktarın bir bölümünü karşılamak amacıyla Hindistan’dan dizel ithal etmeye başladığı bildirildi. Türkiye’nin Rus yakıtına olan yüksek bağımlılığı nedeniyle sevkiyatlardaki gerilemenin ülkenin tedarik kaynaklarını çeşitlendirme arayışını hızlandırması bekleniyor.